Category Archives: Сарын мэдээ

IMG_0083

Хэрлэн сумын 4 дүгээр багт шинээр 100 хүүхэд хүлээн авах хүчин чадалтай 15 дугаар цэцэрлэг ашиглалтад орлоо

Хэрлэн сумын 4-р багт 15-р цэцэрлэг шинээр ашиглалтад орлоо. Уг цэцэрлэгийг Дорнод аймгаас сонгогдсон УИХ-ын гишүүн, Хөдөлмөр, нийгмийн хамгааллын сайд Н.Номтойбаяр, аймгийн Засаг дарга М.Бадамсүрэн нарын санаачилгаар Япон улсын буцалтгүй тусламжаар баригдсан юм. Нээлтийн үйл ажиллагаанд аймгийн Засаг дарга М.Бадамсүрэн, аймгийн Засаг даргын зөвлөх М.Бас-Эрдэнэ, Аймгийн Засаг даргын Тамгын газрын, Нийгмийн бодлогын хэлтсийн дарга Ц.Баяржаргал, БСУГ-ын дарга О.Байгалмаа, 4-р багийн Засаг дарга О.Алтайхүү, тус цэцэрлэгийн барилгын ажлын хийж гүйцэтгэсэн “Аригүн” ХХК-ны захирал С.Амарсанаа, 4-р багаас сонгогдсон аймгийн ИТХ-ын төлөөлөгч Э.Ундармаа, Хэрлэн сумын ИТХ-ын төлөөлөгч нар болон албаны бусад хүмүүс оролцлоо.

IMG_0034

IMG_0071 Тус цэцэрлэг нь 5 бүлэг 25 багш, ажилтантайгаар үйл ажиллагаагаа явуулах бөгөөд нийт ажилчдын 80 гаруй хувь нь шинээр ажлын байранд томилогдож байгааг цэцэрлэгийн эрхлэгч Д.Отгонбаяр энэ үеэр онцолж байлаа. Тус цэцэрлэг нь 100 хүүхдийн хүчин чадалтай бөгөөд Хэрлэн сумын хүн амын нэлээдгүй хувь нь оршин суудаг 4 дүгээр багийн 120-150 хүүхдийг хамруулахаар төлөвлөөд байгаа юм. Шинэ 15 дугаар цэцэрлэг нь 4 дүгээр багт баригдсан хоёр дахь цэцэрлэг бөгөөд тус багт шинэ цэцэрлэг ашиглалтад орсноор тус хорооллын айл өрхийн хүүхдүүдийн цэцэрлэгт хамрагдалт нэмэгдэхийн зэрэгцээ, зам дагуу ойрхон зэрэг олон талын ач холбогдолтойд тус багийн иргэд талархалтай байлаа.

IMG_0056

Нээлтийн үеэр аймгийн Засаг дарга М.Бадамсүрэн Орон нутгийн хөгжлийн сангийн хөрөнгөөс 10 сая төгрөгийг цэцэрлэгийн анги танхимыг тохижуулахад зориулж байгааг дуулгаад, цэцэрлэг бол бага насны хүүхдийн амьдрал дахь нийгмийн нэн чухал байгууллага юм гэдгийг онцолж хүүхдийн сурч хүмүүжих үйлсдээ анхаарал хандуулж амжилттай ажиллахыг шинэ 15 дугаар цэцэрлэгийн хамт олонд хүсэн ерөөлөө.

IMG_0062

Тус цэцэрлэгийн барилгын ажил нийт 841,0 сая төгрөгийн төсөвт өртөгтэй бөгөөд “Аригүн” ХХК гүйцэтгэж, өнгөрөгч 01 дүгээр сарын 27-ны өдөр Улсын комисст хүлээлгэн өгчээ.

Аймгийн удирдлагуудын зүгээс цаашдаа хүүхэд бүрийг сургуулийн өмнөх боловсролд хамруулах ажлыг шат дараатай хийж хэрэгжүүлж байгаа бөгөөд 2017 ондоо багтаад Хэрлэн сумын 9 дүгээр багт 9 дүгээр цэцэрлэг, 3 болон 6 дугаар багт улсын төсвийн хөрөнгөөр шинээр хоёр цэцэрлэгийг барихаар төлөвлөөд байгаа юм.

IMG_0067

IMG_0051

 

 

 

Дорнод Аймгийн Засаг даргын Тамгын газар, сум, агентлаг, төрийн болон орон нутгийн өмчит аж ахуйн нэгж, байгууллагаас 2016 онд дэвшүүлж буй зорилт

IMG_0005 IMG_0006 IMG_0007

1314_3325589

Баян-Уул сум Иргэний танхимтай боллоо

Сумын 2015 оны орон нутгийн хөгжлийн сангийн хөрөнгө оруулалтаар хийгдэх Иргэдэд үйлчлэх төвийн танхимын тохижилт засвар үйлчилгээний ажлын 30,0 сая төгрөгийн ажлын тендер шалгаруулалт 2-р сард явагдаж Их ханас ХХК, Талын нарны хишиг ХХК, Мөнхноён хан ХХК-уудад тендерт оролцох урилга хүргүүлсэн боловч 2 аж ахуйн нэгж үнийн санал ирүүлснээс “Их Ханас” ХХК 27,845,444 төгрөгийн үнийн саналаар тендерт шалгарч Засаг даргатай гэрээ байгуулан ажилласнаар Засаг даргын 2015 оны 5-р сарын 19-ны өдрийн 41 тоот захирамжаар байгуулагдсан 5 хүний бүрэлдэхүүнтэй ажлын хэсэг томилогдож ажлын гүйцэтгэлийг хүлээж авлаа.

Мөн аймгийн Орон нутгийн төсвийн хөрөнгө оруулалтаар 2015 онд хийгдэх 10,0 сая төгрөгийн хөрөнгөөр сум дундын эмнэлэгийн гаднах гэрэлтүүлэг, камер суурилуулах ажлыг Их Ханас ХХК-тай сумын Засаг дарга шууд гэрээ байгуулан ажиллаж гэрээний хугацаанд хийж гүйцэтгэн хүлээлгэж өглөө.

download

2015 оны Худалдан авах ажиллагаа 25 хувьтай байна

Төсвийн ерөнхийлөн захирагчийн 2015 оны худалдан авах ажиллагааны төлөвлөгөөнд улсын, орон нутгийн төсөв, орон нутгийн хөгжлийн сан, байгаль орчныг хамгаалах, нөхөн сэргээх зардлаар санхүүжих нийт 4.6 тэрбум төгрөгийн 90 төсөл, арга хэмжээ хэрэгжүүлэхээр тусгасан. Үүнээс гүйцэтгэгчийг шалгаруулж, гэрээ байгуулсан 905.6 төгрөгийн 20, худалдан авах ажиллагааг зохион байгуулж байгаа 174,5 төгрөгийн 4 төсөл, арга хэмжээ байна.

Худалдан авах ажиллагаанд хэрэглэсэн журмаар авч үзвэл нээлттэй тендер шалгаруулалтаар 4, харьцуулалтын аргаар 15, шууд худалдан авсан 2, зөвлөх үйлчилгээний 3 ажлыг зохион байгуулсан буюу худалдан авах ажиллагааны явц 25 хувьтай байна.

1180_7855807

АЙМГИЙН ИРГЭДИЙН ТӨЛӨӨЛӨГЧДИЙН ХУРЛЫН ХУРАЛДААНЫ ТОВ ГАРЛАА

Аймгийн ИТХ-ын Тэргүүлэгчид энэ сарын 01-ний өдөр хуралдав. Хуралд Хурлын дарга Р.Зоригтбаатар, Тэргүүлэгч С.Мөнгөнбат, Ж.Гантулга, Ц.Баярцогт, Д.Шинэбаяр, М.Бас-Эрдэнэ нар оролцлоо. Энэ удаагийн хурлаар аймгийн иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын хуралдаан зарлах тухай хэлэлцлээ. Учир нь Монгол улсын Ерөнхий сайдын 2015.03.27-ны өдрийн захирамжаар аймгийн Засаг дарга С.Ганбатыг үүрэгт ажлаас нь огцруулаад байгаа. Монгол улсын сайд, ЗГХЭГ-ын дарга С.Баярцогт “Улс орны өмнө тулгач буй эдийн засгийн хүндрэлийг даван туулах ажлыг төр засгийн бүх түвшинд хамтран шуурхай хэрэгжүүлэх шаардлагатай учир аймгийн Засаг даргад нэр дэвшигчийг зохих журмын дагуу тодруулж, саналыг Засгийн газрын Хэрэг эрхлэх газарт ирүүлэх” тухай албан тоотыг аймгийн ИТХ-ын дарга Р.Зоригтбаатарт ирүүлсэн. Энэ дагуу хуралдааныг 4-р сарын 17-ны өдөр хуралдуулахаар товлолоо. Мөн Тэргүүлэгчдийн хурлаар зарим хүмүүсийг төрийн дээд одон, медалиар шагнуулах тухай асуудлыг хэлэлцэн, дэмжив

1188_8691659

Татварын хөнгөлөлтөнд 1680 иргэн хамрагдана

2014 оны Хувь хүний орлогын албан татварын хөнгөлөлт чөлөөлөлтийн тухайд Хувь хїний орлогын албан татварын тухай хуулийн 16.1.12 дахь заалтын дагуу хувь хїн єєрийн орлого болон банк, санхїїгийн байгууллагаас авсан зээлийн хєрєнгєєр амьдран суух зориулалтаар анх удаа хувьдаа орон сууцны барилга барьсан буюу худалдан авч анхны жилдээ 321 иргэн чєлєєлєлтєнд хамрагдаж 307,2 сая тєгрєг, хоёр ба тїїнээс дээш жилдээ 643 иргэн чєлєєлєлтєнд хамрагдаж 439,4 сая тєгрєгийг буцаан олгохоор тооцоо хийгдээд байна. Мєн ХХОАТ-ын тухай хуулийн 24.6 дахь заалтын дагуу тєрсєн буюу їрчилсэн хїїхэд гадаад, дотоодын их, дээд болон мэргэжлийн боловсролын сургууль, коллежид элсэн суралцаж сургалтын тєлбєр тєлсєн 715 иргэн хєнгєлєлтєнд хамрагдаж 118,2 сая тєгрєг, бусад заалтаар 59 иргэд хєнгєлєлтєнд хамрагдаж 17,2 сая тєгрєгийн тооцоо хийж 2014 онд давхардсан тоогоор нийт 1670 иргэдтэй татварын хєнгєлєлт, чєлєєлєлтийн тооцоо хийж 882,2 сая тєгрєгийг буцаан олгохоор болжээ

2013 оны 7 дугаар сарын мэдээ

ДОРНОД АЙМГИЙН ИРГЭДИЙН ТӨЛӨӨЛӨГЧДИЙН ХУРАЛ,
ЗАСАГ ДАРГЫН ТАМГЫН ГАЗРЫН 2013 ОНЫ 07 ДУГААР САРЫН МЭДЭЭ
 
 
Нэг. Удирдлага, зохион байгуулалтын бодлогын хүрээнд
 
Иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын үйл ажиллагааны талаархи мэдээлэл:
Аймгийн иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын Тэргүүлэгчдийн хуралдаан 2013оны 08дугаар сарын02-ны  өдөр хуралдав.
Төрөөс баримталж буй бодлого шийдвэр, аймаг орон нутгаас хэрэгжүүлж буй арга хэмжээ, цаг үеийн ажлын явц, өвөлжилтийн бэлтгэл ажил болон хөрөнгө оруулалтыг ажлын талаар ярилцах, аймаг орон нутагт тулгамдаж буй ажлын талаар үүрэг даалгавар, чиглэл өгөх, сумдын мэдээлэл сонсох зорилготой “Удирдлагын нэгдмэл байдлыг хангая” сэдэвт зөвлөгөөнийг 2013 оны 08 дугаар сарын 02-04ны өдрүүдэд Дашбалбар суманд зохион байгуулсан. Тус зөвлөгөөнд аймгийн ИТХурал, аймгийн ЗДТГ, сумдын ИТХ-ын дарга, Засаг дарга, Тамгын газрын дарга, сумын Мал эмнэлэг үржлийн тасгийн дарга нар оролцов.
Аймгийн иргэдийн төлөөлөгчдийн хурлын Тэргүүлэгчид “Нийтийн Аж Ахуй” ХХКдээр очиж  Чойбалсан хотын цэвэр, бохир усны инженерийн байгууламжид улс, орон нутгийн төсвийн хөрөнгө оруулалтаар хэрэгжиж буй ажлуудын үйл ажиллагаатай  танилцсан.
 “Лхүмбийн хэрэг-80″ эрдэм шинжилгээний хурал Хэнтий аймагт 2013 оны 08 дугаар сарын 28-ны өдөр болж өнгөрсөн. Энэхүү хуралд аймгийн ИТХ-ын Цагаатгах ажлыг удирдан зохион байгуулах салбар комиссын нарийн бичгийн дарга Б.Энхээ оролцов.
Хоёр.Засаг даргын Тамгын газрын үйл ажиллагааны талаархи мэдээлэл:
Гадаад харилцааны чиглэлээр:    Монгол улсын Дорнод аймаг болон БНХАУ-ын Хянган аймгийн аялал жуулчлалын товчооны хоорондох хил орчмын аялал жуулчлалыг хөгжүүлэх тухай хамтарч ажиллах талаар хоёр орны орон нутгийн удирдлагууд хэлэлцээрийн ширээнд сууж санал бодлоо солилцлоо. Тус уулзалтанд аймгийн Засаг даргын орлогч Л.Хишигтогтох, Аймгийн ЗДТГ-ын дарга П.Бат-Өлзий, АЗДТГ-ын холбогдох хэлтсийн дарга нар, БНХАУ-ын төлөөлж Хянган аймгийн аялал жуулчлалын товчооны дарга Мэн Мие Пиү, Эдийн Засаг худалдааны товчооны дарга Пен Цүн Пү, Рашаант хотын орлогч дарга Төмөр, Хянган аймгийн Гадаад харилцааны товчооны дарга Ү Цанчин, Хянган аймгийн Байгаль орчны дарга Ван яань зэрэг албаны төлөөлөгчид оролцсон юм.
            Уулзалтаар хоёр орны хил орчмын аялал жуулчлалыг эдийн засаг, аялал жуулчлал, соёлын салбарт хэрхэн үр дүнтэй ашиглах, яаж хөгжүүлэх болон хоёр талд харилцан  ашигтай байх, энэ нь орон нутгийн иргэдийн амьдралд яаж нөлөөлөх зэрэг асуудлаар харилцан санал солилцож санамж бичиг гарын үсэг зурлаа.   Энэхүү уулзалт нь Дорнод аймаг болон бүс нутагт аялал жуулчлалыг хөгжүүлэхэд чухал ач холбогдолтой бөгөөд хоёр тал цаашид ажлын хэсэг байгуулах, хамтран уулзах уулзалтыг тогтмолжуулах гээд олон ажлын эхлэлийг тавьсан үр дүнтэй уулзалт боллоо хэмээн оролцогчид дүгнэлээ.
Дорнод аймаг болон ОХУ-ын Өвөр Байгалийн хязгаарын хооронд байгуулсан хамтын ажиллагааны гэрээний дагуу Өвөр Байгалийн хязгаарын амбан захирагчийн тэтгэлгээр 5 оюутныг Чита хот дахь Уул уурхайн техникум, Бизнес технологийн коллеж, Хөдөө аж ахуй, газар тариалангийн техникум, Цэцэрлэгийн техникумд уул уурхайн инженер, уурхайн маркшейдер, цэцэрлэгийн багш, малын эмч, санитар зэрэг мэргэжлээр 2012 оноос эхлэн суралцаж байгаа юм. Үүний дагуу Чита хот дахь Мэргэжлийн боловсролын тусгай дунд сургуульд Бага ангийн багш, Хөдөө аж ахуй, Уул уурхайн чиглэлээр 2013-2014 оны хичээлийн жилд тус аймгаас таван оюутаныг элсүүлэн суралцуулна. Тэдгээр оюутануудыг сонгон шалгаруулах шалгалтын бүрэлдэхүүн Чита хотоос манай хүрэлцэн ирсэн юм. Тэднийг аймгийн Засаг даргын орлогч Л.Хишигтогтох хүлээн авч уулзан Дорнод аймгаас тэтгэлгээр суралцаж байгаа оюутнуудын талаар ярилцаж тэдний санал сэтгэгдэлийн сонслоо.
                                   Хоёр. Эдийн засаг, төсөв, санхүүгийн бодлогын хүрээнд
 
Төсвийн зарлагын чиглэлээр: Төсвийн нийт орлого 37946.0 сая төгрөг төлөвлөгдсөнөөс 37805.9 сая төгрөгөөр буюу 140.1 сая төгрөгөөр тасарлаа.
Орон нутгийн төсвийн нийт урсгал орлого 5701.2 сая төгрөг төлөвлөгдсөнөөс гүйцэтгэлээр 8018.5 сая төгрөгт хүрч төлөвлөгөө 2317.3 сая төгрөгөөр давж биеллээ.
Үүнээс:
·                Аймаг 799.8 сая өгрөг ,
·                Сумд 1517.5 сая төгрөг   буюу 40.6 хувиар давж биелсэн байна.
            Төсвийн орлогын төлөвлөгөөг Баяндун сум, Баянтүмэн сум, Булган сум,   Гурванзагал сум, Сэргэлэн сум, Хөлөнбуйр сум, Баян-уул сум, Чойбалсан сумд тус тус 0,4 -6.4 сая төгрөгөөр тасаллаа.
                                    Орон нутгийн төсвийн нийт орлого                                     /мянган төгрөг/
ҮЗҮҮЛЭЛТ
Тєлєвлєгєє
/өссөн дүнгээр/
Гүйцэтгэл
/өссөн дүнгээр/
Өөрчлөлт
Тоо
Хувь
1.              Нийт дүн
            37,945,988.20
             37,805,903.46
       (140,084.7)
     99.6
2.              Орон нутгийн харилцах дансны эхний їлдэгдэл
               1,051,298.09
     1,051,298.1
3.              НИЙТ ОРЛОГО БА ТУСЛАМЖИЙН ДЇН
            37,945,988.20
             37,805,903.46
       (140,084.7)
     99.6
4.              УРСГАЛ ОРЛОГО
              5,701,202.30
               8,018,515.76
     2,317,313.5
   140.6
7.              Цалин, хєлс болон түүнтэй адилтгах
              3,868,380.00
               4,080,433.60
        212,053.6
   105.5
Бусад татвар
                 279,537.50
                  341,073.33
          61,535.8
   122.0
1.3 Ємчийн татвар
                 218,213.00
                  493,914.40
        275,701.4
   226.3
        АТӨЯХэрэгслийн татвар
                 228,775.00
                  204,824.40
         (23,950.6)
     89.5
1.6 Бусад татвар (тєлбєр, хураамж)
              1,059,050.30
               1,281,774.76
        222,724.5
   121.0
2. ТАТВАРЫН БУС ОРЛОГО
                 629,465.50
               2,131,943.67
     1,502,478.2
   338.7
 
Төсвийн зарлагын талаар:  
            Аймгийн төсвийн нийт зарлага 36736.5 сая төгрөг төлөвлөгдсөнөөс гүйцэтгэлээр 31219.6 сая төгрөг болж төлөвлөгдсөн зардлын 85.0 хувийг буюу гарсан гүйцэтгэлийг бүрэн санхүүжүүлсэн бол Сумдын төсвийн зарлага 20505.6 сая төгрөг байхаар төлөвлөгдсөнөөс гүйцэтгэлээр 19125.3 сая төгрөг болж төлөвлөгдсөн зарлагын 93.3 хувийг зарцууллаа.
Ш     Нийт төсвийн зарлагын
ь     Цалинд 45.7 %
ь     Нийгмийн даатгалын шимтгэл, эрүүл мэндийн даатгалын хураамжинд 5.1 %
ь     Бараа үйлчилгээний урсгал зардалд 17.2   %
ь     Тогтмол зардалд 19.1 %
ь     Хөрөнгийн зардалд 12.9   % – г тус тус зарцууллаа.
Улсын төсвөөс орон нутгийн төсөсвт олгох санхүүгийн дэмжлэгээр 5060.9 сая төгрөг, Орон нутгийн хөгжлийн нэгдсэн сангаас олгох санхүүжилтэнд 4097.9 сая төгрөг, Аймгийн төсвөөс сумдад олгох санхүүгийн дэмжлэгт 2424.2 сая төгрөг, аймгийн төсвөөс санхүүждэг төсөвт байгууллагуудын санхүүжилтэнд 5928.9 сая төгрөг, тусгай зориулалтын шилжүүлгээр 18199.4 сая төгрөгийг батлагдсан хуваарийн дагуу бүрэн санхүүжүүллээ.
Орон нутгийн төсвийн нийт зарлага                            /мянган төгрөг/
ҮЗҮҮЛЭЛТ
Тєлєвлєгєє
/өссөн дүнгээр/
Гүйцэтгэл
/өссөн дүнгээр/
Өөрчлөлт
Тоо
Хувь
II. НИЙТ ЗАРЛАГА БА ЦЭВЭР ЗЭЭЛИЙН ДҮН
        36,736,483.4
        31,219,604.8
-5,516,878.6
      85.0
1.1 Цалин хєлс болон нэмэгдэл урамшил
        14,742,036.6
        14,257,973.3
-484,063.3
      96.7
1.2 Ажил олгогчоос нийгмийн даатгалд тєлєх шимтгэл
          1,621,237.6
          1,564,902.9
-56,334.7
      96.5
1.3 Бараа їйлчилгээний бусад зардал
          6,307,740.1
          5,382,720.4
-925,019.7
      85.3
1.4 Татаас ба урсгал шилжүүлэг
          6,870,402.3
          5,967,654.1
-902,748.2
      86.9
Б. ХЄРЄНГИЙН ЗАРДАЛ
          7,195,066.8
          4,046,354.2
-3,148,712.6
      56.2
Гурав. Хууль, эрх зүйн бодлогын хүрээнд
 
Аймгийн Засаг даргын Тамгын газрын хууль зүйн хэлтсийн  хууль тогтоомжийн бүртгэл лавламжийн сангаас төрийн байгууллагын албан хаагчдад болон иргэдэд   хууль эрх зүйн зөвлөгөө өгч ажиллаж байна.
УИХ-ын Тамгийн газраас хаврын чуулганаар батласан хууль тогтоомжын танилцууллага болон УИХ-аас гаргасан тогтоол шийдвэрийн эмхтгэл, МУ-ын хууль тогтоомжыг CD-гээр хүргүүлсэнийг тус аймгийн төрийн байгууллага болон 14 сумын ЗДТГ хүргүүлж үйл ажиллагаанд нь ашиглуулж байна.
Тус хэлтэс нь аймгийн Засаг даргын захирамжийн биелэлтэд байнгын хяналт тавьж, 120 захирамжийн төсөлд виз өгч, 14 сумдын Засаг даргын захирамж 967, сумдын төсөвт газрын ерөнхий менежерүүдийн 355тушаалын хууль зүйн үндэслэлийг хянаж ажиллаад байна.
Ажилласан ажил нийгмийн даатгалын шимтгэлийг нөхөн тооцох тухай хууль 2013 оны 08 дугаар сарын 01-ний өдрөөр тасалбар болж байгаатай холбогдуулан АЗДТГ-ын Хууль зүйн хэлтсийн “Нэг цонхны үйлчилгээ-“гээр энэ долоо хоногт нийт 751 иргэн үйлчилүүлсэн байна.
Иргэдийн санал хүсэлтийг сонсох “Нээлттэй утас” 7058-2233 дугаарт Хууль зүйн хэлтсийн ажлын чиг үүрэгт холбоотой Улсын бүртгэлийн хэлтэст 8 санал, гомдол Цагдаагийн газартай холбоотой 12 санал гомдлыг хүлээн авч тухай бүр шийдвэрлэж санал гомдол ирүүлсэн иргэнд хариуг өгч ажиллаад байна.
Монгол Улсын Хууль зүйн сайдын 2013 оны 1/1210 албан даалгаврын хүрээнд хууль сахиулах байгууллагын хамтарсан 6 дахь удаагийн уулзалтыг 2013 оны 08 дугаар сарын 12, 13, 14-ны өдрүүдэд  хилийн цэргийн 0198 дугаар анги, 0306 дугаар ангиудад зохион байгууллаа. Тус уулзалтанд аймгийн АЗДТГ-ын хууль зүйн хэлтэс, Цагдаа газар, ШШГА, Улсын бүртгэлийн хэлтэс, ШША, ГИХАЭА –наас оролцож байгууллага бүр өөрсдийн чиг үүргийн талаар мэдээлэл хийж хилийн цэргийн анги дээр тулгамдаж буй асуудлын талаар ярилцан, “Авлига, ашиг сонирхлын зөрчлөөс урьдчилан сэргийлэх” сэдэвт сургалтыг тус 2 ангийн бие бүрэлдэхүүнд зохион байгууллаа.
Мөн тус ангийн номын санд “Ном бэлэглэх” аян өрнүүлэхээр боллоо. Хилийн цэргийн 0198 дугаар ангийн 7 дугаар застав, бурхантын застав, Хилийн цэргийн 0306 дугаар ангийн 1 дүгээр заставын үйл ажиллагаатай танилцаж, цэрэг, албан хаагчдын санал хүсэлтийг сонсож, хууль эрх зүйн зөвлөгөө өгч, иргэний бүртгэлтэй холбоотой 3 асуудлыг газар дээр нь шийдвэрлэн ажиллалаа.
Уулзалтаар орон нутгийн хууль хяналтын байгууллагуудын албан контор барих газрын асуудлыг хэлэлцэн гарсан саналуудыг нэгтгэн хурлын тэмдэглэлийн хамт Хууль зүйн яаманд хүргүүлэн ажиллалаа.
          Тус аймгийн Эмнэлгийн байгууллага нь  2013 оны 08 дугаар сарыг  “Эрүүл мэндийн ажилтны нийгмийн баталгааг хангах” аян болгон зарласантай холбогдуулан Хууль зүйн хэлтэс, Бүсийн оношилгоо эмчилгээний төвийн үйлдвэрчний хороо хамтран БОЭТ-ийн үйлчилгээний ажилтан, албан хаагчдыг аймгийн Засаг даргын Тамгын газрын үйл ажиллагаа, мэдээллийн нээлттэй ил тод байдалтай танилцуулах аялалыг зохион байгууллаа.Тус аялалд БОЭТ –ийн үйлчилгээний 26 ажилтан, албан хаагч нар оролцлоо.
2013.08.26-ны өдөр “Хөрөнгийн Үнэлгээний салбар байгуулах талаарх сургалтыг Улаанбаатар хотын үнэлгээний газраас Хууль зүйн хэлтэстэй хамтран тус аймгийн Шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх албаны сургалтын танхимд зохион байгуулж тус сургалтанд Шүүх, прокурор, хуулийн байгууллагын төлөөлөл 22 албан тушаалтан оролцож санал хүсэлтээ илэрхийлж ажиллаа.
Архивын ажлын чиглэлээр:
Баяндун сумын Засаг даргын Тамгын газар, аймгийн Хууль зүйн хэлтсийн Архивын тасаг хамтран сумдын ЗДТГ-ын болон төсвийн байгууллагуудын архив, бичгийн хэргийн ажилтнуудад 2013 оны 08 дугаар сарын 28-29-ний өдрүүдэд “Албан хэрэг хөтлөлт, архивын ажлын үндсэн ойлголтууд ба мэдээллийн технологийг архивын салбарт нэвтрүүлэх нь” нэгдсэн үзүүлэх сургалт, семинар зохион байгууллаа.
 Сургалтанд нийт 50 архив, бичиг хэрэг хариуцсан ажилтнууд оролцлоо.
Энэхүү үзүүлэх сургалт нь Баяндун сумын ЗДТГ болон төсөвт байгууллагуудын архив, албан хэрэг хөтлөлтийн баримтын зохион бүрдүүлэлт, ашиглалт, хадгалалт, хамгаалалт, архивын програм хангамжийг хэрэгжүүлж байгаа байдлыг сурталчлан бодит байдалд үзүүлж таниулах, харилцан туршлага солилцох үйл ажиллагааг зохион байгуулахад оршино.
Сургалтаар “Төрийн албан хэрэг хөтлөлтийн үндсэн зааврын хэрэгжилтэнд анхаарах зарим асуудал”, “Баримт бичгийн стандарт”-ыг мөрдөх үйл ажиллагаанд анхаарах зарим асуудал”, “Хариутай бичгийн шийдвэрлэлтийн үйл ажиллагаа, шийдвэрлэлтийн мэдээ, тайлан гаргах”, “Байгууллагын болон төрийн архивт нөхөн бүрдүүлэлт хийх асуудал, аргачилсан зөвлөмж”, “Архивын тухай ойлголт, “Захирамжлалын баримтад цахим хувь үйлдэх ажлын арга зүй”, “Архивын баримтад тооллого хийх тухай” зэрэг сэдвээр мэдээлэл хийж, цаашид хэрэгжүүлэх ажлын талаар санал бодлоо солилцлоо.
Сургалтанд Дорнод аймгийн Засаг дарга нарын 22 зураг, Дорнод аймгийн болон Чойбалсан хотын түүхэнд холбогдох баримт 5 ХН, 19 дүгээр зууны үеийн Монголын улс төр, соёлын зүтгэлтэн Бат-Очирын Тогтохтөр /То Ван/-гийн мэндэлсний 200 жилийн ойг угтаж хийсэн эрдэм шинжилгээ, практикийн бага хурлын баримт, Дорнод аймгийн нутагт байгаа хөшөө дурсгал, нэрэмжит байгууллагуудын бүртгэл, зургууд, Япон Манжийн цэргээс Халхын сүм ба Булан дэсрний харуулыг довтолсон тухай холбогдох материал зэргээр үзэсгэлэн гаргалаа.
            Ажилтнуудад “Баримтад нягтлан шалгалт хийх зөвлөмж”, “Төрийн архивын байнга хадгалах баримтын данс”, “Байгууллагын үйл ажиллагаанд нийтлэг гаргах баримт бичгийн хадгалах хугацаа” зэрэг гарын авлагыг боловсруулан тараалаа.
Архивын тасаг нь нийт 1040 хадгаламжийн нэгжийн 79744 хуудас баримтанд нягтлан шалгалтын ажлыг хийж, 42 ХН-ийн 68 хуудсыг сэлбэн засаж, 412 хадгаламжийн нэгжийн 33506 хуудас баримтыг скайнерт оруулан, 783 хадгаламжийн нэгжийн үдэж хавтаслан нүүр бичлэг үйлдэж, 635 ХН-ийн 46036 хуудас дугаарлав. 117 ХН-ийн 9887 хуудсыг “potoshop”-оор сэргээж засварлав.
129 иргэдээс лавлагаа, мэдээлийн захиалга хүлээн авч 115 байгууллагын 522 хадгаламжийн нэгжээс эрэлт хайлт хийж 180 лавлагаа хуулбар, 7 тодорхойлолтыг гаргаж үйлчилгээ үзүүлэв.
             2013 оны 8 сард нийт 24 байгууллагын 5 төрлийн 8580 ширхэг хэвлэмэл хуудасны захиалга авч стандартын дагуу хэвлэх зөвшөөрөл олгож, хэвлүүлээд байна. 
Дөрөв. Боловсрол, соёл, эрүүл мэнд,
нийгмийн хамгааллын бодлогын хүрээнд
 
1.              Боловсролын чиглэлээр: Дараах чиглэлээр боловсролын газрын мэргэжилтнүүд сургалтад хамрагдлаа.
·                “Хүүхдийн хөгжил – хичээлийн судалгаа” сэдэвт үндэсний эрдэм шинжилгээний бага хурал УБ хотод   /8/15-16 /зохион байгууллагдсан. Уг хуралд боловсролын газрын мэргэжилтэн Х. Баясгалан “ Хамтын бүтээлч үйл ажиллагаа төвтэй хичээлийн судалгаагаар багш хөгжих нь” илтгэлээр, 6 дугаар сургуулийн химийн багш Б. Нарантуяа “ Талх яагаад хөөдөг бэ?” илтгэлээр шалгаран оролцсон. Мөн ханын илтгэлээр 6 дугаар сургуулийн сургалтын менежер Я. Наранбаяр “ Багшлахуйн арга зүйг шинэчлэх хөгжүүлэхэд чиглэсэн менежмент” , Хан – Уул сургуулийн бага ангийн багш С. Оюунтуяа” Өдөр шөнө яагаад болдог вэ? зэрэг илтгэлээр шалгаран оролцож арга туршлага нь түгээгдлээ.
Үр дүн: 6 дгаар сургуулийн химийн багш Б. Нарантуяагийн хүүхэд хөгжүүлэх арга технологи нь боловсролын төхнологийн үндэсний санд бүртгэгдсэн нь аймгийн багш нараас анхдагч нь болсон.
·                Бага насны хүүхдийн эрүүл мэнд” сургалтад болон Хичээлийн судалгаа эрдэм шинжилгээний бага хуралд Бага боловсролын мэргэжилтэн                         Ж. Бумтуяа оролцсон.
·                “Боловсролын чанарын шинэчлэл” сургалтад боловсролын газрын дарга оролцож шинэчилсэн журмуудтай танилцаж, санал бодлоо солилцлоо.
Үр дүн: Сургалт болон эрдэм шинжилгээний хуралд оролцсон дарга, мэргэжилтэн, багш нар багш нарын бага хурлын үеэр “Боловсролын чанарын шинэчлэл” сургалтуудыг багш, удирдлагуудад зохион байгуулж шинэчилсэн дүрэм журмуудыг танилцууллаа.
2.              8 дугаар сарын урьдчилсан статистик мэдээгээр 2013-2014 оны хичээлийн жилд төрийн өмчийн – 23, төрийн бус өмчийн -2, нийт 25 сургуульд 13530 хүүхэд суралцахаас 1 дүгээр ангид элсэгч 1368, 10 дугаар ангид элсэгч 1176 хүүхэд, үндсэн багш 770, цэцэрлэг- төрийн өмчийн 25, төрийн бус өмчийн 2, нийт 27 цэцэрлэгт 4578 хүүхэд суралцаж, 164 багш ажиллана.
3.              “Багш нарын бага хурал-2013” – г зохион байгууллаа. Бага хурал зохион байгуулах ажлын хүрээнд “ Боловсролын чанарын шинэчлэл”сургалтыг 8-р сарын 24-25 –д шиэн хөгжил сургуульд зохион байгуулж   сургууль, цэцэрлэгийн удирдах ажилтан , мэргэжлийн багш нар, нийт 430 хүнийг хамрууллаа. Бага хурлаа 8 дугаар сарын 26 аймгийн хөгжим драмын театрт зохион байгуулан өнгөрсөн оны амжилт, ололт цаашид анхаарах асуудлаа ярилцан 2013-2014 оны хичээлийн жилийн зорилго, зорилтоо хэлэлцэн баталсан бөгөөд аймгийн багш нарын ёс зүйн зөвлөлийг 9 хүний бүрэлдэхүүнтэйгээр санал хураан сонголоо. Хуралд боловсролын байгууллагын 800 гаруй багш, ажилчид, удирдах ажилтан   оролцсон.
Үр дүн: 2013-2014 оны хичээлийн жилийн зорилтоо хэлэлцэн баталсан.
·                Аймгийн багш нарын ёс зүйн зөвлөлийг 9 хүний бүрэлдэхүүнтэйгээр байгуулсан.
4.              Нийтийн албанд ашиг сонирхолын зөрчлөөс урьдчилан сэргийлэх асуудал” сэдэвт сургалтанд / 8/ 29 / сургууль, цэцэрлэгийн эрхлэгч, захирал, нийгмийн ажилтан, боловсролын газрын мэргэжилтэн, нийт 42 хүнийг хамрууллаа.
Үр дүн: Боловсролын газрын мэргэжилтнүүд мэдээллээр хангагдахаас гадна жилийн ажлын төлөвлөгөө боловсруулан хэрэгжилтийг ханган ажиллахаар болсон.
5.              Хичээлийн шинэ жилийн нээлтийг төрийн болон төрийн бус өмчийн ерөнхий боловсролын бүх сургуулиуд улсын хэмжээнд нэгэн зэрэг 9 дүгээр сарын 1- ны ням гарагт зохион байгуулах БШУ-ны сайдын 2013.08.23 ны 4/4759 тоотыг сургууль, цэцэрлэгт хүргэн бэлтгэл ажлуудыг хангууллаа. Үүнд: Эхний 1 цагийн хичээлийг 9.00-9.40 монголын нууц товчоо хичээлийг   1-12 ангид бүх бүлгүүдэд зохион байгуулах, 2 цагийн хичээл: 10.00-10.45 МУ- ын ерөнхийлөгч Ц. Элбэгдорж “ Хуулийн засаглал- хүүхдийн оролцоо” сэдвээр теле хичээлийг заана.   Уг хичээлийг нийт хүүхэд   үзэх боломжтой байхаар зохион байгуулж анги танхимд болон, урлаг, спортын зааланд нэгдсэн байдлаар үзүүлэх бэлтгэлийг хангах
6.              Хичээлийн жилийн нээлтэд оролцох Боловсролын газрын мэргэжилтнүүдийн БШУЯ болон аймгийн боловсролын газрын 2013-2014 оны хичээлийн жилд дэвшүүлсэн зорилго, зорилтыг танилцуулан мэндчилгээ хүргэх хуваарыг боловсруулан батлуулж Аймгийн ЗДТГ- т хүргэн ажиллалаа.
7.              Дүрэмт хувцасны судалгаа болон СӨБ, ЕБС- ийн хичээлийн жилийн суралцагчдын урьдчилсан судалгааг 2-3 удаа ирүүлсэн маягтын дагуу хүргэн ажиллалаа.
Соёлын чиглэлээр: Соёл, спорт, аялал жуулчлалын яамны Стратегийн төлөвлөлтийн газрын дарга П.Алтан-Од, Санхүү хөрөнгө оруулалтын хэлтсийн захиалагчийн хяналт хариуцсан мэргэжилтэн Л.Лхагвадалай,ССАЖЯ-ны хуулийн зөвлөх Ч.Амарбаяр нар нь Дорнод аймагт 2013 оны 08-р сарын 22-27-ны өдрүүдэд Чойбалсан хотын усан бассейны барилга, Төв номын сангийн өргөтгөлийн барилгын гүйцэтгэлд хяналт тавихаар ЗДТГ, ГХБХБГ-ийн холбогдох хүмүүстэй хамтран 5 хоног ажиллаа.
                        Монгол улсын Ерөнхий сайдын 2013 оны 95 дугаар захирамжийн дагуу төрийн үйлчилгээг иргэдэд шуурхай, чирэгдэлгүй хүргэх нөхцөлийг бүрдүүлж, байрлалд суурилсан төвлөрсөн мэдээллээр төр, олон нийтийг хангах зорилгоор үндэсний орон зайн мэдээллийн дэд бүтцийг байгуулахад шаардагдах гео-орон зайн мэдээллийг нэгтгэх судалгаанд аймгийн соёл, спорт, аялал жуулчлалын салбарын нэгдсэн мэдээллийг хүргүүллээ.
                        Монгол Улсын “Аялал жуулчлалын тухай хууль”-ийн 16.1.14-д заасан “Аялал жуулчлалын зам чиглэлийг тогтоох”, Засгийн газрын үйл ажиллагааны хөтөлбөрт туссан “Эрүүл чийрэг-Монгол хүн” зорилтыг хэрэгжүүлэх ажлын хүрээндявган аялалын чиглэл тогтоох аялалын нээлтийн үйл ажиллагааг2013 оны 08 дугаар сарын 25-ны өдрийн 08.00 цагт орон даяар нэгэн зэрэг зохион байгуулагдасан.
Дорнод аймгийн хувьд зүүн цементэн гүүрнээс баруун цементэн гүүр хүртэл голын урдуураа нийт 17 км явган аялалын шинэ замыг нээн 11 байгууллагын 110 хүн оролцож явган аялалыг амжилттай зохион байгууллаа.
Кино үзвэрийн байгууллага үүсч хөгжсний 90 жилийн ойн хүрээнд кино үзвэрийн байгууллагын талаарх мэдээлэл болон ахмад соёлын ажилтнуудын шагналын тодорхойлолтыг Хэрлэн сумын Засаг даргын Тамгын газарт хүргүүллээ.
Мөн соёлын ажилтнуудын мэргэжил дээшлүүлэх сургалтыг 9-р сард зохион байгуулах ажлын төлөвлөгөөг боловсруулан батлуулж соёлын байгууллагуудад хүргүүллээ.
Баяндун, Цагаан–Овоо, Гурванзагал, Хөлөнбуйр, Дашбалбар сумдад амьдарч байгаа барга, буриад хүмүүсийн үндэсний хэл, соёл, зан заншил, зан үйл, ахуй амьдралыг өнөөг хүртэл хэрхэн авч яваа байдлыг судлах зорилгоор 2013 оны 08-р сарын 15- 25-ыг хүртэл судалгааны багтай хамтран ажиллалаа.
Эрүүл мэндийн чиглэлээр: Хавдар судлалын үндэсний төв, ХААН банк, МҮОНРТелевиз хамтран хэрэгжүүлж буй “Хавдрын эсрэг үндэсний аян 2013”-ын хүрээнд ерөнхий мэс засал, хэт авиа оношлогоо, эмэгтэйчүүд, толгой, хүзүүний мэс заслын нарийн мэгэжлийн эмч нарын үзлэг хийгдэж, эмч, сайн дурын идэвхтэн нарт сургалт зохион байгууллаа. 14 сум, аймгийн төвийн нийт 2000 гаруй хүн хавдарын үзлэг шинжилгээнд хамрагдаад байна. Нийт 50 эмч, сувилагч, 30 сайн дурын ажилтан нарт сургалт зохион байгууллаа.
Эрүүл мэндийн салбарын үйлчилгээний ажилтнуудын зөвлөгөөн зохион байгуулсан. Зөвлөгөөнд ЭМГ, БОЭТ-ийн удирдлагууд, эмнэлгийн үйлдвэрчний эвлэлийн дарга болон үйлчилгээний ажилчид, сум, өрхийн эрүүл мэндийн төв, хувийн хэвшлийн эрүүл мэндийн байгууллагын үйлчилгээний ажилтан нийт 35 хүн оролцлоо. Зөвлөгөөний үеэр эрүүл мэндийн салбарын ажилтны өдрийг тохиолдуулан ЭМ-ийн салбарыг хөгжүүлэх, хүн амын эрүүл мэндийг хамгаалах үйлст олон жил оюун ухаан, мэдлэг мэргэжлээ дайчлан ажиллаж, тогтвортой амжилт гаргасан 28 ажилтныг Засгийн газрын шагнал “Эрүүлийг хамгаалахын тэргүүний ажилтан” хүндэт тэмдэг, “Жуух бичиг”-ээр шагнах арга хэмжээ зохион байгуулагдсан. Зөвлөгөөнөөр эрүүл мэндийн салбарт ажиллаж буй ажилтны нийгмийн баталгааг хангах дэд хөтөлбөрийн хэрэгжилт, өнөөгийн байдал тулгамдсан асуудал болон эрүүл мэндийн салбарын үйлчилгээний ажилтны улсын 2 дугаар зөвлөгөөнөөс гарсан уриалгыг танилцуулж цаашид хэрхэн хамтран ажиллах талаар санал бодлоо солилцон тулгамдсан асуудлыг хэлэлцээд шат шатны шийдвэр гаргагчдад хандан зөвлөмж, уриалга гарган хүргүүлээд байна.
Эрүүл мэндийн байгуулллагын ажилтнуудын нийгмийн баталгааны өнөөгийн байдлын талаар орон нутгийн төрийн болон төрийн бус байгууллагын төлөөллийн оролцоог хангасан зөвлөлдөх уулзалтыг зохион байгуулсан. Уулзалтанд ЭМЯ-ны хууль эрх зүйн хяналт зохицуулалтын мэргэжилтэн Ш.Мөнгөнцэцэг болон аймгийн ЗДТГ-ын холбогдох хэлтсийн дарга, мэргэжилтэн, зарим төрийн байгууллагын мэргэжилтэнүүд, аймгийн үйлдвэрчний эвлэлийн холбооны дарга, ЭМГ, БОЭТ, сум, өрхийн эрүүл мэндийн төв, хувийн хэвшлийн байгууллагуудын удирдлагууд, эмч мэргэжилтний төлөөллийн хамруулсан нийт 30 гаруй хүн оролцлоо. Эрүүл мэндийн салбарт ажиллаж буй ажилтнуудын нийгмийн баталгааны өнөөгийн байдал, тулгамдсан асуудлын талаар салбарын хэмжээнд болон БОЭТ, сум, өрх, хувийн хэвшлийн байгууллагууд тус бүртээ мэдээлэл хийж төр засгийн түвшинд болон орон нутгийн удирдах байгууллагад уламжлах, шийдвэрлүүлэх асуудлаа ярилцан, санал зөвлөмж боловсруулан батлан гаргалаа. Мөн эрүүл мэндийн салбарт ажиллаж буй амьдралын хүнд нөхцөлд амьдардаг үйлчилгээний 2 ажилтанд нутгийн өөрөө удирдах байгууллагын төлөөллүүд тусламж дэмжлэг үзүүлэхээр боллоо.
Аймгийн Эрүүл мэндийн газар, Цагдаагийн газар хамтран “Зам тээврийн осол гэмтлийг бууруулахад олон нийтийн оролцоо” сэдэвт нээлттэй хэлэлцүүлгийг зохион байгуулсан. Хэлэлцүүлэгт ЭМГ, ЦГ, Замын цагдаагийн тасаг, МХГ, БОЭТ-ийн төлөөлөл мэргэжилтнүүд, тээвэр автозамын газрын дарга, олон нийтийн байцаагч, сум өрхийн эрүүл мэндийн төвийн эмч нар болон иргэдийн төлөөлөл оролцсон. Цаашид зам тээврийн осол гэмтлийг бууруулахад тэр дундаа мотоцикльтой холбоотой осол гэмтлээс урьдчилан сэргийлэхэд төр засаг, орон нутгийн төрийн болон төрийн бус байгууллагын хамтын ажиллагаа болон иргэдийн оролцоог хэрхэн нэмэгдүүлж хамтран ажиллах талаар санал бодлоо солилцож төр засгийн түвшинд болон орон нутгийн удирдах байгууллагад уламжлах, шийдвэрлүүлэх асуудлаа ярилцан, санал зөвлөмж боловсруулан гаргалаа.
8 сарын 19ний өдрөөс эхлэн өсвөр үеийнхэнд зөвлөгөө, мэдээлэл өгөх зорилготой “ Ирээдүйн босго” нэртэй фэйсбүүк хаяг нээж ажиллуулж эхэллээ. Фэйсбүүкд одоогоор 29 хүүхэд найзлаж, 2 хүүхэд БЗДХ-н зөвлөгөө авлаа. 8 сарын 19ний өдрөөс эхлэн өсвөр үеийнхэнд зөвлөгөө, мэдээлэл өгөх зорилготой “ Ирээдүйн босго” нэртэй фэйсбүүк хаяг нээж ажиллуулж эхэллээ. Фэйсбүүкд одоогоор 29 хүүхэд найзлаж, 2 хүүхэд БЗДХ-н зөвлөгөө авлаа.
Эх нярайн эрүүл мэндийн 2013-2015 оны стратегийн дунд хугацааны биелэлтийн тайланг ЭМЯ-ны бодлого зохицуулалтын хэрэгжилтийн газарт хүргүүллээ. Тус стратегийн биелэлтээр Дорнод аймаг хангалттай үнэлгээтэй байна. Үүнд: Эхийн эндэгдэлгүй, нялхасын эндэгдэл зүүн бүсийн дундажаас доогуур, улсын дундажийн түвшинд байна. 1000 амьд төрөлтөнд ноогдох эрт үеийн үр хөндөлт буурсан, тухайлбал ноднингийн мөн үеэс бодит тоогоор 30 тохиолдлоор, 15-19 насны охидын төрөлт 12 тохиолдлоор тус тус буурсан.
Биеийн тамир спортын чиглэлээр:
            Италын Турин хотноо 2013 оны 08-р сарын 02-12-ны өдрүүдэд болсон Дэлхийн мастеруудын Олимпийн тоглолт спортын 30-н төрлөөр зохион байгуулагдаж, Дэлхийн 90 гаруй орны тамирчид хуран чуулж, Монгол улсаа төлөөлөн хөнгөн атлетик, байт сур, хүндийн өргөлтийн төрлүүдээр нийт 9 тамирчин амжилттай оролцож 3 алт, 1 мөнгө, 1 хүрэл медаль хүртлээ.       Тус тэмцээнд Дорнод аймгаа төлөөлөн Хан-Уул цогцолбор сургуулийн багш, спортын мастер Цэрэндоржийн Пүрэвжав нь 1500, 5000, 10000 метр, 21 км-ийн хагас марафон гүйлтийн уралдаанд нь амжилттай оролцож 5000 м зайд мөнгөн медаль хүртлээ. Ц.Пүрэвжав нь 2009, 2010, 2012 онуудад мастеруудын Ази тивийн аварга шалгаруулах тэмцээнээс 6 алт, 1 мөнгө, 2 хүрэл медаль хүртэж, Монгол төрийнхөө далбааг Азийн тэнгэрт 9 удаа мандуулж байсан билээ.
            БНХАУ-ын Нанжинь хотноо 2013 оны 08-р сарын 16-24-ний өдрүүдэд болсон “Нанжинь 2013” Азийн өсвөр үеийнхний II наадмын хөнгөн атлетикийн тэмцээнд Монгол улсын 18 тамирчин амжилттай оролцож 1 мөнгөн медаль хүртлээ. Тус тэмцээнд Дорнод аймгаа төлөөлөн Г.Хүрэлбаатар, Б.Батхүү дасгалжуулагчтай Б.Халиун, Ц.Тэмүүжин, Ө.Оюундарь, Г.Хулан, О.Аззаяа, Г.Анхбаяр, Э.Шинэтөгс нар амжилттай оролцож, Ө.Оюундарь 17 байранд шалгарсан.
            Болгар улсын Албена хотноо 2013 оны 09-р сарын 20-29-ны өдрүүдэд болох өсвөр үе, залуучуудын Дэлхийн аварга шалгаруулах боксын тэмцээнд Дорнод аймгийн “Талын бүргэд” клубын дасгалжуулагч Т.Эрдэнэбаяр, тамирчин Л.Алтанцэцэг, У.Шинэцэцэг, Э.Эрдэнэтуяа нар оролцохоор Улаанбаатар хотноо боксын үндэсний шигшээ багтай хамтарсан бэлтгэл сургуулилтанд гараад байна.
Аймгийн олимпийн таеквондогийн өсвөрийн шигшээ багийн Г.Анхбаяр дасгалжуулагчтай 9 тамирчин БНХАУ-ын Хөлөнбуйр аймаг Хайлаар хотноо 2013 оны 08 дугаар сарын 04-11-ний өдрүүдэд хамтарсан бэлтгэл, сургуулилтанд оролцож, өсвөрийн тамирчдыг олон улсын уралдаан тэмцээнд оролцох, ур чадварыг дээшлүүлэх, сэтгэл зүйн бэлтгэлд хамрууллаа.
                        Малайз улсад 2013 оны 08-р сарын 20-оос 9-р сарын 28-ны өдрүүдэд болох Азийн бадминтоны холбооноос зохион байгуулж байгаа олон улсын сургалт болон тэмцээнд аймгийн Соёл, спорт, аялал жуулчлалын газрын дасгалжуулагч Ч.Мөнхбатаа, тамирчин Ө.Хэрлэн,
            Мөн БНХАУ-ын Яншинь хотноо 2013 оны 08-р сарын 30-аас 09-р сарын 10-ны өдрүүдэд болох “Ширим” бөхийн олон улсын тэмцээнд оролцохоор Б.Талынбүүвэй, Д.Анар, А.Оюунбаатар нар тус тус оролцохоор зориод байна.
Нийгмийн халамж үйлчилгээний чиглэлээр:
Хүн амын хөгжил нийгмийн хамгааллын яам байгуулагдаж, үйл ажиллагаа явуулж эхэлснээс хойш 1 жил болж байгаатай холбогдуулан 2013 оны 08 дугаар сарын 22-ны өдөр Дорнод аймгийн НХҮХэлтэс үйл ажиллагаагаа сурталчлах, тайлан өдөрлөгийг зохион байгууллаа. Тус өдөрлгийг Амьжиргаа дэмжих зөвлөл, Хэрлэн сумын багийн ажлын алба, МХҮХ-ны Дорнод аймаг дахь салбар, ХБИ-ийн холбоотой хамтран зохион байгуулсан. Өдөрлөгийн үеэр иргэдэд дараах үйл ажиллагааг үзүүлсэн юм. НХҮХэлтэс байгуулагдсанаас хойш иргэдэд үзүүлсэн үйлчилгээ, үйл ажиллагааны тайлан, НХҮХ-ийн дэргэдэх ахмадын асрамжийн газар, ахмадын чөлөөт цагийн төв, амралт сувилалын төвийн үйл ажиллагааны тайлан, Олон нийтийн оролцоонд түшиглэсэн халамжийн үйлчилгээнд хамрагдсан иргэдийн үйл ажиллагааны танилцуулга, үзэсгэлэн худалдаа, асрамж, сувилалын эмч ажилтнуудын эрүүл мэндийн анхан шатны үзлэг, эрүүл мэндийн зөвлөгөө өгөх үйлчилгээ явуулж, хамтран ажиллагч ТББ-уудын үйл ажиллгааны танилцуулга, үйлчлүүлэгчдэд сургалт, зөвлөгөө өгөх үйлчилгээнүүд явагдлаа. Өдөрлөгийн арга хэмжээ хэлтсийн байранд болон гадаа талбайд явагдсан. Өдөрлөгт нийт 360 гаруй иргэд үйлчлүүлсэн.
ӨДӨРЛӨГИЙН ХҮРЭЭНД ЗОХИОН БАЙГУУЛСАН АРГА ХЭМЖЭЭНҮҮД:
-                 Нийгмийн халамж үйлчилгээний хэлтсийн заалны нэг цэгийн байнгын үйлчилгээ
Нээлттэй өдөрлөгт хүрэлцэн ирсэн иргэдээс нэг цэгийн үйлчилгээнд алдарт эхийн одонгийн асуудлаар 157 иргэн, хүүхдийн мөнгөний бичиг баримтын зөрчлийг тодруулахаар 38 иргэн, халамжийн тэтгэвэр тэтгэмж, тэжээгчээ алдсан асуудлаар 59 иргэн, жирэмсэн амаржсаны тэгтэмжийн асуудлаар 34 иргэн нийт 288 иргэн  үйлчлүүлсэн.
-                 Хамтран ажиллагч ТББ-уудын үйл ажиллгааны танилцуулга
ОНОТХҮ-ээг зорилтот бүлгийн иргэдэд хүргэж ажиллах үүднээс иргэн, АНН, ТББ-уудтай хамтран ажиллах гэрээ байгуулан 4 төсөл дэмжин ажиллаж байгаагаас нээлттэй өдөрлөгт 2 Төрийн бус байгууллага үйл ажиллагаагаа танилцуулж ажиллаа.
Ш     Сэргээн засах үйлчилгээ “Дорнын хаш уянга” төрийн бус байгууллага олон нийтийн оролцоонд түшиглэсэн халамжийн үйлчилгээний төсөлд хамтран ажиллах гэрээ байгуулан Ахмад настан болон ХБИ-дэд физик эмчилгээнд хамруулж байна. 2013 оны 08 сарын байдлаар “Дорнын хаш уянга” ТББ-аар Хэрлэн сумын 10 баг болон хөдөөгийн 13 сумын нийт 132 ахмад настан, 16 хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэд үйлчлүүсэн байна.
 
Ш     МХҮХ-ний Дорнод аймаг дахь салбартай хамтран ажиллаж байна.Аймгийн харааны бэрхшээлтэй 600-аад гишүүний хүрээнд үйл ажиллагаа явуулж байгаа тус холбооны зарим үйл ажиллагааг дэмжин хамтран ажиллаж байна. Өнгөрсөн 2013 онд Харааны бэрхшээлтэй нэг иргэнийг дэмжин Улаанбаатар хотод Брайль үсгийн багшийн сургалтанд суралцуулж, ахмадын чөлөөт цагийн төвд сургалтын байр тохижуулан сургалт явуулах боломжийг хангаж ажиллаа. Ингэснээр бичиг үсэг сурах сонирхолтой харааны бэрхшээлтэй иргэдэд брайль үсгийн боловсрол олгох боломжтой болсон. Мөн харааны бэрхшээлтэй хүмүүст зориулж таяг хэрхэн ашиглах, орон зайг мэдрэх сургалтуудыг явуулахад нь зориулж сургалтанд шаардагдах хэрэгслийг худалдан авах зардал болон сургалт явуулах байраар хангаж ажиллаж байна. Мөн харааны бэрхшээлтэй 3 иргэнийг мэргэжлийн бариачын курст суралцуулж 2013 оны 2 сараас эхлэн Ахмадын сувилалын төвд харааны бэрхшээлтэй 1 иргэнийг авч ажлуулж байна.
 
-                 Асрамж, сувилалын эмч ажилтнуудын эрүүл мэндийн анхан шатны үзлэг, эрүүл мэндийн зөвлөгөө өгөх үйлчилгээ
Нээлттэй өдөрлөгт хүрэлцэн ирсэн иргэдэд НХҮХ-ийн дэргэдэх асрамжийн төвийн эмч н.Хурц, ахмадын чөлөөт цагийн төвийн их эмч С.Дулмаа, ахмадын сувилалын сувиалгч Г.Энхтуяа нар эрүүл мэндийн анхан шатны үзлэг хийж, зөвлөгөө өгч ажиллаа. Энэ өдөр нийт 96 хүний даралт үзэж, эрүүл мэндийн зөвлөгөө өгч ажиллаа.
-                 Үйлчлүүлэгчдэд сургалт, зөвлөгөө өгөх үйлчилгээ:
Хэлтсийн баруун сүүдрэвчийг зөвлөгөө, мэдээлэл өгөхөд таатай орчин бүрдүүлэн тохижуулж, мэргэжилтэн Г.Тогооч үйл ажиллагаатай сонирхсон асуулт болон үзүүлж байгаа үйлчилгээтэй холбоотой санал хүсэлтийг хүлээн авч ажилласан. Мөн нийгмийн халамжийн тухай хуулийн сурталчилгаа бүхий тараах матераил хэвлүүлж ирсэн иргэдэд тараах ажлыг зохион байгууллаа. Нийт 27 иргэн зөвлөгөө мэдээлэл өгөх булангаар үйлчлүүлсэн.
Иргэд ихэнхдээ Хүнс тэжээлийн талонд ямар айл өрх хамрагдаж байгаа юм. хэрхэн хамрагдах вэ?, НХҮХ-ээс иргэдэд зээл олгодог уу?, Цахим үнэмлэхний хуулбар ямар зорилгоор авч байгаа юм бэ? гэх мэт асуултуудыг түлхүү асууж тодруулж байсан.
-                 Өдөрлөгт оролцогчдын дунд танин мэдэхүйн тэмцээн уралдаан тус тус явуулна.
НХҮХ-ийн нийгийн ажилтнууд өдөрлөгт оролцогчдын дунд уралдаант хөгжөөнт тэмцээнүүдийг явуулж мөн нээлтийн үеэр сугалаа сугалуулж энэ өдрийн азтанг шалгарууллаа. Оролцогчдын дунд асуулт хариултын АХА тэмцээнийг зохион байгуулж 25 хүн оролцсоноос 1, 2-р байранд Ургамал, Нарантуяа нар байр эзэлсэн бол, 1 минут 1 сая тэмцээнд 5 хүн оролцож 1,2-р байранд ахмад настан Сэрмядаг, Ганбаатар нар шалгарч өргөмжлөл дурсгалын зүйлээр шагнуулсан юмаа.
-                 Олон нийтийн оролцоонд түшиглэсэн халамжийн үйлчилгээнд хамрагдсан иргэдийн үйл ажиллагааны танилцуулга, үзэсгэлэн худалдаа:
Нийгмийн халамжийн дэмжлэг туслалцаа зайлшгүй шаардлагатай 2 ба түүнээс дээш өрх, иргэд өөрсдийн санаачлагаар нэгдэн бүлэг болж, орлогоо нэмэгдүүлэх хөдөлмөр эрхлэх зорилготой юм. Нийгмийн халамжийн дэмжлэг, туслалцаа зайлшгүй шаардлагатай өрхийн гишүүн, Олон нийтийн оролцоонд түшиглэсэн халамжийн үйлчилгээнд хамрагдах зорилтот өрх, иргэнийг нийгэмшүүлэх, хамт олны бүлэг бүрдүүлэх, орлогын эх үүсвэртэй болгох зорилгоор төсөл хэрэгжүүлэх, амьдрах ухаанд сургах чиглэлээр 2013 онд 52 бүлэг, 111-н өрхийн 375 иргэн хамруулж төслийг нь дэмжин ажиллаж байна.
Сумын Амьжиргаа дэмжих зөвлөлөөр дэмжигдсэн төслүүдийг хэлтсийн даргын 21 тоот тушаалаар батлагдсан Олон нийтийн оролцоонд түшиглэсэн халамжийн үйлчилгээний төсөл шалгаруулах даргын дэргэдэх зөвлөлийн шийдвэрээр хянан шийдвэрлэж, үр дүнг хэлэлцээд 2 үе шаттайгаар санхүүжилтийг олгож, явцын байдалд хяналт тавьж ажилласан.
            2013 оны 08 дугаар сарын 22-ны нээлттэй өдөрлөгт 21 бүлэг үзэсгэлэн худалдаанд оролцож өөрсдийн хийсэн бүтээгдэхүүн, тарьсан хүнсний ногоо, жимс жимсгэнэ, сүү цагаан идээ, арьс ширэн эдлэл, гар урлалын бүтээгдэхүүнээрээ борлуулалт хийж, иргэд олон нийтэд бага гэлтгүй мөнгийг аривжуулж ашигтай ажиллаж болдог гэдгийг харуулаа. Хэлтсийн зүгээс үзэсгэлэн худалдаанд оролцогчдын дунд үйл ажиллагааны тайлангаа тогтмол тавьж байнга хамтран ажилладаг, бас хамгийн их ашигтай, үр дүнтэй хэрэгжүүлж байгаа төслийн эздийг шалгаруулж, эхний гурван байрт батламж гардууллаа. 1-р байранд ахмад настан Цэндсүрэн ахлагчтай “Арьс боловсруулах” төсөл шалгарсан. 2-р байранд Б.Шүрэнцэцэг ахлагчтай “Мөнгөн залаа” төсөл буюу тахианы аж ахуй шалгарсан, 3-р байранд ХБИ Ю.Батбаатар ахлагчтай “Газрын амт” төсөл шалгарч батламж гардуулсан юм.
Мөн энэ өдөр хамгийн их борлуулалттай 1 төслийг шалгаруулсан юм. М.Мягмар ахлагчтай бүлгийн “Шар тос, хүлэмж” төслийн сүү цагаан идээ, хүнсний ногоо хамгийн их борлуулалттай төслөөр шалгарсан юм.
-                 Нийгмийн халамжийн үйлчилгээний хэлтсийн дэргэдэх ахмадын асрамжийн газар, ахмадын чөлөөт цагийн төв, амралт сувилалын төвийн үйл ажиллагааны тайлан
НХҮХэлтэс ахмад настан иргэдэд хандан Ахмадын амралт сувиллын төв, Ахмад настны чөлөөт цагийн төв, Ахмад настны асрамжийн газар гэсэн харъяа гурван байгууллагаар дамжуулан тэдэнд зайлшгүй хүргэх ёстой төрийн үйлчилгээг үзүүлж байна. Тус төвүүд өнгөрсөн хугацаанд хийгсэн ажлаараа ханын самбар гарган, иргэд олон нийтэд танилцууллаа.
Ахмадын асрамжийн төв нь :     2013 онд 08 дугаар сарын байдлаар 21 үйлчлүүлэгчтэй ажиллаж байна. Тус төв нь дотоод журам болон үйлчилгээний төрөлдөө өөрчлөлт оруулж, төрөлжсөн асрамж үйлчилгээний хөтөлбөрийн дагуу үйл ажиллагаа явуулж, үйлчлүүлэгчийг нийгмийн хүрээллээс тусгаарлахгүйн тулд найз нөхөд, танил дотно хүмүүстэй нь харилцаа холбоотой байхад нь чиглэсэн олон талт арга хэмжээг зохион байгуулж байна. Асрамжийн төвийн асруулагчид харж хандах хамаатан садан, төрөл төрөгсөд гэж байхгүй ганц бие хүмүүс байдаг. Мөн ихэнх нь ямар нэгэн хууч өвчинтэй байдаг. Тиймээс асруулагчдийн эрүүл мэндийн байдалд тогтмол хяналт тавих, эмчилгээ үйлчилгээ үзүүлэх үүднээс байнгын 1 эмч үйлчилгээ үзүүлж байна. Амруулагчдын асрагаа, сувилгаа, хоол цайнд анхаарал халамж тавих үүднээс ээлжийн асрагч, тогооч нар 24 цагын хувиар гарган ажилладаг.
Ахмадын чөлөөт цагийн төв нь:Ахмадуудын чөлөөт цагийг зөв боловсон өнгөрүүлэх, олон нийтийн оролцоонд тулгуурлан нийгэмшүүлэх, сэтгэлзүйн болон биемахбодийн өвчлөл, хөдөлгөөний дутагдалаас сэргийлэх, мэдээ мэдээллээр хангах зорилгоор үйл ажиллагаа явуулдаг.
Ш     Чөлөөт цагийн төвд тогтмол явагддаг “Хөдөлгөөн эрүүл мэнд” нийтийн бүжигт 2013 оны 07 сарын байдлаар давхардсан тоогоор 3249 ахмадууд хамрагдсан.
Ш     Чөлөөт цагийн төвд Их эмч Д.Дулмаа өдөр бүр ахмадуудын дунд “Эмгүй эмчилгээ” буюу хий бясалгалын дасгал, хөдөлгөөн зааж, эрүүл мэндийн сургалт мэдээ мэдээлэлийг байнга явуулдаг.
Ш     Ахмадуудыг эрүүл мэндийг нь хамгаалах витаминжуулах ханиад томуунаас урьдчилан сэргийлэх биеийн эсэргүүцлийг сайжруулах зорилгоор Эрүүл мэндээ хамгаалцгаая” төсөл хэрэгжиж Чөлөөт цагийн төвөөр үйлчлүүлж буй иргэдэд өдөр бүр цагаа /аарц/ хөнгөлөлттэй үнээр өгч үйлчилж байна.
Ш     Чөлөөт цагийн төвийн зааланд ахмадууд шатар, даам, даалуу, хөзөр тоглох орчин бүрдүүлэн тохижуулсан нь ахмадууд хоорондоо уулзаж, хууч хөөрөх, цагийг үр дүнтэй өнгөрөөх боломжтой болсон.
Ш     Чөлөөт цагийн төв хариуцсан нийгмийн ажилтан холбогдох байгууллагуудтай хамтран сургалт зөвлөгөө мэдээллийг тогтмол хийж, амралтын өдрүүдэд тэмцээн уралдаан явуулж амхад настнуудыг хамруулан ажиллаж байна.
Ахмадын сувилалын төв нь:НХҮХэлтэс өвлийн болон зуны сувилал ажиллууж, ахмад настнуудыг жилийн 4 улиралд байнгын үйл ажиллагаагаар ханган ажиллаж байна. Сувилал эхний 08 сарын байдлаар 330-аад ахмад настанд үйлчилээд байна. Ахмадууд аймгийн төв болон хөдөөгийн 13 сумдаас ирж сувилалд амарч байна. Монголын ахмад настны үндэсний сүлжээ бий болж байгаатай холбогдуулан аймгийн болон сумдын ахмадын байгууллагын төлөөлөгчдийг баг хамт олноор амрааж байна.
2013 оноос эхлэн сувилалд амрагчдынхаа чөлөөт цагийг зөв боловсон өнгөрүүлэх тэдний сэтгэл зүйн болон насжилтын онцлогт нь тохирсон цогц үйлчилгээ үзүүлэх үүднээс мэргэжлийн нийгмийн ажилтан, харааны бэрхшээлтэй мэргэжлийн 1 бариач, мэргэжлийн 1 сувилагч нэмж ажлуулж эхэлсэн.                                                                                                  Сувилалд 2013 оны 04 сард өөрсдийн нөөц бололцоонд тулгуурлан чийрэгжүүлэлтийн танхимыг засаж тохижуулж, шинээр давсан зам, гүйлтийн зам зэргийг байруулсан.                             Сувилалын гал тогоо өдөр өдрийн тусгай цэсээр амрагчдын хоолыг төрөлжүүлж, амин дэмээр баяжигдсан хоолоор өдөрт гурав удаа үйлчилж байна.
Нийгмийн даатгалын чиглэлээр: Тус хэлтэс нь нийгмийн даатгалын үндсэн үзүүлэлт болох нийгмийн даатгалын шимтгэлийн орлогын төлөвлөгөөг сүүлийн жилүүдэд тогтмол давуулан биелүүлж байгаа бөгөөд оны эхний 08 дугаар сарын байдлаар хувиар 115.1 давуулан биелүүлээд байна.
Нийгмийн даатгалын хамрагдалт:
2013 оны эхний 08сард нийгмийн даатгалд
§     Шимтгэл төлөгч ажил олгогч 587
§     Заавал даатгуулагч  13568
§     Сайн дурын даатгуулагч 2924
§     Эрүүл мэндийн даатгалддаатгуулагч 41334 хамрагдсан байна.
Нийгмийн даатгалын шимтгэлийн орлого:
Ажил олгогч, даатгуулагчийн шимтгэлийн орлого дараах байдлаар сангуудад хуваарилагдсан байна. Үүнд:
Ш     Тэтгэврийн даатгалын санд 4869689.1 мянган төгрөг буюу 118.7хувь,
Ш     Тэтгэмжийн даатгалын санд 540762.6 мянгантөгрөг буюу 115.7. хувь,
Ш     ҮОМШӨ-ний даатгалын сан 626440.2 мянган төгрөг буюу 147.9 хувь,
Ш     Ажилгүйдлийн даатгалын санд 128516.1 мянган төгрөг буюу 112.9хувь,
Ш     Эрүүл мэндийн даатгалын санд 1568505.6 мянган төгрөг буюу 96.7 хувиар тустус биелүүлсэн байна.
Тэтгэврийн даатгалын сан:
Тухайн сард шинээр өндөр наны тэтгэвэр  215  тахир дутуугийн тэтгэвэр 129 тэжээгчээ алдсаны тэтгэвэр 36 тус тус шинээр тогтоож, тэтгэврийн даатгалын сангаас нийт 9393 иргэн тэтгэвэр авснаас өндөр насны тэтгэвэр авагч5978тахир дутуугийн тэтгэвэр авагч 2192 тэжээгчээ алдсаны тэтгэвэр авагч 778 цэргийн тэтгэвэр 445 иргэнд нийт13247515,11 сая төгрөгийг олгосон байна.
Тэтгэмжийн даатгалын сан:
Оныэхний 08 дугаарсарынбайдлаар хөдөлмөрийн чадвар түр алдсан 1243 ,даатгуулагчид 106869.85 мянган төгрөгийг,жирэмсний болон амаржсан 583 эхэд  424791.84 мянган төгрөгийг, оршуулгын тэтгэмжийг 206 иргэнд 67500 мянган төгрөгийг олгоод байна.
 
Нийгмийн даатгалын шимтгэл ногдуулалт, төлөлтийн талаар:
 
Аж ахуйн нэгж байгууллагуудын нийгмийн даатгалын сарын болон улиралын тооцоог цахим хэлбэрээр авч шимтгэлийн тооцоог бодуулан 152 байгууллагын нийгмийн даатгалын болон эрүүл мэндийн дэвтрийг баталгаажуулсан байна. Аж ахуйн нэгж болон төсвийн 91 байгууллага нь 134334,3 сая төгрийн өр авлагатай байна. Ялангуяа төсөвт байгууллагын /сургууль, цэцэрлэг/ санхүүжилт төвөөс ирээгүй, хүрэлцэхгүй байгаатай холбогдуулан шимтгэлийн авлага өсөхөд нөлөөлж хүндрэлтэй болоод байна. Мөн Адуунчулуун ХК, ДБЭХСистем нь ажиллагсдын нийгмийн даатгалын шимтгэлийн тооцоог цаг хугацаанд нь төлөхгүй өр авлага үүсгэхэд нөлөөлж байна.
Дотоод ажлын талаар:
“Ажилласанжил, тэтгэврийн даатгалын шимтгэлийг нөхөн тооцох тухай“хуульд хамрагдахаар2013-08-01-ны байдлаар нийт 15700 даатгуулагчийн материалыг хүлээн авч мэдээллийн санд оруулан Нийгмийн даатгалын ерөнхий газарт хүргүүлээд байгаа бөгөөд тус газраас 1700иргэний материал баталгаажиж ирсэн юм. Эдгээр иргэдийн 28.9 сая төгрөгийг нийгмийн даатгалын санд төвлөрүүллээд байна.
Түүнчлэндээрх хуулийн хэрэгжилтийг2013.10.01-ныг хүртэл сунгагдаадбайгаатай холбогдуулан энэхүү хуулийг хэрэгжүүлэх, аймгийн хэмжээнд хуулийн үйлчлэлд хамрагдвал зохих иргэдийг бүрэн хамруулах ажлын төлөвлөгөөний дагуу 8 дугаар сард дараах ажлуудыг зохион байгууллаа.Үүнд:
-   Иргэд ойлгомжтой хэлбэрээр тараах материал бэлтгэж хүргүүлэх,
- Орон нутгийн үүрэн холбооны байгууллага болох Ньютел компани дорнод салбартай хамтран телемаркэтинг үйлчилгээгээр хүргэх,
- Холбогдох утасны дугаараар холбоо барих, зэрэг ажлыг зохион байгуулснаар:
- 1100 иргэнтэй холбоо барьж нийт 810 иргэний тооцоог хийж дуусгаад байна.
Тус хэлтсийн архиваас нийгмийн даатгалын ерөнхий газрын даргын 2013 оны 4 дүгээр сарын 29-ний өдрийн А/189 дүгээр тушаалын дагуу 63 иргэнд лавлагаа гарган нийт 99000 төгрөгний төлбөрт үйлчилгээ үзүүлж ажиллалаа. Мөн 30 иргэнд зогсоогдсон хувийн хэргээс баримт гарган өгөх үйлчилгээ үзүүллээ.
1993 оноос 2012 оныг дуусталх зогсоогдсон хувийн хэргийг төрөлжүүлэн тахир дутуу 2499, өндөр нас 5868, тэжээгчээ алдсан 2874 иргэний баримтыг ангилж шинээр бүртгэлжүүлсэн. Татан буугдсан байгууллагаас ирсэн хөдөлмөрийн болон нийгмийн даатгалын 1263 дэвтрийг шивж бүртгэлд оруулсан байна.
Аймгийн архивт сан хөмрөг үүсгэх нийт 53 баримтанд дахин боловсруулалт хийж. Байнга хадгалах нэгжээс засах шаардлагатай 31 баримтыг архивт хүлээлгэн өгөөд байна.
Хөдөлмөрийн чиглэлээр Тус хэлтэс нь 2013 оны 08 дугаар сард Хөдөлмөр эрхлэлтийг дэмжих хөтөлбөрүүдийн хэрэгжилтэд хяналт, үнэлгээ тогтмол хийх, хөтөлбөр хариуцсан мэргэжилтнүүдийн идэвх санаачлагыг сайжруулах зорилт тавин ажиллаа.
Энэ сард нийт 48 албан бичиг холбогдох байгууллагуудаас хүлээн авч хоёр хугацаатай бичгийн хариуг гаргаж хүргүүллээ.
Өдрийн хөтөчийг ажиллуулж эхэлсэн хугацаанд нийт 436 иргэн үйлчлүүлсэн байна.
НЭГ. МЭДЭЭЛЭЛ СУРТАЛЧИЛГААНЫ ТАЛААР
Хөдөлмөрийн хэлтсээр үйлчлүүлж буй иргэн бүрийн санал хүсэлтийг шуурхай шийдвэрлэж, үйлчилгээний соёл, сэтгэл ханамжийн баталгааг өндөржүүлж, харилцааны болон үйлчилгээний зөрчилгүй хамт олон болох зорилготой “Өдрийн хөтөч” 08 дугаар сарын 14-ний өдрөөс эхлэн Хөдөлмөрийн хэлтсийн даргын 2013 оны 08 дугаар сарын 12-ны өдрийн A/25 тоот тушаалын дагуу ажиллаж байна.
Иргэдэд үйлчлэх танхимд “Өдрийн хөтөч” угтаж үйлчилнэ. Өдрийн хөтөч үйлчлүүлэгчид мэдээлэл, лавлагааг өгч холбогдох хүмүүст асуудлыг уламжилж ажиллахаас гадна шийдэгдээгүй асуудлыг эзэнжүүлж түргэн шуурхай шийдүүлж хуулийн хугацаанд хариуг хүргүүлэх үйлчилгээг үзүүлэх юм.
Улаанбаатар хотод зохион байгуулагдсан Хоршооны сургалтад мэргэжилтэн Ч.Одгэрэл 2013 оны 8 дугаар сарын 12-16-ны өдрүүдэд хамрагдаж аймгуудын ЖДҮ-н сан, хоршоо ахуй үйлчилгээ хариуцсан мэргэжилтнүүдтэй ажил хэргийн туршлага солилцсон байна.
Соёл, Спорт Аялал Жуучлалын яамнаас 2013 оны 08 дугаар сарын 25-нд Орон даяар зохион байгуулагдсан “Эрүүл чийрэг Монгол хүн” сэдэвт аялалын чиглэл тогтоох явган аялалд байгууллага, хамт олноороо амжилттай оролцлоо.
Хөдөлмөрийн хэлтсийн 2013 онд 1600 шинэ ажлын байр бий болгох зорилтын хүрээнд 8 сарын байдлаар 1124 ажлын байр бий болсон. Уг ажлын байрыг баталгаажуулах ажлын хэсэг хэлтсийн даргын тушаалаар байгуулагдан ажиллаж эхлээд байна.
 
   ХОЁР. ХӨДӨЛМӨР ЭРХЛЭЛТИЙН НИЙТЛЭГ ҮЙЛЧИЛГЭЭНИЙ ЧИГЛЭЛЭЭР
Хөдөлмөрийн зах зээлийн төлөв
Хөдөлмөрийн хэлтэст 2013 оны 8 дугаар сарын байдлаар шинээр 166 иргэн ажил хайгчаар бүртгүүлж, labornet программд бүртгэлтэй иргэдээс 120 иргэн ажилд зуучлагдан хасагдаж, бүртгэлтэй ажилгүй иргэдийн тоо 3348 болсон.
Нийт бүртгэлтэй ажилгүй иргэдийн 1677 буюу 50.08 хувийг эмэгтэйчүүд эзэлж байна.
Ажилгүй иргэдийг боловсролын түвшингээр нь авч үзвэл: магистр болон доктор 9, Диплом болон баклавар 548, тусгай дунд боловсролтой иргэн 286, техник мэргэжлийн 147, бүрэн дунд 1485, бүрэн бус дунд 577, бага боловсролтой 135, боловсролгүй 79 иргэн байна.
Ажил олгогч байгууллагаас ирсэн 251 ажлын байрны захиалгын дагуу 162 иргэнийг ажилд зуучилснаас 120 иргэнийг ажлын байраар хангаад байна. Эдгээрийн 27,5 хувь буюу 33 нь эмэгтэйчүүд эзэлж байна.
     Дээрх ажилд зуучлагдсан иргэдийг насны бүлгээр нь авч үзвэл: 15-24 насны 11, 25-34 насны 68, 35-44 насны 30, 44-59 насны 11 иргэн байна.
     Байгууллагын хариуцлагын хэлбэрээр нь: хязгаарлагдмал хариуцлагатай компанид 74 иргэн, төсөвт байгууллагад 43 иргэн, хувьцаат компанид 3 иргэн тус тус ажиллаж байна.
Аймгийн хэмжээнд шинээр бий болсон ажлын байрны мэдээллийг цуглуулж, ажлын байрны байршил, хаяг салбарт бий болж байгаа зэрэг мэдээллийг дэлгэрэнгүй бүртгэж нийт 123 ажлын байрыг www.ejob.mn вэб сайтад бүртгэж, 8 сарын байдлаар нийт 1124 шинэ ажлын байр бий болсон байна.
Ажил, мэргэжлийн чиг баримжаа, олгох зөвлөгөө өгөх мэдээллээр хангах үйлчилгээнийдагуу ганцаарчилсан зөвлөгөөг 7 иргэнд өгсөн.
Гадаадын иргэдийн хөдөлмөр эрхлэлтийн талаар
Ажиллах хүч гадаадад гаргах, Гадаадаас ажиллах хүч, мэргэжилтэн авах тухай хуулийн дагуу тус албанаас нийт 8 байгууллага гэрээ байгуулан 279 хятад иргэдийн зөвшөөрөл авах хүсэлт гаргаснаас Хөдөлмөр эрхлэлтийн үйлчилгээний төвөөс 219 хятад иргэдийн зөвшөөрөл авсан байна.
Дээрх ажилд хяналт тавих үүднээс Гадаадын иргэний харьяатын Дорнод аймаг дахь албатай хамтран 6 байгууллагын үйл ажиллагаатай танилцсан.
Дээрх байгууллагуудад ажиллах үеэр Хөдөлмөр эрхлэлтийн үйлчилгээний төвөөс зөвшөөрөл аваагүй болон зөвшөөрлийн хугацаа сунгагдаагүй хятад иргэд ажиллаж байна.
Мөн Аймгийн хэмжээнд Гадаадын иргэдийн харъяатаас HG буюу хөдөлмөр эрхлэх виз даруулан орж ирсэн 16 байгууллагад ажиллах 1628 гадаад иргэн ажиллаж байгаагаас Хөдөлмөр эрхлэлтийн үйлчилгээний төвөөс хөдөлмөр эрхлэх зөвшөөрөл авсан 2396 байна.
Дорнод аймагт хамгийн олон гадаад иргэдийн зөвшөөрөл авсан байгууллага “Петро Чайна Дачин Тамсаг Монгол” ХХК 2000 гаруй хятад иргэн, ХЭҮТөвөөс өгсөн зөвшөөрөлөөс илүү ажиллуулж буй “XXEM” ХХК, “Би Эйч Эм” ХХК, “ЭМ ПИ АЙ” ХХК, огт зөвшөөрөл аваагүй “Адуунчулуун” ХК-д 5 хятад иргэн ажиллаж байгаа судалгааг гаргасан.
ГУРАВ.ХӨДӨЛМӨРИЙН ХАРИЛЦАА, ХӨДӨЛМӨР ЭРХЛЭЛТИЙН ЧИГЛЭЛЭЭР
Хөдөлмөр эрхлэлтийг дэмжих төсөл хөтөлбөрүүдийн талаар
Хөдөлмөрт бэлтгэх хөтөлбөрт хамрагдсан иргэдээс үйлдвэр дээрх оёдолчны сургалтад 4 иргэн, Мах маркет ХХК-нд явагдаж буй үйлдвэр дээрх сургалтад 9 иргэн хамрагдаж байна. Ухаарал төвийн эмчилгээнд хамрагдсан 1 иргэнийг хөдөлмөрт бэлтгэх хөтөлбөрт хамруулан Насны зам ХХК-д туслах ажилтнаар зуучлан ажлын байртай болголоо.
Хөдөлмөрт бэлтгэх хөтөлбөрт хамрагдан ажилтай болсон иргэдийн судалгааг гаргаж Ажил олгогчийн урамшуулалд хамрагдах болзол хангасан 5 иргэнд мэдээлэл өгсөн.
Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 111 дүгээр зүйлийн хэрэгжилтийг хангах зорилгоор 25 болон түүнээс дээш ажиллагсадтай 68 аж ахуйн нэгж, байгууллагад албан тоот хүргүүлсэнээс 49 байгууллагад 96 Хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэн ажиллуулж байгаа гэсэн судалгааг ирүүлээд байна.
Архангай аймагт зохион байгуулагдсан 2013 оны Улсын аварга шалгаруулах пара хөнгөн атлетикийн тэмцээнд оролцох тамирчдад санхүүгийн дэмжлэг үзүүлсэн. Тамирчид амжилттай оролцож 3 мөнгө, 3 хүрэл медаль хүртсэн амжилт гаргалаа.
Хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн чөлөөт Үйлдвэрчний эвлэлээс санаачлан Хүн амын хөгжил, нийгмийн хамгааллын яамнаас зохион байгуулсан аймаг, нийслэл, дүүргийн Хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн холбоодын төлөөлөл оролцсон 26 хүний бүрэлдэхүүнтэй аялалын багийг Дорнод аймагт ирэх үеэр Хөдөлмөрийн хэлтсээс Хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн хөдөлмөр эрхлэлтийг дэмжихэд чиглэсэн үйл ажиллагааны талаарх мэдээлэл өгч, санал бодлоо солилцсон.
Хөдөлмөрийн сайдын 2013 оны 07 дугаар сарын 18-ны өдрийн 251 тоот тушаалыг хэрэгжүүлэх зорилгоор Хөдөлмөр эрхлэлтийг дэмжих сангаас жижиг зээл, санхүүгийн дэмжлэг олгох журмын дагуу Хэлтсийн даргын А/24тоот тушаалаар ажлын хэсэг байгуулагдан 167 тоот албан бичгийг нийт 6 банканд хүргүүлсэн.
Дээрх банкнаас ХААН банк, Төрийн банк, Капитал банк материалаа ирүүлсэн ба ажлын хэсгийн хурлын шийдвэрээр ХААН, Капитал банк шалгарч санхүүжилтийг 70:30 харьцаатай байршуулахаар болсон. Шалгарсан банкууд Хөдөлмөрийн яам, аймгийн хөдөлмөрийн хэлтэстэй гурвалсан гэрээ байгуулж зээлийн эх үүсвэрийг байршуулан жижиг үйлдвэрлэл эрхлэгч иргэдэд 2 жилийн хугацаатай, сарын 0.85 хувийн хүүтэй жижиг зээл олгож эхлэх юм. Хөдөлмөрийн яамны төрийн нарийн бичгийн даргын 3/1735 тоот албан бичигт дурьдсан материалыг бүрдүүлэн Хөдөлмөрийн яаманд хүргүүллээ.
Малчдын хөдөлмөр эрхлэлтийг нэмэгдүүлэх чиглэлээр МАА, Фермерийн МАА-г хөгжүүлэх ажлын байрыг нэмэгдүүлэх, хөдөлмөр эрхлэхэд туслах ур чадвартай малчин бэлтгэх чиглэлээр Цагаан-Овоо суманд Малчдын хөдөлмөр эрхлэлтийг дэмжих хөтөлбөрт хамрагдсан өрхийн гишүүдэд сүү, цагаан идээ боловсруулах сургалтыг Улаанбаатар хотын “Мөнх оюуны холбоос” сургалтын төвтэй хамтран зохион байгуулсан.
Аймгийн хэмжээнд үсчний мэргэжил олгох, дээшлүүлэх, зэрэг олгох сургалтыг аймгийн Хөдөлмөрийн хэлтэс, аймгийн Үсчин, гоо сайханчдын холбоо, “Лонда” сургалтын төвтэй хамтран зохион байгуулж ахуй үйлчилгээний чиглэлээр үйл ажиллагаа явуулж буй иргэдэд үсчний мэргэжил олгох 25, давтан 26 нийт 51 иргэнийг хамрууллаа. Аймгийн үсчин гоо сайханчдын холбоотой хамтран мэргэжлийн зэрэг олгох шалгалтыг улсын Ур чадварын мэргэжлийн комисс Улаанбаатар хотоос томилогдон ирж авсан ба шалгалтад хамрагдсан 26 үсчинээс 1-р зэрэгт 7, 2-р зэрэгт 8, 3-р зэрэгт 11 үсчин тус тус тэнцэн, улсын баталгаажсан үнэмлэхний шаардлагыг хангасан.
Хөдөлмөр эрхлэлтийн үйлчилгээний төвөөс зарлагдсан Үйлдвэр дээрх сургалтын тендерт боловсруулах үйлдвэрлэлээр Дорнод мах маркет ХХК, Дорнын өнгө ХХК –ууд шалгарч бүртгэлтэй ажилгүй 45 иргэнийг хамруулаад байна.
“Эзэнтэй Монгол” хөтөлбөрийн хүрээнд байнгын ажлын байр буюу эко эргүүлээр ажиллаж ажлын байраар хангагдаж байгаа иргэдийн тайланг нэгтгэн авч санхүүжилтийг шилжүүлсэн. Хүнс хөдөө аж ахуй, жижиг дунд үйлдвэрийн газраас зохион байгуулсан оготно устгалын ажилд 10 сумын 450 гаруй иргэн хамрагдсан ба тус иргэд түр ажлын байраар хангагдан Хөдөлмөрийн хэлтсийн бүртгэл мэдээллийн нэгдсэн санд140иргэнийг бүртгээд байна.
“Дорнын Өнгө” ХХК нь оёдлын үйлдвэр дээрх сургалтыг зохион байгуулж тус сургалтад 40-өөс дээш болон ахмад насны иргэдийн хөдөлмөр эрхлэлтийг дэмжих хөтөлбөрт хамрагдсан 10 иргэн сурч байна.
Тус хөтөлбөрт хамрагдан купоны үйлчилгээгээ авч дууссан иргэдийн гэрээ болон купоныг буцаан авч тулгалт хийж, үйлчилгээ үзүүлсэн аж ахуйн нэгж байгууллагуудад санхүүжилтийг шийдвэрлэх юм.
Ажил олгогчийг дэмжих хөтөлбөрийн хүрээнд Хөдөлмөрт бэлтгэх хөтөлбөрт хамрагдсан ажил олоход хүндрэлтэй иргэнийг байнгын ажлын байраар хангасан 4 ажил олгогчтой гурван талт гэрээ байгууллаа.
Аймгийн Хөдөлмөрийн хэлтэс, Бизнес инкубатор төвтэй хамтран “Хөдөлмөр хамгаалал, аюулгүй байдал, эрүүл ахуй” сэдэвт 5 хоногийн чадваржуулах сургалтыг 2013 оны 08 дугаар сарын 15-19-ний өдрүүдэд зохион байгууллаа. Энэ сургалтаар:
1.              Аюулгүй ажиллагааны зөвлөгөө
2.              Эрсдэлийн менежмент, эрсдэлийн үнэлгээ
3.              Тоног төхөөрөмжид тавигдах аюулгүй ажиллагаа
4.              Үйлдвэрийн цахилгааны аюулгүй ажиллагаа
5.              Тэмдэг, тэмдэглэгээ, цоожлох, пайзлах дүрэм, журам гэсэн таван модулийн 30
цагийн хичээлээр сургалт явагдаж, сургалтад хамрагдсан ХАБЭА ажилтнууд тодорхой хэмжээний мэдлэг эзэмшиж, мэргэжлийн гэрчилгээг гардан авсан.
Энэ сургалтад үйлдвэрлэлийн салбарын 3, үйлчилгээний 5, барилгын 6, авто замын салбарын 2 нийт 16 ажилтан оролцлоо.
Сургалтын үеэр “Сүхжин”, “Аглут”, “Аригүн”, “Хэрлэн номин”, “Авто агро”, “Чандмань тал”, “Чойбалсан хөгжил”, “Чойбалсан констракшн”, “Дорнод НАА”, “Адуунчулуун”, “ДОЦ”, “ДБЭХС”, “Найнги”, “Дорнод худалдаа” ХХКомпаниудын ажлын байр, ХАБЭА талаарх стандарттай танилцаж, холбогдох зөрчил дутагдлыг арилгах талаар заавар зөвлөмж өгсөн.
Цаашид энэ сургалтыг салбар салбараар нь ажлын байран дээр зохион байгуулах, ном, гарын авлагаар хангах мөн байгууллагын удирдлагуудад техник, тоног төхөөрөмж, хөдөлмөр хамгааллын хувцасны ашиглалтын хугацаан дээр анхаарч хяналт тавих хүсэлтийг хүлээн авч энэ чиглэлээр холбогдох байгууллагатай хамтран сургалт зохион байгуулах хүсэлт гаргасан.
“Үндэсний мэргэжилтэй ажилтан бэлтгэх” хөтөлбөрийн нэгдүгээр ээлжийн төгсөгчдийн шинэ ажлын байрны баталгаажуулалтыг хийж эхлээд байна. Уул уурхайн компаниуд ажил эхлээгүй, зарим нэг барилгын компани цалингаа өгөхгүй, ажилчдынхаа хөдөлмөр хамгаалал аюулгүй байдал, эрүүл ахуйг хангаагүй, түр ба улирлын чанартай ажил хийлгэж байгаа гэх зэргээр дөрөвлөсөн гэрээнийхээ дагуу тухайн компанидаа ажиллахгүй байгаа тул мэргэжлийнх нь дагуу өөр ажлын байранд зуучилж байна.
Жижиг дунд үйлдвэрийг хөгжүүлэх талаар
Хөдөлмөрийн сайдын А/138 тоот тушаалаар шинэчлэн батлагдсан ахуйн үйлчилгээний салбарын “Мастер ажилтан” цол олгох, шалгаруулах журам түүнтэй холбоотой мэдээллийг холбогдох байгууллага ААНэгжүүдэд албан бичиг төлөвлөн хүргүүлсэн.
Аймгийн хэмжээнд бүртгэлтэй байгаа ЖДҮ эрхлэгчдийн бүртгэл судалгааг бодитой гаргуулахаар Татварын хэлтэс болон Улсын бүртгэлийн хэлтэст албан бичиг төлөвлөн хүргүүлсэн.
ЖДҮХС-ийн хөнгөлөлттэй зээлд хамрагдахаар шалгарсан иргэд, ААНэгжтэй ажлын байрны талаар хамтран ажиллах гэрээ боловсруулан ажиллаж байна.
ЖДҮХСангийн хөнгөлөлттэй зээлтэй холбоотой аймгийн ЗДТГ-ын нээлттэй утас 70582233-т ирүүлсэн иргэн Эрдэнэчимэгт холбогдох хариултыг, мөн хөнгөлөлттэй зээл авч буй иргэдэд тулгарч буй бэрхшээлүүдийг шийдвэрлэх талаар тэднийг зохих газруудтай холбон ажиллаж байна.
 
Хүүхэд хамгааллын чиглэлээр: МУ-ын ЗГ-аас хэрэгжүүлж буй “Ном” хөтөлбөрийг хэрэгжүүлэх, номын сангийн үйлчилгээний хүрээг өргөжүүлэх хүрээнд хүүхэд, гэр бүлийн хөгжлийн хэлтсийн дэргэдэх дугуйлангийн хүүхдүүдэд зориулж “Номын хур” нүүдлийн номын сангийн сарын аяны нээлтийн үйл ажиллагаа 2013 оны 08 сарын 15-ны өдөр зохион байгуулагдаж нийт 70 гаруй хүүхэд оролцлоо. “Номын хур” нээлтийн арга хэмжээнд дугуйлангийн 8-12 насны нийт 66 хүүхэд оролцсон бөгөөд хүүхдэд хэрэгцээтэй хичээлээс гадуур унших сургуулийн өмнөх нас, бага боловсрол, сурь боловсролын агуулгын стандартын түвшинд унших дэлхийн болон монголын уран зохиолын номын жагсаалтыг танилцуулж, номыг хэрхэн унших талаар зөвлөгөө өгч, шинэ содон номын үзэсгэлэн гаргаж сонирхууллаа. Ном унших аян сарын хугацаанд үргэлжлэх ба энэ хугацаанд дугуйлангийн багш нар хүүхдүүддээ номын сангаар үйлчлүүлэх хуваарь гарган ажиллаж, хаалтын үйл ажиллагааны үеэр дугуйлангуудын номын сангаар үйлчүүлсэн байдал, уншсан номын дүрээрээ хэрхэн дүрийн тоглолт хийж буй байдлаар нь дугуйлангуудын оролцоог дүгнэх юм. Одоогийн байдлаар 60 орчим хүүхэд нүүүдлийн номын сангаар үйлчлүүлээд байна
      Аймгийн Хүүхэд, гэр бүлийн хөгжлийн хэлтсийн даргын баталсан дуйлан 2013 оны зуны дугуйлан сургалтын хуваарийн дагуу тус хэлтсийн дэргэд 4 төрлийн дугуйлан, 5 төрлийн сургалтыг зохион байгуулж нийт 318 хүүхдийг хамруулан авъяас чадварыг нь нээн илрүүлэх, чөлөөт цагаа үр дүнтэй өнгөрүүлэхэд нь   дэмжлэг үзүүлж ажиллалаа.
           Орон нутгийн хүүхэд бүрийн авъяасыг нээн хөгжүүлэх, тэдний оролцоог хангах улмаар дугуйлан сургалтын үр дүнгийн талаар хүүхэд, эцэг эх, олон нийтэд нээлттэй мэдээлэл өгч, санал асуулга авах зорилгоор зуны дугуйлан сургалтын хаалтын үйл ажиллагааг 2013 оны 08 сарын 22-ны өдөр Хүүхэд, гэр бүлийн хөгжлийн хэлтсийн урлагийн танхимд зохион байгуулж нийт 120 хүүхэд, 20 гаруй эцэг эхийг хамрууллаа. Тус хаалтын үйл ажиллагаанд бүжиг, урлахуй, шатар, дотно төв, хөтлөгч нэвтрүүлэгч, англи хэл, ОНХХХТ-ийн дугуйлангийн багш нар оролцож зуны сургалтын хөтөлбөр, төлөвлөгөө, хичээл заасан арга зүй, үр дүнгийн талаар мэдээлэл өгч, зуны дугуйлан сургалтын үйл ажиллагаагаа дүгнэсэн ба 2014 оны зуны дугуйлан, сургалтыг хэрхэн зохион байгуулах талаар хүүхэд, эцэг эх, олон нийтээс санал авлаа. Дээрх мэдээллийг орон нутгийн “Мижи” телевизээр дамжуулан олон нийтэд хүргэснээс гадна аймгийн ЗДТГ-ын LED дэлгэцэнд байршуулснаас гадна www.dornodhth.com   www.dornod.gov.mnсайтуудад байршуулан ажиллалаа.
Мөн НҮБ-ын хүүхдийн эрхийн хорооноос гаргасан зөвлөмжийн хүрээнд орон нутагт хүүхдийн чөлөөт цагийг зөв боловсон өнгөрүүлэх, хөгжлийн чиглэлийн дугуйлан секц, хэлний сургалтын үйл ажиллагаанд чанар, үр өгөөж, үр дүн, төлбөр, хуваарийн дагуу хэрхэн хичээллэж буй талаар эцэг эх, олон нийтээс түүврийн аргаар санал асуулга авсан ба асуулгад оролцсон хүмүүсийн 27 хувь нь хичээл цагийн хувиарийн дагуу явагддаггүй, 17 хувь нь төлбөр нь хангалттай, 15 хувь нь зарим дугуйлан төлбөр авдаг, зарим дугуйлан нь төлбөргүй байдгийг тайлбарлаж өгөхийг хүссэн, 8 хувь нь бүжгийн дугуйлангийн цаг байнга өөрчлөгддөгийг, 5 хувь нь 2 ээлжийн багштай болох шаардлагатай заримдаа ажил гарсан үед багшгүй байдаг, 28 хувь нь хүүхэд хөгжүүлэх ажлыг боломжийн хэмжээнд явуулдаг гэж үзсэн байна. Хүүхдийн оролцооны байгууллагуудын үйл ажиллагааны нэгдсэн мэдээллийг facebook-д байршуулах бэлтгэл ажлыг хангаж байна.
       Орон нутгийн хөгжлийн сангийн хөрөнгө оруулалтаар   ХГБХХэлтсийн дэргэдэх хүүхдийн “Мини студи” – д шаардлагатай тоног төхөөрөмжийг хүлээн авч студи ажиллах  орчинг бүрдүүлээд байна.
        Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн ивээл дор дэлхийн дээд амжилтыг 2 төрлөөр Геннист бүртгүүлэх “Монгол морь 3000” үндэсний уралдаан, “Үндэсний хувцастай 10000 морьтны жагсаал” арга хэмжээний үеэр унаач хүүхдийн аюулгүй байдлыг хангах, хамгаалах зорилгоортус хэлтсийн мэргэжилтэн Д.Цэрмаа, Б.Цэцэгмаа нар ХТҮГ-ын Хүүхэд хамгааллын үндэсний баг бүхий ажлын хэсэгтэй хамтран 2013 оны 08/07-08/13 ны өдрийг хүртэл хугацаанд Хүй долоон худагт 5 өдөр ажиллалаа.Уг арга хэмжээний үеэр хүүхдийн байгууллагын мэргэжилтнүүд хурдан морь унаачхүүхдүүдийг  бүртгэх, аюулгүй байдлыг хангах, гэнэтийн ослын даатгалд хамруулах, хамгаалалтын хувцас өмсөж уралдах талаар зөвлөмж өгч шаардлага тавих, гарааны зурхай дээр хүүхдүүдийн хамгаалалтын хувцас, хэрэглэлд хяналт тавьж, үдэн гаргах, унаач хүүхдүүдийг болзошгүй эрсдлээс урьдчилан сэргийлэх, тусламж үзүүлэх чиг үүргийг хүлээж орон нутгийн уяачид болон унаач хүүхдүүдийг шаардлагатай үйлчилгээнд холбон зуучилж ажиллалаа.
       Дорнод аймгийн МСУХ –оос тус арга хэмжээнд албан ёсоор зохион байгуулалттай оролцуулахыг хориглосон хэдий ч цөөн тооны уяачид энэхүү арга хэмжээнд оролцож, унаач хүүхдийн аюулгүй байдлыг сайтар хангаж ажилласнаар Дорнод аймгийн унаач хүүхдүүдээс уралдаанаас хоцрох, унаж бэртэх эрсдэл гарсангүй.Уг арга хэмжээнд Дорнод аймгийн Баянтүмэн, Баян-дун, Баян-уул, Дашбалбар, Халхгол, Чойбалсан, Матад, Хэрлэн сумдын нийт 25 уяач, 26 унаач хүүхэд орон нутгаа төлөөлөн оролцсон бөгөөд ММСУХ-ноос Батламж, алтан медалийг гардаж авлаа.Бүртгэлийн мэдээлэлд тулгуурлан www.unaach.com сайтын “3000 морины уралдаан-Геннист” хэсэгт Дорнод аймгийн 26 унаач хүүхэд бүртгэгдлээ.
Хүүхдийн эрхийг хамгаалах тухай аймгийн Засаг даргын А/200 тоот захирамжийг батлуулж хөдөөгийн 13 сум, Хэрлэн сумын 10 багуудад хүргүүлсэн ба бооцоот уралдаанд хүүхдийг татан оролцуулахгүй байх, ер нь цаашид захирамжийн мөрөөр зохион байгуулах ажил дээр хамтарч ажиллах чиг үүргийг дээрх сум, багийн нийгмийн ажилтнуудад өглөө.         Захирамжийг хэрэгжүүлэх хүрээнд Хэрлэн сумын 2-р баг буюу Төмөр замын Чулуун гүүр хэмээх газарт болох даага, шүдлэн 2 насны уралдаанд хяналт тавьж хоёр удаагийн анхааруулга өгч ажилласан ба даага насны уралдаан нь бооцоот уралдаан байсныг таслан зогсоож бооцоогүй уралдууллаа.
     Эрүүгийн хуулийн 145.2 дахь зүйл заалтаар хэрэг үүсгэгдэн шалгагдаж буй 15 настай Б.Ц-ийн хэрэгтэй танилцаж, шүүхийн байгууллагад ял хойшлуулах хүсэлт гаргуулсан. Мөн хэрэгт холбогдосон гэх Б.Ц-ийн төрсөн эх болон өөрт нь цаашид дахин алдахгүй байх, хүүхдийн хараа хяналтыг сайжруулах шаардлагатай зэрэг зөвлөгөөг өгч ажиллалаа.
        Аймгийн ИТХ-аар баталсан “Архигүй амьдрал” аяны үйл ажиллагаа 7-8 дугаар саруудад зохион байгуулагдсан ба уг аяны тайланг энэ сарын 16-ны өдөр гаргаж танилцууллаа. Аяны тайланг материалд хавсаргаж шилжин явах тугийн хамт аймгийн Цагдаагийн газрын дэд дарга н.Бат-Амгалан, ОНХА-ны байцаагч, хошууч н.Ариунсанаа нарт хүлээлгэн өглөө. Аяны хүрээнд: Аймгийн Цагдаагийн газартай хамтран нийгмийн хэв журмыг сахиулах эргүүлд гарах ажлыг тусгаж хөтөлбөрийн дагуу зохион байгуулсан. Уг ажилд байгууллагаас 4 мэргэжилтэн 1 жолооч, ЦГ-ын хэв журмын цагдаатай хамтран нийт 6 хүний бүрэлдэхүүнтэйгээр цахим тоглоом /PC тоглоом/ -ын газруудаар үзлэг, хяналт шалгалт хийв. Хэрлэн сумын хэмжээнд нийт 17 газар үйл ажиллагаа явуулж байгаагаас тогтмол үйл ажиллагаа явуулж буй 14 газарт очиж ажилласан. Шалгалтын мөрөөр аймгийн ИТХ-ын тэргүүлэгчдээр баталсан “Цахим тоглоомын газрыг ажиллуулах журам” -ыг үндэслэл болгон 5 газарт нийт 20000 төгрөгийн мөнгөн торгууль ногдуулсан ба торгох шалтгаан нь ажлын цаг хэтрүүлсэн, ариун цэврийн шаардлага хангасан орчин болон стандартын орчин бүрдүүлээгүй, зөвшөөрлийн хугацаа хэтэрсэн, зөвшөөрөлтэй ч баталгаа гаргуулаагүй зэрэг зөрчлүүд илэрсэн. Мөн дээрх газруудад дан ганц хяналт шалгалт бус “Цахим тоглоомын газрыг ажиллуулах журам” –аа танилцуулах, тэнд үйлчлүүлж буй хүүхдүүдэд зөвлөгөө өгөх, эздүүдэд нь анхааруулга санамж зэргийг тарааж ажиллалаа. Гэмт хэрэгт холбогдон урьдчилан саатуулагдаж байгаа нийт 16 хүүхдэд “Дахин алдах эрхгүй” сургалтыг зохион байгууллаа. Хүүхдүүдэд сургалтанд идэвхитэй оролцуулах үүднээс хөгжилтэй танилцах тоглоом тоглуулсан ба “Хүний эрх – Хүүхдийн эрх” сэдвээр чөлөөт ярилцлага хийж, архи тамхины хяналтын хуулийг таниулах, болзошгүй эрсдэлээс өөрийгөө хамгаалах, архи, тамхи хэрэглэхгүй байх нь эдийн засаг болон өөрт хэрхэн ач холбогдолтой талаарх мэдээллийг өгч ажиллалаа. Мөн хувь хүний үнэ цэнэ, хүний сонголт ба хариуцлагын талаар хүүхдүүдтэй харилцан ярилцаж санал бодол солилцсон ба “Жудаг төгс эр хүн”, “Охидыг гомдоодоггүй хөвгүүн” гэх мэт сэдвүүдээр хичээл сургалт явууллаа. Сургалтын төгсгөлд 3 асуулгаар санал асуулга авсан болно. Иргэдэд архины хор нөлөөг сурталчилах зорилгоор 5 төрлийн нийт 350 тараах хуудсыг нийт 300 гаруй иргэдэд тараалаа. Хүн олноор цугладаг “Шүр” зах дээр очиж дээрх үйл ажиллагааг зохион байгуулсан ба иргдэд хуудас тараах явцдаа бичил мэдээлэл өгөх, мэдээллийн хуудсыг байршуулах, зэрэг ажлуудыг хийж гүйцэтгэлээ. “Архидан согтуурахтай тэмцэх тухай хуулиас”, “Архидалтын асуудлаар”, “Өсвөр насныханд илгээх зурвас” зэрэг бэлэн материал ашиглахаас гадна “Та үүнийг мэдэх үү”, залуучууд, эрчүүдэд хандсан “Би гэртээ эрүүл очих ёстой” сэдэвт 2013 оны хуанли зэргийг өөрсдөө боловсруулж ашигласан болно.
       Тус хэлтсийн дэргэдэх ОНТХХТөвийн нийгмийн ажилтан орон нутагт үйл ажиллагаа явуулдаг “Хатан сэлбэ” ТББ-ын үйлчилгээнд хамрагддаг 10 өрхийн ээжүүдийг чадавхжуулах сургалт болон нийгмийн ажлын үйлчилгээнд хамруулан тэдний зан үйлд нөлөөлөх ажлуудыг зохион байгууллаа. Сургууль завсардсан 1 хүүхдийг төвийн сургалтанд хамруулахын зэрэгцээ Шинэ хөгжил цогцолбор сургуулийн албан бус боловсролын ангид суралцуулахаар холбон зуучлаад байна. Мөн хичээлийн шинэ жил эхэлж байгаатай холбогдуулан гарын дорх материалаар гоёлын зүүлт, үсний боолт, наадаг эрвээхий урлах сургалтыг зохион байгуулж төвөөр үйлчлүүлдэг 6 хүүхэд, 5 ээжийг, “1 минут 1000 төгрөг” хөгжөөнт тэмцээнд 14 хүүхдийг тус тус хамруулаад байна.
       “Хүүхдэд ээлтэй орон зай” сэдвээр аймгийн цэцэрлэгийн багш нарт 2 цагийн сургалт зохион байгууллаа. Сургалтанд хөдөөгийн 13 сум, Хэрлэн сумын 14 цэцэрлэгийн нийт 27 багш нар оролцсон. Тус багш нар хүүхдэд ээлтэй орон зай болоод хүүхэд хамгааллын талаарх мэдлэг мэдээллийг хүргэхээс гадна энэ талаарх сургалт, мдээллийн үйл ажиллагаанд хичнээн удаа хамрагдсан талаарх санал асуулгыг авсан. Санал асуулгаар нийт 18 багш онцгой байдлын үе дэх хүүхэд хамгаалал буюу хүүхдэд ээлтэй орон зайн талаар анх удаа мэдээлэл сонсож байгаа гэсэн дүн гарсан байна. Энэ удаагийн сургалтанд 12 багш шинээр ажилд томилогдсон байсан бол 9 багш энэ талын сургалтанд өмнө нь хамрагдаж байсан дүн гарчээ.
     Аймгийн Аялал жуулчлал, соёл, спортын газраас зохион байгуулж буй “Эрүүл чийрэг Монгол хүн” хөтөлбөрийн хүрээнд явган аялалыг удирдамжийн дагуу зохион байгуулж байгууллагаас 8 хүний бүрэлдэхүүнтэй баг бүрдүүлэн амжилттай оролцлоо.
      “Хүүхэд хамгааллын байгууллага, хүний нөөцийн чадавхийг онцгой байдлын үе дэх хүүхэд хамгааллын чиглэлээр бэхжүүлэх нь” төслийн сүүлийн шалтны хэрэгжилтийн байдалд үнэлгээ мониторинг хийх зорилгоор Японы ХИС-ийн хөтөлбөрийн зохицуулагч Э.Оюунмаа, ХТҮГ-ын мэргэжилтэн И.Мөнгөнтулга нар 2013 оны 08/27-28-ны өдрүүдэд Дорнод аймагт ирж ажиллав. Үнэлгээний багийнхан хөтөлбөрийн дагуу Дорнод аймгийн ХТХэлтэс, ОБХэлтэс, ажлын хэсгийн гишүүдтэй уулзаж төслийн хэрэгжилт болон орон нутгийн зүгээс гамшиг онцгой байдлын талаар авч хэрэгжүүлж буй үйл ажиллагааны талаарх нэгдсэн мэдээллийг сонсож дүгнэлт ярилцлага хийсэн ба төсөл хэрэгжсэн 2, 11 дүгээр сургууль, 6 дугаар цэцэрлэгээр орж удирдлагуудтай нь уулзан төслийн хэрэгжилтийн явц, бэлэн байдлын төлөвлөгөөтэй танилцаж, хүүхдүүдийн дунд фокус бүлгийн уулзалт зохион байгуулж гамшгаас хамгаалах улсын албадын гишүүдэд зориулан зохион байгуулах сургалтын бэлтгэл ажилтай танилцаж үнэлгээ дүгнэлт хийлээ.
Тав.Хөгжлийн бодлогын бодлогын хүрээнд
Хөдөө аж ахуйн бодлогын хүрээнд:
2013-2014 онд 14 сумын 64 багийн 3744 малчин өрхөд 1,4 сая мал өвөлжиж, хаваржих бэлтгэл ханган ажиллаж байна.
Энэ онд аймгийн хэмжээнд хур бороо элбэгтэй зунжлага сайхан малын тарга хүч дундаас дээш байна.
Монгол улсын Засгийн газрын 2013 оны “Орон нутгийн өвсний нөөц бүрдүүлэх тухай” 2010 дугаар тогтоолын дагуу Дорнод аймгийн Засаг даргын 02 албан даалгаварын хүрээнд 50460,4 тн өвс аймаг, сумын аюулгүй нөөцөд 637.2 тн өвс бэлтгэнэ.
Үүнээс аймгийн аюулгүй нөөцөд 364.1 тн, сумын аюулгүй нөөцөд 273,1тн өвсийг бэлтгэхээр төлөвлөгөө гаргаж бүх сумдад хүргүүлсэн. Аймгийн аюулгүй нөөцийн өвсийг 6 бүсэд байршуулна. Бэлтгэсэн өвс 2168,9 тн буюу 4,2 хувьтай байна.
Аймгийн хэмжээнд нийт 3061 өвөлжөө, хаваржааны хашаа байгаагийн 265 хашаанд их болон бага засвар үйлчилгээ хийж бэлтгэл хангасан хашааны хангамж 92 хувьтай. Нийт 2663 худаг байгаагаас энэ онд шинээр 26 гүн өрмийн худаг 10-р сард ашиглалтанд орно.
Хөдөөгийн хүн ам бэлчээрийн усан хангамжийг сайжруулах ажлын хүрээнд энэ онд шинээр 26 инженерийн хийцтэй гүн өрмийн худаг гаргахаас 13 шинэ худаг гаргаж, ажлын гүйцэтгэл 50 хувьтай байна.
Малын зохиомол хээлтүүлэг:
Малын зохиомол хээлтүүлгийг 2013 оны 08 дугаар сарын 10-15-ны хооронд Баян-Уул суманд  3 иргэний 8 саалийн үнээнд лимузин үүлдрийн бухны гүн хөлдөөсөн үрээр зохиомол хээлтүүлгийг хийгээд байна.
Малын эрсдлийн даатгал:
2012 онд 14 сумын 443 малчин өрх буюу нийт малчин өрхийн 10.8 хувь хамрагдаж, малын даатгалын нөхөн төлбөрийн дансанд 26 сая төгрөг төвлөрүүлсэн. /Даатгуулсан малын төрөл тэмээ 84, адуу 6251, үхэр 6555, хонь 18851, ямаа 35036 толгой малыг даатгалд хамруулсан./
“Малын индексжүүлсэн даатгал” төслийн нөхөн олговорыг Халхгол 40 өрх, Баянтүмэн 1 өрх, Чулуунхороот сумын 3 өрх нийт 44 малчин өрхөд 64,7 сая төгрөг олгох тооцоо гараад байна.
2013 онд 560 малчин өрх буюу нийт малчин өрхийн 15 хувь нь “Малын индексжүүлсэн даатгал” төсөлд хамрагдаад байна.
Газар тариалангийн чиглэлээр:
Аймгийн хэмжээгээр 2013 онд үр тарианы 12 аж ахуй нэгжийн 13 тариа бригадууд Чулуунхороот, Цагаан-овоо, Баян-Уул, Халх гол сумдад үр тариа 11060 га-д тариалсан бөгөөд үүнээс улаан буудай 6040 га, арвай 860 га, овъёос 90 га-д, силя марин /эмийн ургамал/ 4000 га-д, рапс 20,560 га-д тариалсан.
Урьдчилсан байдлаар хураан авах ургац: Улаан буудай- 9200 тн,Арвай овъёос , гурвалжин будаа – 845,1 тн, Эмийн ургамал /Силия марин/ -2000 тн, Рапс – 17,000 тн, Төмс – 3197 тн, Хүнсний ногоо- 865,6 тн тус тус хураан авахаар төлөвлөөд байна.
Намрын ургац хураалтанд үр тарианы комбайн 27, жатка 23, жинлэх төхөөрөмж 3, будаа ачигч 14, сортлогч 6, дугуйт трактор 35 тус тус ажиллах бөгөөд үндсэн болон гэрээт 150 ажилтан ажиллана
МАЛ ЭМНЭЛГИЙН ЧИГЛЭЛЭЭР:
Гоц халдварт өвчний талаар
Аймгийн Засаг даргын 2013 оны А/79 тоот захирамжаар бүх сумдад 2013 оны 04 дүгээр сарын 24-нөөс 05 дугаар сарын 01-ны хугацаанд мал амьтны гоц халдварт шүлхий өвчнөөс урьдчилан сэргийлэх арга хэмжээ явагдсан тус арга хэмжээнд 14 сумын 64 багийн 3744 малчин өрхийн 42606 бод, 387983 бог, 116 гахай бүгд   мал амьтанд вакцинжуулалтын ажлыг явуулсан дээрх 39 ажлын хэсэгт, 39 малын их бага эмч, 102 мал баригч туслах ажилтан, 39 автомашин жолооч , 15 төрийн албан хаагч хянагч ажилтан, 15 мал эмнэлгийн асаргаа сувилгааны мэргэжилээр суралцан бэлтгэгдсэн оюутан нийт 275 хүний бүрэлдэхүүнтэй ажилласан. Вакцинжуулалтын арга хэмжээ 25,4%-тай гүйцэтгэгдэж байна.
Оношлогоо шинжилгээний талаар:
Хүн амыг хүнсний аюулгүй байдал эрүүл цэвэр, аюулгүй хүнсээр хангах, мал амьтнаас хүнд дамжин халдварладаг бруцёллез, сүрьеэ, ям, өвчний тандалт шинжилгээг Булган сумын 4 багийн 29 өрхийн 3700 толгой мал, Хэрлэн сумын 6 багийн 25 өрхийн 3100 толгой хээлтэгч, хээлтүүлэгч мал, саалийн фермийн үхэр сүрэгт 2013 оны 7.дугаар сарын 15-ны өдрийн удирдамжаар ажиллаж 2 сумын 8 багийн 6700 толгой малаас цусны дээж авч бруцеллёз өвчний оношлогоо шинжилгээнд хамруулах гэж байна.
Сургалт суталчилгааны талаар :
2013 оны 8 сарын 13-14 өдрүүдэд Дэлхийн банкны санхүүжилтээр “Шинэ болон дахин сэргэж буй халдварт өвчинтэй тэмцэх ” төслийн санхүүжилтээр “Малын бруцеллёзын оношлогоо, сэргийлэлт, тэмцэх арга хэмжээ” сэдэвт 2 хоногийн сургалтыг Аймгийн ЗДТГ-ын хурлын танхимд зохион байгуулан явууллаа. Сургалтыг МЭБТС-ийн сургалтын албаны дарга С.Ганбат, МЭХ-ийн лабораторийн эрхлэгч Ж.Эрдэнэбаатар, ЗГХА МЭҮГазрын ерөнхий эпидемиологич Ц.Пүрэвхүү, МЭХ-ийн эм хор судлалын лабораторийн эрхлэгч Ц.Бямбажав ,МЭХ-ийн эрдэм шинжилгээний ажилтан Г.Өлзийсайхан нар нийт 10 цагийн онолын болон практикийн хичээл сургалтыг удирдан явуулсан.
Энэхүү сургалтны төгсгөлд нүдэнд дусаах РЕВ 1 ШТАМ 19 вакциныг хэрэглэх, арга, техникийн үзүүлэх сургууль болж Мал эмнэлэг,үржлийн аж ахуй нэгжийн эмч нар МЭХ-ийн эрдэм шинжилгээний ажилтан Г.Өлзийсайханаар удирдуулан практик дээр дадлага хийсэн.
Хүнсний чиглэлээр:
“Сүү боловсруулах жижиг дунд үйлдвэр байгуулах” төслийг хэрэгжүүлэгч “Дорнод хийц” ХХК-тай гэрээ байгуулан АЗДТГ-ын Санхүү, төрийн сангийн хэлтэст уг төслийг хэрэгжүүлэхэд шаардагдах санхүүжилтийг хүссэн албан тоотыг бусад баримт бичгийн хамт хүргүүлсэн.
“Бог малын хээлтүүлэгчийн үржлийн үйлчилгээний нэгж байгуулах” төсөл сонгон шалгаруулалтыг Баяндун, Гурванзагал, Дашбалбар, Чойбалсан сумдад албан тоотоор дахин зарласан.
ҮХААЯамнаас жил бүр уламжлал болгон зохион байгуулдаг “Намрын ногоон өдрүүд” үзэсгэлэн худалдаанд Аймгийн шилдэг хүнс үйлдвэрлэгч “Бабуб” ХХК, “Найнги” ХХК, Эрдэм шинжилгээний хүрээлэнг оролцуулах саналыг албан тоотоор хүргүүлсэн.
“Хүнс, хөдөө аж ахуйн үйлдвэрлэл-2013” үзэсгэлэн худалдааг зохион байгуулах удирдамж, хөтөлбөр, төсөв, бэлтгэл ажлын төлөвлөгөөг гарган сумдуудруу албан тоот хүргүүлсэн.
Аймгийн Хөгжлийн бодлогын хэлтэсээс ирүүлсэн Стратегийн хүнсний улирлын нөөц бүрдүүлэх, зарцуулах журамд оруулах саналыг боловсруулан хүргүүлсэн.
ҮХААЯ-ны Хүнсний үйлдвэрийн бодлогын хэрэгжилтийг зохицуулах газарт   “ДОРНОД ГУРИЛ” ХХК-ны Улаан буудайн үлдэгдэл, гурил үйлдвэрлэлт, борлуулалтын үнийн талаарх 8 сарын мэдээг явуулсан.
Сүү, сүү-махны чиглэлийн өндөр ашиг шимт үхэр үржүүлэх төсөлд “Санбейс” ХХК-наас 27 үхэрийг сонгон авч цус авсан.
Зургаа. Байгаль орчин, үйлдвэрлэл үйлчилгээ, аялал жуулчлал, дэд бүтцийн салбарын бодлогын хүрээнд:
1.Газрын харилцааны чиглэлээр:Хэрлэн суманд 28 иргэн,  Баяндун суманд 55 иргэн, 2 аж ахуй нэгжийн өмчлөл болон эзэмшлийн газар, байшинг кадастрын зураглалыг мэдээллийн санд бүртгэн оруулсан байна.
Мөн Аймгийн Засаг даргын 4 удаагийн захирамжаар эзэмшил газраа бусдад шилжүүлсэн 2 иргэн, 2 аж ахуй нэгжтэй гэрээ байгуулж, гэрчилгээ бичиж, хувийн хэрэг нээн бүртгэж, тэмдэгтийн хураамж 120 000 төгрөгийг аймгийн төсвийн орлогод төвлөрүүлсэн байна.
Газар эзэмшигч нь эрхийн гэрчилгээг Иргэний хуульд нийцүүлэн барьцаалж, зах зээлийн эргэлтэд оруулсан 5 иргэн, 2 аж ахуйн нэгжийн судалгааг бүртгэж аймгийн төсвийн орлого тэмдэгтийн хураамж 70 000 төгрөг төвлөрүүлсэн  байна.
2013 онд иргэдийн гэр бүлийн хэрэгцээнд газар өмчлүүлэх тухай 1000 иргэний захирамжийн төсөл бэлтгэж ирүүлснийг судалж үзээд захирамжийн төслийг   Аймгийн Засаг Даргын Тамгын Газарт хүргүүлээд байна.
 
21 аймгийн ГХБХБГ-ын Газрын кадастрын мэдээллийн сангийн хэвийн, тасралтгүй, найдвартай үйл ажиллагааг хангах ажлын хүрээнд агентлаг /ГХГЗЗГ/, 21 аймгийг холбосон VPN сүлжээг MobiNet компанийн гүйцэтгэгчтэй хамтран ажиллаж, холболтын гүйцэтгэлийг амжилттай хийсэн. Байгууллагын дотоод сүлжээний VPN (Virtual Private Network) сүлжээнд холбогдоод байна.
Төрийн байгууллагуудын нийтлэг хэрэгцээнд зориулж нийгэм, эдийн засгийн мэдээллүүдийг аймаг, нийслэл, сум, дүүрэг, хорооны төвшинд бүрдүүлэх, нэгтгэн боловсруулж гео орон зайн системд бэлтгэх үүрэг бүхий зөвлөх үйлчилгээг Төрийн удирдлагын хүрээлэнд тулгуурласан Түншлэлийн баг гүйцэтгэж байгаа бөгөөд нийгэм, эдийн засгийн мэдээлэл бүрдүүлэх үүрэг бүхий зөвлөх багийн бүрэлдэхүүн 2013 оны 8 дугаар сарын 23-25-ны өдрүүдэд Дорнод аймагт ажилласан.
Тус багтай хамтран ажиллаж, орон нутгаас шаардлагатай холбогдох мэдээллээр хангаж ажиллалаа.
2.Байгаль орчны чиглэлээр:  Байгаль орчин, ногоон хөгжлийн сайдын А/121 дугаар албан даалгаврын хэрэгжилтийг хангах, албан даалгаврын хүрээнд хийгдэх ажлын зөвлөмж бүхий албан тоотыг сумдад хүргүүлж, чиглэл өгч ажиллсан. 2013 оны 5-8 сард албан даалгаварт заагдсан арга хэмжээг хэрэгжүүллээ.
Чойбалсан хотын ногоон байгууламжийн талаар баримтлах бодлогын баримт бичгийг боловсруулж, нийтийн эзэмшлийн гудамж зам талбайд таригдсан улиасанд таналт хийж хэлбэржүүлэх, арчилж хамгаалах ажлын төлөвлөгөөг жил бүр гарган, шаардагдах зардлыг аймаг, сумын Иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлаар хэлэлцүүлэн шийдвэрлүүлэх ажлыг зохион байгуулахаар төлөвлөж байна.
2014 оны ой, усны нөөц ашигласны төлбөрийн орлогын төлөвлөгөөний төсөлд шаардлагатай үзүүлэлтүүдийг гаргаж аймгийн Татварын хэлтэст хүргүүлээд байна. 05 дугаар сарын 17-ны өдрийн хуралдаанд аймгийн уул уурхайн салбарын өнөөгийн байдлын талаар танилцуулга хийсэн ба Тэргүүлэгчдээс Дорнод аймгийн “Байгаль орчны бодлого” боловсруулж хэлэлцүүлэх үүрэг өгөгдсөн. Энэ дагуу бодлогын баримт бичгийн төслийг боловсруулж хүргүүлээд байгаа бөгөөд байгаль орчны бусад байгууллагууд, ТББ, сумдад төслийг хүргүүлж санал авч байна.
Матад сумын нутагт үйл ажиллагаа явуулж буй “Петрочайна Дачин Тамсаг” ХХК газрын тосны 19 талбайд их хэмжээний тостой шороо хуримтлуулж байгаль орчинд сөрөг нөлөө үзүүлж байгаа үйлдэлд аймгийн Цагдаагийн газраас мөрдөн байцаалтын ажиллагаа явуулж эхлээд байна. Манай газрын зүгээс экологийн хохирлыг тогтоох үнэлгээний компанитай холбож өгөх ажлыг зохион байгуулаад байна.
“TNC”ТББ нь Тосонхулстайн байгалийн нөөц газарт ургамлын судалгааг хийж эхлээд байна. Энэхүү судалгаа нь жил бүр хийгдэх бөгөөд уг судалгааг хийснээр тус нөөц газрын ургамлын зүйлийн бүрдэлийг судлан мэдээлэл цуглуулах зорилготой юм. Ургамлын судалгааг МУБИС-н ургамал судлалын багш, TNC-ТББ-ын биологич Төгөлдөр нар удирдан явуулж Байгаль орчны газар, Дорнод хамгаалалтын захиргааны Тосон хулстайн 6 байгаль хамгаалагч оролцон судалгааны арга зүй, ургамал таних судалгаанд суралцаж байна.
Хэрлэн сумын засаг даргын тамгын газрын 2013 оны 07 дугаар сарын 29-ны өдрийн 3/375 тоот албан бичгийн дагуу байгууллага хамт олноороо хог хаягдалгүй цэвэр орчин бүрдүүлэх байгаль орчноо хамгаалах үйлсэд идэвхи санаачлага гарган орчин тойрныхоо 50м хүртлэх зам талбайг цэвэрлэж хашаанд ургасан хог ургамлыг устгаж хог тээврийн машинд ачуулсан.
Дорнод аймгийн Дашбалбар сумын нутагт тусгай зөвшөөрөл эзэмшин, үйл ажиллагаа явуулж байгаа “Шинь Шинь” ХХКомпаний Улааны холимог металлын орд баяжуулах үйлдвэрт ус ашиглах зөвшөөрөл, Чойбалсан суманд газрын тосны хайгуулын өрөмдлөгийн үйл ажиллагаа явуулж буй “Эм Пи Ай”ХХК, Дашбалбар суманд үйл ажиллагаа явуулж буй Ирвэс интертрейд ХХК, Цагаан овоо суманд үйл ажиллагаа явуулж буй Сентерра гоулд монголия ХХК-иудад 2013 онд ус ашиглах дүгнэлт гаргасан.
Монголын Мянганы сорилтын сангийн Хот орчмын бэлчээрийн төслийн тайлан хэлэлцэх уулзалт зөвлөгөөн 08 сарын 08,09-ны өдрүүдэд болж газрын дарга Ганбат оролцлоо.
Тарвага хамгаалах эргүүл шалгалтын ажлыг Дорнод хамгаалалтын захиргаатай хамтран Цагаан овоо сумын Хараат уул гэдэг газар явуулын пост байрлуулан хууль бус анг бууруулах чиглэлээр байгаль орчны газрын 6 байгаль хамгаалагч, ДХЗ-ны 6 байгаль хамгаалагчид 10 10 хоногоор ээлжлэн эргүүл шалгалтыг хийж байна. байгаль хамгаалагчид Хараат уул-Ар өвөр шар хөв-Шалз-Нарсан хөндлөн-Номгон-Эрдэнэ толгой чиглэлд эргүүл шалгалтыг тогтмол хийж байна. Энэ хугацаанд Эрдэнэ толгойн өвөрт Цагаан овоо сумын 4-р багийн иргэн Б.Батнням хавх тавьсныг илрүүлж Амьтны тухай хуулийн 39 дүгээр зүйлийн 39.1.4-д заасны дагуу 140.400 төгрөгөөр торгож, хавхыг хураасан.
Тарвага хамгаалах эргүүл шалгалтын ажлын хүрээнд Цагаан овоо сумын Хараат уул гэдэг газар явуулын пост байрлуулан хууль бус анг бууруулах чиглэлээр байгаль орчны газрын Хөлөнбуйр сумын байгаль хамгаалагч Д.Батмөнх, ДХЗ-ны байгаль хамгаалагч Амар нар эргүүл шалгалтыг хийж тарвага агнах зорилгоор хавх тавьсан 4 иргэнийг илрүүлж Амьтны тухай хуулийн 39 дүгээр зүйлийн 39.1.4-д заасны дагуу 140.400 төгрөгөөр торгож, хавхыг хураасан байна.
Цэцэрлэгт хүрээлэн Ногоон байгууламжыг нэмэгдүүлэх ажлын хүрээнд Байгаль хамгаалах сангийн 103 сая төгрөгөөр хийгдэх ногоон байгууламжын ажлын тендер нь 2 удаа зарлагдсан боловч шаардлага хангасан тендрийн материал ирээгүй тул шууд гэрээг БД ХХК-тай байгуулан 3-р баг, 6-р багт хийгдэх ногоон байгууламжын гэрээг байгуулан урьдчилгаа 51,5 сая төгрөгнөөс аймгийн төсвийн орлого тасарч байгаатай холбогдуулан 10 сая төгрөгийг шилжүүлээд байна.
УННМ бол экосистемийн тэнцвэрт байдлыг алдагдуулалгүйгээр эдийн засаг, ниймийн үр ашгийг тэгшээр нэмэгдүүлэхийн тулд ус болон газар, түүнтэй холбогдох нөөцийн хамтын удирдлага менежментийг нутгийн иргэдийн оролцоонд түшиглэн сайжруулах үйл явц юм. УННМ-ийн төлөвлөгөөг боловсруулах ажлын хүрээнд орон нутгийн хэрэгцээг тодорхойлох, нутгийн иргэдэд УННМ-ийн талаар ойлголт, мэдлэг олгох зорилго бүхий хэлэлцүүлэгийг “Экосистемд түшиглэсэн дасан зохицох (ЭТДЗ) арга хэмжээг уур амьсгалын өөрчлөлтөд өндөр эрсдэлтэй голуудын сав газарт хэрэгжүүлэх нь” (MON/12/301) төслөөс 2013 оны 8 сарын 17-нд Дорнод аймгийн Баян-Уул суманд, 08 сарын 19 нд Дорнод аймгийн Чойбалсан хотод тус тус зохион байгууллаа. Хэлэлцүүлэгт Дорнод аймгийн төслийн орон нутгийн зохицуулагчид, Улз голын СГЗ, Баяндун, Баян-Уул, Чойбалсан, Сэргэлэн, Чулуунхороот, Дашбалбар, Гурванзагал сумдын байгаль орчны хяналтын улсын байцаагч, хөдөө аж ауйн мэргэжилтэн, газрын даамал, усны харуул, цаг уурын ажиглагчид, орон нутагт байгаль орчны чиглэлээр үйл ажиллагаа явуулдаг төрийн бус байгууллага, малчдын төлөөлөл зэрэг орон нутгийн нийт 119 төлөөлөл оролцлоо. Энэхүү хэлэлцүүлэг сургалт нь УННМ-ийн төлөвлөгөө боловсруулах ажлын хүрээнд хийгдэж буй эхний үйл ажиллагаа бөгөөд боловсруулсан менежментийн төлөвлөгөөг орон нутгийн иргэд, сум, аймгийн удирдлагыг оролцуулан хэлэлцүүлэх, аймгийн ИТХ-аар батлуулах зэрэг ажлуудыг 2013 онд хийж гүйцэтгэх болно.
“Экосистемд түшиглэсэн дасан зохицох (ЭТДЗ) арга хэмжээг уур амьсгалын өөрчлөлтөд өндөр эрсдэлтэй голуудын сав газарт хэрэгжүүлэх нь” (MON/12/301) төслөөс 2013 оны 8 сарын 20-22-ны өдрүүдэд Дорнод аймгийн Чойбалсан хотод Нутгийн иргэдэд түшиглэсэн байгалийн нөөцийн менежмент, нөлөөллийн мониторингийн мэдлэг, дадал олгох 3 хоногийн сургалтыг зохион байгууллаа. Сургалтанд Хэнтий аймгийн Батноров, Баян-Адрага, Норовлин, Дорнод аймгийн Баян-Уул, БаянДун, Дашбалбар, Гурванзагал, Сэргэлэн, Чойбалсан, Чулуунхороот сумдын Байгаль хамгаалагчид, БОХУБайцаагчид, газрын даамлууд, усны харуул, цаг уурын ажиглагчид, дунд сургуулийн байгаль шинжлэлийн багш нарын төлөөлөл нийт 70 хүнийг хамрууллаа.
Петрочайна Дачин Тамсаг ХХК-ны БХГ-19, 21-р талбайн саармагжуулсан газрын тосны цооногоос хөрсний дээж авч лабораторын шинжилгээний дүгнэлт гаргах ажлын гэрээтэй АТТП ХХК нь энэхүү ажлаа 2 үе шаттайгаар төлөвлөн хийж эхлээд байгаа ба эхний шатанд Петрочайна Дачин Тамсаг ХХК-ны БХГ-19-р талбайгаас 13 дээж, БХГ-21-р талбайгаас 15 дээж авч лабораторын шинжилгээнд явуулах ажлыг 2013 оны 8 сарын 19-26-ны өдрүүдэд хийлээ. Уг ажилд Матад сумын байгаль хамгаалагч И.Батмөнх, аймгийн Мэргэжлийн хяналтын газар, Ус цаг уур орчны шинжилгээний газар, АТТП ХХК-ны ажилтнууд, Петрочайна Дачин Тамсаг ХХК-ны байгаль орчин хариуцсан ажилтнууд оролцлоо
4. Барилга, хот байгуулалт, аялал жуулчлал, дэд бүтцийн чиглэлээр:
Засгийн газрын 151 дүгээр тогтоолыг танилцуулж мэргэжил арга зүйн зөвлөгөө өгөх сум хөгжүүлэх сангийн хөрөнгөөр хийгдэж байгаа ажлуудтай танилцаж, улсын төсвийн хөрөнгө оруулалтаар Халхгол суманд баригдаж буй цаг уурын өртөөний барилга, Матад суманд баригдаж байгаа сургуулийн спорт заалны барилга угсралтын ажилд 2013 оны 07 дугаар сарын 24-26 ны өдөр, хяналт хийж ажиллав. Матад сумын спорт заалны барилгын гүйцэтгэгчээр “ДОЦ” ХХК шалгарсан бөгөөд суурийн ажил хийж дуусгаад өрлөгийн ажил эхлэхээр материал хүлээгдээд ажил зогссон байдалтай байна.
2013 оны 08 сарын 21-ний өдөр дахин очиход уг барилгын ажлын явц нь гадна ханын өрлөг 85%-тай байгаа ба ажил гүйцэтгэх графикт хугацааны дагуу техникийн өрөө болон хүзүүвчний өрлөгийн ажил хийгдэхээр байгаа бөгөөд өрлөгийн ажлыг 7 хоногийн дотор дуусгах төлөвлөгөөтэй ажиллаж байна. Байршил өөрчилсөн зураг хийлгэх, суурийн хийцэд өөрчлөлт оруулсан зургийн зохиогчийн дүгнэлт гаргуулах, ялууны сорьц авч шинжилгээнд явуулах, хөдөлмөр хамгаалал аюулгүй ажиллагааны зааварчилгааг байнга мөрдүүлж ажиллах, ажил гүйцэтгэх график шинэчлэн ирүүлэх шаардлага тавьсан болно. Ил, далд ажлын актыг баталгаажуулж, ханын дулаалгад хийгдсэн хөөсөнцрийн зөрүүлгийн хэсгийг фото зургаар баталгаажуулах зэрэг зөвлөмж өглөө.
Халх гол сумын цаг уур өртөөний барилгын гүйцэтгэгчээр “ГАНГА НУУР ӨРГӨӨ” ХХК шалгарсан барилга угсралт нь мөн адил суурийн ажил хийгдээд зогссон байна.
         Улсын төсвийн хөрөнгө оруулалтаар Гурванзагал сумын эмнэлгийн барилгын засварын ажилд улсын комисс ажиллав. Уг ажлын хэсгийн шалгалтаар заслын ажил хийх, аянга газардуулагчийн омыг мэргэжлийн байгууллагаар тогтоолгох, усны хаялага хийх зэрэг ажлууд шаардлага хангахгүй байгаа тул дахин хийлгэж дууссаны дараа комиссоор хүлээж авахаар болов.
Сэргэлэн, Баян-Уул, Баяндун сумдад улсын төсвийн хөрөнгө оруулалтаар хийгдэж байгаа барилгуудад барилгын хяналт хийж ажиллав. Шалгалтаар “Сүхжин” компанийн гүйцэтгэж байгаа Баян-Уул сумын 640 хүүхдийн сургуулийн барилга угсралтын ажлын хичээлийн байрны 2 дугаар давхар, спорт заалны барилгын хучилтын арматурчлал, хэв хашмалын ажил хийгдэж байна. Борооны улмаас ажил саатаж байна. Баяндун сумын ЕБС-ийн барилгын халаалтын засварын ажлыг “Элтрүүд” ХХКомпани гүйцэтгэж байна. Дотор халаалтын холболтуудыг гагнахгүй холболтоор хийх шаардлага тавьсан. Тус сумын цэцэрлэгийн барилгын /хуучин/ засварын ажлыг “Сүхжин” компани гүйцэтгэж байна. Уг засварын ажлын төсөвт дээврийн засварын ажил тусгагдаагүй. Одоо борооны дусаал гоожиж заслын ажил хийхэд асуудал гарсан байна. Иймд магадлашгүй ажлаас тооцож дээврийн төмрийн засвар хийхийг зөвлөсөн. Сэргэлэн сумын ЕБС-ийн барилгын засварын ажлын төсөвт дээврийн цементэн тэгшилгээг 25 хувь хийхээр тусгагдсан боловч хуучин хар цаасыг хуулахад нийт цементэн тэгшилгээ муудаж үүрсэн байна. 10 хувь цементэн тэгшилгээ хийж хар цаасаа наах шаардлага өгсөн. Мөн төсөвт хар тос 269кг, шал засварлах банз 3м3 үнэ 483 894 төгрөг тусгагдсан учир зохиогчийн хяналт хийлгэх, ашиглагч, зохиогч, захиалагч, гүйцэтгэгч бүгд нийлж тоо хэмжээг хэмжиж нарийн тоо хэмжээ гаргахаар тохирлоо.
Дашбалбар сумын 6 ангитай сургуулийн барилга, соёлын төвийн засвар, спорт заалны барилгад зохиогчийн хамт хяналт тавин ажиллав. 6 ангитай сургуулийн барилгын талбайд гүйцэтгэгч “Дорнын пирамид” ХХК- ийн инженер      Б.Оргил ажиллаж байв. Дээврийн ажлыг үзэх шат байхгүй үзэж чадсангүй, дээврийн ажлын явцыг фото зургаар баталгаажуулах, модон хийцүүдэд зориулалтын түрхлэг түрхэх, гадна хаяавчийн хөрсийг сайтар нягтруулж бетон цутгалт хийх, ажлын зургаас өөрчилсөн цутгамал ялуу, шатны гүйцэтгэлийн зураг хийж, зохиогчоор хянуулах, ил далд ажлуудын актыг бичиж фото зураг, материалын сертификатыг хавсаргах, гадна бохирын шугамыг шаардлага хангасан хуванцар хоолойгоор солих, дотор халаалтын системд хий хураагч тавих, гол хаалганы үүдний магистраль болон босоо шугамыг дулаалж, хамгаалалтын хашлага хийх, аянга зайлуулагчид хэмжилт хийлгэж акт үйлдэх, зохиогчийн нэгдсэн дүгнэлт гаргуулах зэрэг шаардлага тавив.
Соёлын төвийн барилгад дээврийн зарим хэсэгт бороо дусаал гоожсон, халаалтын тогооны яндан банзан дээвэрт хамгаалалт байхгүй байсан тул эдгээр ажлуудыг засах, үүдний хэсгийн шалны плита наах, 2ш цонхны тавцан солих ажлыг дуусган ашиглагч байгууллагад хийсэн ажлаа танилцуулах, захирал Батболдыг гүйцэтгэсэн ажлаа хүлээлгэн өгөхийг талбайд ажиллаж байсан Болдсүхэд шаардлага болгов.
Спорт заалны барилгад гүйцэтгэгчээр “Аригүн” ХХК ажиллаж байгаа бөгөөд өрлөг, дотор цахилгааны монтаж угсралтын ажил хийгдсэн, гадна, дотор шавардлагын ажил хийгдэж байв. Заалны хойд талын ялуунд бетон бэхжүүлэлт хийх, далд ажлын актад фото зураг, материалын сертификат хавсаргах, угсармал төмөр бетон хучилтад улсын байцаагчаар дүгнэлт гаргуулах, MNS 58745:2008 стандартын шаардлага хангасан хуванцар цонх суулгах зэрэг шаардлага тавин ажиллав.
Сум орон нутгийн цаг үеийн мэдээлэл
Хэрлэн сум: /Аймгийн төв/
Тэтгэврийн даатгалын шимтгэлийг нөхөн тооцох хуулийн хугацааг сунгалаа
Ажилласан жил, тэтгэврийн даатгалын шимтгэлийг нөхөн тооцох хууль өнгөрсөн оны есдүгээр сард батлагдсан билээ. Хуулийн хэрэгжилтийг хангах ажил 2013 оны долдугаар сарын 30-ны өдрийн мэдээгээр Монгол Улсын хэмжээнд одоогоор ажилласан жилээ тооцуулахаар нийт бүртгүүлсэн иргэдээс 85011 иргэний ажилласан жилийг баталгаажуулж, 171943 иргэний материал Цагдаагийн ерөнхий газарт хянагдаж байна. Энэхүү хуулийг анх баталж байх үед 700 гаруй мянган иргэн уг хуулинд хамрагдана хэмээн тооцоолж байсан бөгөөд өнөөдрийн байдлаар бүртгэгдсэн иргэдийн тоо тооцоолсноос 60 хувьтай тэнцэж байгаа юм. Насны ангиллаар авч үзвэл 45 хувь нь эрэгтэй 55 хувь нь эмэгтэй байгаа бөгөөд 2-4 жилийн нөхөн олговор олгохоор бүртгүүлсэн 18 хувь, 5-8 жилийнх 45 хувь, 9-11 жилийнх 37 хувийн үзүүлэлттэй байгаа аж.
Хуулийн хэрэгжилт 2013 оны наймдугаар сарын 1-ний өдрөөр дуусгавар болж байгаатай холбогдуулан хуулийн хэрэгжих хугацаанаас хоцорсон иргэдэд боломж олгох зорилгоор ХАХНХ-ийн сайдын тушаал гарч, ажиллсан жил, нийгмийн даатгалын шимтгэл нөхөн тооцуулах иргэний нийгмийн даатгалын шимтгэл төлөх журмын 3.1-д заасан иргэдийн ажилласан жил, тэтгэврийн даатгалын шимтгэлээ нөхөн тооцуулах хүсэлтээ гаргах хугацааг хоёр сараар сунгаж, аравдугаар сарын 1-ний өдрийг хүртэл дахин материал хүлээж авахаар болжээ.
Мөн 2013 оны наймдугаар сарын 1-нээс 10 дугаар сарын 1-ний өдрийг хүртэлх хугацаанд хүсэлтээ гаргасан иргэдийн ажилласан жил, тэтгэврийн даатгалын шимтгэлийг нөхөн тооцсон хугацааг 2015 оны нэгдүгээр сарын 1-нээс тооцож Нийгмийн даатгалын сангаас шинээр тэтгэврийн эрх үүсэж байгаа болон тэтгэвэр авч байгаа иргэдийн тэтгэврийн нэмэгдлийг тооцуулахаар болжээ.
Хууль сахиулах байгууллагын удирдлагын хамтарсан уулзалт болов
Монгол Улсын Хууль зүйн сайдын 2013 оны 1/1210 албан даалгаврын хүрээнд Хууль сахиулах байгууллагын удирдлагын хамтарсан уулзалтыг Гадаадын иргэн харъяатын асуудал эрхлэх албан дээр зохион байгууллаа.
Уулзалтанд  Хууль зүйн хэлтэс, Цагдаагийн газар, Улсын бүртгэлийн хэлтэс, Шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх алба, Шүүхийн шинжилгээний алба, Хилийн 0132 дугаар ангийн удирдлагууд оролцож авч хэрэгжүүлэхээр төлөвлөсөн ажил, хэрэгжүүлсэн арга хэмжээний гүйцэтгэл, төлөвлөсөн хугацаанд биелэгдээгүй арга хэмжээний шалтгааныг хэлэлцэж, мэдээлэл солилцжээ. Уулзалтаар хэлэлцсэн ажлын саналын тэмдэглэлийг хөтлөн Хууль зүйн яаманд хүргүүлэн ажиллалаа.
“Гол ус” нэгдсэн арга хэмжээ зохион явуулж байна
                        Дорнод аймгийн Цагдаагийн газар, Хэрлэн сумын Засаг даргын Тамгын газар, Онцгой байдлын хэлтсийн даргаар батлуулсан “Гол, ус” нэгдсэн арга хэмжээг 2013 оны 08 дугаар сарын 01-нээс 2013 оны 09-р сарын 18-ныг дуустал зохион байгуулж байна.
Онцгой байдлын ерөнхий газрын Гамшигтай тэмцэх газрын даргын өгсөн үүргийг хангах, гамшгаас хамгаалах тухай хууль тогтоомжийг хэрэгжүүлэх чиглэлээр байгаль, цаг агаарын аюулт үзэгдэл, болзошгүй үер, түр зуурын хүчтэй салхи, шуурга, аянга цахилгаан, усны ослоос иргэдэд эрүүл мэнд, амь нас, эд материалын хохирол учрахаас урьдчилан сэргийлэх, санамж зөвлөмж өгөх, аврах, хор уршгийг шуурхай арилгах зорилгоор уг арга хэмжээг зохион байгуулж байгаа юм байна.
Нэгдсэн арга хэмжээнд Онцгой байдлын хэлтсийн Гамшгаас хамгаалах улсын хяналтын тасаг, эрэн хайх, аврах салбар, Аймгийн Цагдаагийн газар, Хэрлэн сумын Засаг даргын Тамгын газар, Хэвлэл мэдээллийн байгууллага хамтран ажиллаж байгаа бөгөөд байгууллагууд төлөвлөгөөний дагуу ажил зохиож, байнгийн эргүүл шалгалт хийж, үр дүнг тооцон ажиллаж байна.
“Хамтран ажиллах санамж бичиг” боловсруулан баталлаа
            Газрын тосны газраас аймгийн Засаг даргын тамгын газартай хамтран жил бүр зохион байгуулдаг “Дорнод аймагт газрын тосны чиглэлээр хэрэгжүүлж буй үйл ажиллагааны өнөөгийн байдал, хэтийн төлөв” сэдэвт уулзалт хэлэлцүүлгийг 2013 оны 08 дугаар сарын 12-ны өдөр Чойбалсан хотноо 5 дахь удаагаа зохион байгууллаа.
            Уулзалт зөвлөлгөөнд УИХ-ын гишүүн Х.Болорчулуун, Зам тээврийн сайдын зөвлөх Ж.Бямбацогт, Газрын тосны газрын дарга Г.Өлзийбүрэн,  холбогдох мэргэжилтнүүд, аймгийн Засаг даргын орлогч Л.Хишигтогтох, аймгийн ЗДТГ-ын Хөгжлийн бодлогын хэлтсийн дарга Н.Дашням, аймаг, сумын ИТХ-ын дарга, тэргүүлэгч, төлөөлөгчид, холбогдох төрийн байгууллагуудын төлөөлөл, Дорнод аймгийн нутаг дэвсгэрт газрын тосны хайгуул, олборлолтын чиглэлээр үйл ажиллагаа явуулж буй 4 аж ахуйн нэгжийн төлөөлөл зэрэг  нийт 100 гаруй хүн оролцсон.
            Аймгийн Засаг даргын орлогч Л.Хишигтогтох уулзалт зөвлөлгөөнийг нээж хэлсэн үгэндээ цаашид ашигт малтмал, газрын тосны орд илрүүлж, нөөцийг тодорхойлох, улмаар ашиглалт олборлолт хийх үйл ажиллагаа эрчимжиж, аймгийн нутаг дэвсгэрт хайгуулын ажил ихээр явагдах болсон энэ цаг үед байгаль орчинд үзүүлэх сөрөг нөлөөллийг багасгах, байгальд халгүй, хоргүй технологи мөрдүүлэх, нөхөн сэргээх ажлыг өндөр хэмжээнд гүйцэтгүүлэх, энэ салбарын хөгжлийг түшиглэн орон нутгаа хөгжүүлэх,
            ард иргэдийнхээ амьжиргааны түвшинг дээшлүүлэх, сум болоод аймаг орон нутгийн хөгжил цэцэглэлтийн төлөө хамтран ажиллах нэгэн зорилгодоо хүрч чадна гэдэгт найдаж байгаагаа онцлон илэрхийлсэн байна.
                        Уулзалт зөвлөлгөөнд оролцогчид газрын тосны хайгуул, олборлолтын чиглэлээр Дорнод аймагт үйл ажиллагаа явуулж буй аж ахуйн нэгжүүдийн өнөөгийн байдал, цаашид хэрэгжүүлэх арга хэмжээний талаар харилцан мэдээлэл, санал бодлоо солилцож, зөвлөлгөөнөөс гарсан санал санаачлагыг хэрэгжүүлэх үүднээс “Хамтран ажиллах санамж бичиг” боловсруулан баталж, хэрэгжилтийг ханган ажиллахаар шийдвэрлэлээ.
“Монгол ногоо-эрт ургацын төмс 2013” үзэсгэлэн болж байна
                        Дорнод аймгийн ХААЖДҮГазар, Монголын хөдөөг шинэчлэхийн төлөөх фермерүүдийн холбооны салбар, ”Дорнод худалдаа” компани хамтран зохион байгуулж байгаа “Монгол ногоо-эрт ургацын төмс 2013” үзэсгэлэн худалдаа болж байна.
Иргэдийг эрүүл чанартай төмс, хүнсний ногоогоор хангах,  тариалан эрхлэгчдийн орлогыг нэмэгдүүлэх зорилготой уг үзэсгэлэн худалдаанд Хэрлэн, Баянтүмэн сумдын аж ахуйн нэгж, иргэд оролцон 25 нэр төрлийн хүнсний  ногоо худалдаалж байгаа юм.
Матад сумын гэр цэцэрлэг 93,3 хувьтай ажиллаж байна.
                        Матад сумын цэцэрлэг нь хамран сургах тойргийнхоо цэцэрлэгт хамрагдаагүй хүүхдэд  сургуулийн өмнөх боловсрол эзэмшүүлэх хувилбарт сургалт зохион байгуулж тэдний эцэг эх, асран хамгаалагчид мэргэжлийн туслалцаа үзүүлнэ гэсэн СӨБ-ын тухай хуулийн 8 дугаар зүйлийн 8.4 дэх заалтыг хэрэгжүүлэх ажлын хүрээнд цэцэрлэгт хамрагдаж чадаагүй 45 хүүхдэд гэр цэцэрлэгийн хувилбарт сургалтаар сургуулийн өмнөх боловсрол эзэмшүүлэх зорилт тавин ажиллаж байна.
                        Энэхүү зорилтоо хэрэгжүүлэхийн тулд бүх багийн СӨБ-д хамрагдаж чадаагүй хүүхдийн судалгааг гаргаж багийн дарга нарын сургалтанд танилцуулсны зэрэгцээ гэр цэцэрлэг ажиллуулах талаар мэдээлэл, зөвлөгөө өгсөн байна. Мөн Жаргалант, Түмэнхаан, Баянхангай багийн Иргэдийн нийтийн хуралд сургуулийн өмнөх боловсролын талаар төр, засгаас баримталж буй бодлого шийдвэр,  орон нутагт гэр цэцэрлэг ажиллуулах түүнд хүүхдээ хэрхэн хамруулж  сургуулийн өмнөх боловсролын үйлчилгээг хэрхэн авч болох талаар мэдээлэл өгсөн.
                        Матад сумын хэмжээнд 42 хүүхдийг гэр цэцэрлэгийн хувилбарт сургалтанд амжилттай хамруулж гэр цэцэрлэгийн хувилбарт  сургалт зохион байгуулах зорилтоо 93.3 хувиар биелүүлээд байна.
2013 оны жижиг зээл олголт эхэлж байна
                        Монгол Улсын 2013 оны Төсвийн тухай хууль, Хөдөлмөр эрхлэлтийг дэмжих сангийн 2013 оны төсвийн хуваарьт тусгагдсан  “Хөдөлмөр эрхлэлтийг дэмжих сангаас малчин, хувиараа хөдөлмөр эрхлэгч болон  нөхөрлөл, хоршоо байгуулах иргэнийг дэмжих зориулалттай зээлийн эх үүсвэр”-ийг хуваарилах, байршуулах тухай Хөдөлмөрийн сайдын 2013 оны 152 тоот тушаалын дагуу аймгийн Хөдөлмөрийн хэлтсээс  зээлийн эх үүсвэрийг байршуулах, зээл олгох банкийг сонгон шалгаруулах  ажлын хэсгийг байгуулж, шалгуур үзүүлэлтийг банкуудад хүргүүлээд байна.
Жижиг зээл нь малчин, хувиараа хөдөлмөр эрхлэгч болон  нөхөрлөл, хоршоо байгуулах иргэнийг үйлдвэрлэл үйлчилгээ эхлэх болон өргөтгөхөд, мөн шинээр ажлын байр бий болгоход зориулагдах бөгөөд зээлийн хугацаа хоёр жил хүртэл, нэг ажлын байранд ноогдох дундаж өртөг 1.0 сая төгрөгөөс илүүгүй байна. Эхний удаа малчин, хувиараа хөдөлмөр эрхлэгчдэд 5.0 сая хүртэл төгрөг, нөхөрлөл, хоршоо байгуулах иргэнд 10.0 сая хүртэл төгрөгийн зээлийг сарын 0,85-аас илүүгүй хүүтэйгээр 2 жил хүртэл хугацаагаар олгох юм.
“ЦЭРГИЙН БЭЛТГЭЛ СУРГАЛТ” амжилттай явагдлаа
                        Монгол Улсын “Иргэний цэргийн үүргийн болон Цэргийн албан хаагчийн эрх зүйн байдлын тухай хууль”, ”Дайчилгааны тухай хууль”, Батлан хамгаалах сайдын аймгийн Засаг даргатай 2013 онд байгуулсан гэрээг хэрэгжүүлэх зорилгоор Аймгийн Засаг даргын 2013 оны А/188 дугаар Захирамжийн дагуу аймгийн үндсэн арга хэмжээний төлөвлөгөөний хүрээнд Зүүн аймгуудын сумдын Засаг даргын Тамгын газрын дарга нарын дунд “Батлан хамгаалах салбарын талаарх бодлого, хууль тогтоомжийг хэрэгжүүлэх ажлыг орон нутагт зохион байгуулахад Сумдын засаг даргын Тамгын газрын дарга нарт мэдлэг, дадлага олгох, дэмжлэг үзүүлэх” зорилгоор 2013 оны 08 дугаар сарын 14 – 20-ний өдрүүдэд Халхгол суманд “БАТЛАН ХАМГААЛАХ БОДЛОГО-БИДНИЙ ОРОЛЦОО”-сэдэвт цэргийн бэлтгэл сургалтыг нийт 8 үндсэн хэсгээр амжилттай зохион байгуулсан.
                        Сургалтанд Батлан хамгаалах яамны Стратеги бодлого төлөвлөлтийн газрын тасгийн дарга П.Жаргалсайхан, Батлан хамгаалах яамны Орон нутгийн хамгаалалт,улсын дайчилгааны хэлтсийн ахлах мэргэжилтэн Ц.Буянтогтох, Зэвсэгт хүчний жанжин штабын бодлого стратегийн газрын ахлах мэргэжилтэн Ц.Батбаяр. Хэнтий аймгийн Засаг даргын Тамгийн газрын дарга М.Болд, Сүхбаатар аймгийн Засаг даргын Тамгийн газрын дарга Ц.Лхамсүрэн, Дорнод аймгийн Засаг даргын Тамгийн газрын дарга П.Бат-Өлзий болон Дорнод, Хэнтий, Сүхбаатар аймгуудын сумдын Тамгын газрын дарга нар нийт 58 хүн ороцлсон.
Сумдын баг бүр хээрийн түймэр унтраах үлээгч аппраттай боллоо
                        Сумдын Тамгын газрын дарга нарт аймгийн Засаг даргын үйл ажиллагааны үндсэн чиглэлд тусгагдсаны дагуу орон нутгийн санхүүжилтээр авсан 165 ширхэг хээрийн түймэр унтраах үлээгч аппаратыг 8 дугаар сарын 21-нд гардуулан өглөө. Дээрх үйл ажиллагаанд аймгийн Засаг даргын орлогч Л.Хишигтогтох, Тамгын газрын дарга П.Бат-Өлзий, Онцгой байдлын хэлтсийн орлогч, урьдчилан сэргийлэх хяналтын тасгийн дарга, онцгой байдлын хошууч Г.Нармандах болон 14 сумдын Тамгын газрын дарга нар оролцлоо.
                        Уг үлээгч аппрат нь ой хээрийн түймрийн дөлийг үлээж унтраах зориулалттай БНХАУ-д үйлдэврлэсэн, хүндийн жин 8кг, 1,3л шатахууны багтаамжтай,  20м/с хүртэл салхины хүчийг гаргадаг, нэг удаад 600м-3км зурвас галыг унтраах хүчин чадалтай юм.
Ниймгийн халамж үйлчилгээний хэлтэс “нээлттэй өдөрлөг” зохион байгуулсан байна
                        Аймгийн НХҮТ-ийн хамт олон хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэд, ахмад настнууд өөрсдийн хийсэн бараа бүтээгдэхүүнээр үзэсгэлэн гаргаж “Нээлттэй өдөрлөг” зохион байгуулсан байна. Мөн тус хэлтсийн ахмадын сувилалын монгол бариа заслын эмч нар иргэдэд үйлчилгээ үзүүлсэн байна. Шинээр байгуулагдаад нэг жилийн хугацаанд шинэчлэлийн Засгийн газраас авч хэрэгжүүлж буй арга хэмжээнүүд болон салбар хэлтсүүдийн ажлын тайлангийн хүрээнд ийнхүү аймгийн НХҮХ дээрх арга хэмжээг зохион явуулж байгаа юм байна. Тус хэлтсээс эргэн төлөгдөхгүй нөхцлөөр тусламж авсан иргэд өөрсдийн хийсэн бүтээгдэхүүнээ дэлгэн тавьсан нь иргэдийн таашаалд ихээхэн нийцжээ.
Хил орчмын аялал жуулчлалыг хөгжүүлэх талаар санамж бичигт гарын үсэг зурлаа
            Монгол улсын Дорнод аймаг болон БНХАУ-ын Хянган аймгийн аялал жуулчлалын товчооны хоорондох хил орчмын аялал жуулчлалыг хөгжүүлэх тухай хамтарч ажиллах талаар хоёр орны орон нутгийн удирдлагууд хэлэлцээрийн ширээнд сууж санал бодлоо солилцлоо. Тус уулзалтанд аймгийн Засаг даргын орлогч Л.Хишигтогтох, Аймгийн ЗДТГ-ын дарга П.Бат-Өлзий, АЗДТГ-ын холбогдох хэлтсийн дарга нар, БНХАУ-ын төлөөлж Хянган аймгийн аялал жуулчлалын товчооны дарга Мэн Мие Пиү, Эдийн Засаг худалдааны товчооны дарга Пен Цүн Пү, Рашаант хотын орлогч дарга Төмөр, Хянган аймгийн Гадаад харилцааны товчооны дарга Ү Цанчин, Хянган аймгийн Байгаль орчны дарга Ван яань зэрэг албаны төлөөлөгчид оролцсон юм.
            Уулзалтаар хоёр орны хил орчмын аялал жуулчлалыг эдийн засаг, аялал жуулчлал, соёлын салбарт хэрхэн үр дүнтэй ашиглах, яаж хөгжүүлэх болон хоёр талд харилцан  ашигтай байх, энэ нь орон нутгийн иргэдийн амьдралд яаж нөлөөлөх зэрэг асуудлаар харилцан санал солилцож санамж бичиг гарын үсэг зурлаа.   Энэхүү уулзалт нь Дорнод аймаг болон бүс нутагт аялал жуулчлалыг хөгжүүлэхэд чухал ач холбогдолтой бөгөөд хоёр тал цаашид ажлын хэсэг байгуулах, хамтран уулзах уулзалтыг тогтмолжуулах гээд олон ажлын эхлэлийг тавьсан үр дүнтэй уулзалт боллоо хэмээн оролцогчид дүгнэлээ.

2013 оны 6 дугаар сарын мэдээ

ДОРНОД АЙМГИЙН ИРГЭДИЙН ТӨЛӨӨЛӨГЧДИЙН ХУРАЛ,
ЗАСАГ ДАРГЫН ТАМГЫН ГАЗРЫН 2013 ОНЫ 06 ДУГААР САРЫН МЭДЭЭ
 
 
Нэг. Удирдлага, зохион байгуулалтын бодлогын хүрээнд
 
Иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын үйл ажиллагааны талаархи мэдээлэл:
Аймгийн иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын Тэргүүлэгчдийн хуралдаан 2013оны 06 дугаар сарын07-ныөдөр боллоо.
Уг хуралдаанаар Нийтийн зориулалттай орон сууц болон үйлчилгээний барилгын гадна тохижитын журам батлах тухай, Согтууруулах ундаа худалдах, түүгээр үйлчлэх тусгай зөвшөөрөл олгох, хяналт тавих, хүчингүй болгох журам хэлэлцэх тухай, Модон гүүрний засварын ажлын явцад хяналт тавих ажлын хэсэг байгуулах тухай, Дорнод аймгийн Гадаад харилцааны бодлогын баримт бичгийг батлах тухай,  Зарим хүмүүсийг төрийн дээд шагнал одон медалиар шагнуулах тухай, “Чойбалсан хөтөч” ОНӨҮГ-ын үйл ажиллагааны талаарх мэдээлэл, Тээврийн хэрэгсэл орлогод авах, дуудлага худалдаагаар худалдах тухай, Усан сангийн барилгыг Орон нутгийн өмчид авах тухай зэрэг асуудлуудыг хэлэлцэн баталлаа.
Аймгийн иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын дарга Р.Зоригтбаатараар ахлуулсан ажлын хэсэг 6 дугаар сард Дашбалбар, Гурванзагал, Матад, Халхгол, Чойбалсан, Чулуунхороот сумдад зөвлөн туслах ажил зохион байгуулж, сумын иргэд хөдөлмөрчидтэй уулзалт зохион байгууллаа.
Монголын нутгийн удирдлагын холбоо, Мерси Кор олон улсын байгууллага хамтарсан “Сумын мастер төлөвлөгөө боловсруулах” ажлын хэсгийн хяналт үнэлгээний хорооны гишүүдэд зориулсан сургалтыг Чойбалсан суманд 6 дугаар сарын 11-16ны өдрүүдэд зохион байгууллаа. Сургалтыг Мэрси Корын Монгол дахь салбарын сургагч багш Г.Маналжав, аймгийн ИТХТ-ийн нарийн бичгийн дарга Б.Энхээ нар удирдан явууллаа.
Цагаатгах ажлыг удирдах зохион байгуулах улсын комиссын нарийн бичгийн дарга О.Лхагварэнцэн, референт Т.Уурансайхан нарын бүрэлдэхүүнтэй ажлын хэсэг Дорнод аймагт ажиллаж цагаатгах ажлыг удирдан зохион байгуулах салбар комиссын үйл ажиллагаатай танилцан, улс төрийн хилс хэрэгт хэлмэгдэгсдийн үр хүүхэд, ач, зээ нартай уулзалт зохион байгуулж уг уулзалтанд аймгийн салбар комиссын нарийн бичгийн дарга Б.Энхээ оролцлоо.
Хоёр.Засаг даргын Тамгын газрын үйл ажиллагааны талаархи мэдээлэл:
 
Хяналт шинжилгээ, үнэлгээний чиглэлээр:1.Монгол улсын хууль тогтоомж, ерөнхийлөгчийн зарлиг, Засгийн газрын шийдвэр, Засгийн газрын 2012-2016 оны үйл ажиллагааны хөтөлбөрийг хэрэгжүүлэх арга хэмжээний төлөвлөгөө болон Монгол улсын эдийн засаг нийгмийг 2013 онд хөгжүүлэх үндсэн чиглэлийн биелэлт зэрэг бодлогын баримт бичгийн хэрэгжилтийг хагас жилийн байдлаар гаргаж, хяналт шинжилгээ, үнэлгээ хийж ажиллалаа.
            2.Төр захиргааны болон төрийн өмчит аж ахуйн нэгж байгууллагын удирдах ажилтны шуурхай хуралдааныг 2013 оны 06 дугаар сард нийт 4 удаа зохион байгуулж, 2 тэмдэглэлийг албажуулан гаргаж, холбогдох агентлаг, сумдад хургүүлж ажиллалаа.
            3.Аймгийн Засаг даргын баталсан хуваарийн дагуу аймгийн Засаг даргын дэргэдэх агентлаг, сумдын Засаг даргын Тамгын газрын 2013 оны хагас жилийн үйл ажиллагааны тайланг холбогдох журмын дагуу авч ажиллалаа.
Төрийн албаны салбар зөвлөлийн чиглэлээр:Төрийн албаны зөвлөлийн 2009 оны 63 дугаар тогтоолоор батлагдсан “Төрийн жинхэнэ албаны мэргэшлийн шалгалт авах журам”-ын дагуу Дорнод аймагт төрийн жинхэнэ албаны мэргэшлийн шалгалтыг анх удаа цахим хэлбэрээр 6 сарын 6 ны өдөр зохион байгууллаа.
Шалгалтад Төрийн албаны зөвлөлийн ахлах референт Т.Сосорбарам, ахлах мэргэжилтэн М.Алтанбагана нар арга зүйн зөвлөгөө өгч, цахим шалгалтыг хамтран амжилттай зохион байгуулав.
Дэс түшмэлийн ангилалын 3 ажлын байранд 30, туслах түшмэлийн ангилалын 7 ажлын байранд 93 иргэн, нийт 123 иргэн бүртгэгдсэн.
Дэс түшмэлийн ангилалд 10, туслах түшмэлийн ангилалд 22, бүгд 32 иргэн тэнцсэн дүнтэй гарлаа.
Төрийн албаны зөвлөлийн салбар зөвлөл нь Монгол Улсын Төрийн албаны зөвлөлтэй хамтран  “Иргэн төвтэй төрийн үйлчилгээний шинэчлэл” сэдэвт  төрийн албан хаагчдын чуулганыг 2013 оны 6 дугаар сарын 07-ны өдөр аймгийн Хөгжимт драмын театрт зохион байгууллаа. Чуулганд Төрийн албаны зөвлөлийн салбар зөвлөлийн гишүүд, Аймгийн ИТХ-ын ажлын албаны ажилтнууд, Аймгийн Засаг даргын эрхлэх асуудлын хүрээний хэлтэс, агентлагийн дарга, мэргэжилтнүүд, аймгийн ЗДТГ-ын нэгжийн дарга, төрийн жинхэнэ албан хаагчид, төрийн үйлчилгээний албаны удирдах, гүйцэтгэх албан тушаалтнууд, сумдын ИТХ, ЗДТГ, ЕБС, Хүүхдийн цэцэрлэг, Хүн эмнэлэг, Соёлын төвийн удирдах, гүйцэтгэх албан тушаалтан зэрэг төрийн бүх салбарын байгууллагуудын  төлөөллөөс бүрдсэн 540 гаруй төлөөлөгчид оролцууллаа.
Чуулганаар хэлэлцсэн илтгэл, мэдээллүүд болон Төрийн албаны зөвлөлөөс шинэчлэн гаргасан журмуудыг багтаасан эмхэтгэл гарган төрийн албан хаагчдадаа хүргэн ажиллаж байна.
Мөн чуулганы  үеэр 8 төрийн албан хаагчдыг МУ-ын Ерөнхийлөгчийн зарлигаар, Төрийн дээд одон медаль, болон МУ-ын Төрийн албаны зөвлөлийн дээд шагнал “Төрийн албаны тэргүүний ажилтан” цол, тэмдэгээр 9 албан хаагч  шагнагдсаныг гардууллаа.
Засгийн газрын тогтоолын, Монгол Улсын Үндэсний хөтөлбөрийн хэрэгжилт, аймгийн Үндсэн чиглэлийн хэрэгжилтүүдийн чиглэлээр өөрийн ажилтай холбоотой мэдээллүүдийг эхний хагас жилийн байдлаар гаргаж ХШҮ-ний тасагт өглөө.
Засаг даргын дэргэдэх агентлагуудад Төрийн албаны тухай хууль, Төсвийн тухай хууль, Төрийн албатай холбоотой Монгол Улсын Засгийн газрын тогтоол, Төрийн албаны зөвлөлийн шийдвэрүүдийн хэрэгжилтийг шалгах, үр дүнг тооцох, заавар зөвлөмж өгөх зорилгоор дараах чиглэлээр танилцаж, мэдээлэл авч, хяналт шинжилгээ, үнэлгээ өгөх ажлын чиглэлээр ОБХ-т ажиллаж илтгэх хуудсаа өглөө.
Төрийн албаны зөвлөлийн салбар зөвлөлийн 2013 оны хагас жилийн ажлын явцын тайлан гаргаж ТАЗ-д явууллаа.
Аймгийн Засаг даргын Тамгын газрын 1 хэлтсийн даргын тодорхойлолт материалыг ТАЗ-д, 2 мэргэжилтэн, 2 ажилчинг аймгийн Засаг даргын шагналд, 1 мэргэжилтэн, 2 үйлчилгээний ажилтанг Чойбалсан хотын шагналд тодорхойлолт, материалыг бүрдүүлж уламжлав.
ТАЗСЗ-ийн нөөцөөс олгох лавлагааг 18 иргэнд олгов.
МУ-ын Төрийн дээд шагналд 11 иргэний материал хянаж уламжиллаа. Мөн салбарын Яаманд 8 иргэний материал хянаж уламжиллаа.
Төрийн албан хаагчдын бүрэлдэхүүн хөдөлгөөний мэдээг хагас жилийн байдлаар гарган ТАЗ-д хүргүүлэв6
                                    Хоёр. Эдийн засаг, төсөв, санхүүгийн бодлогын хүрээнд
 
Төсвийн орлогын талаар:
Төсвийн нийт төсвийн орлого 26480,8 сая  төгрөг төлөвлөгдсөнөөс 25354,0 сая төгрөгөөр буюу 1126,8 сая төгрөгөөр тасарлаа.
Орон нутгийн төсвийн нийт урсгал орлого 3407,3 сая төгрөг төлөвлөгдсөнөөс гүйцэтгэлээр  3978,9 сая  төгрөгт хүрч төлөвлөгөө 571,9 сая  төгрөг
·       Аймаг 374,2 сая өгрөг ,
·       Сумд 197.6 сая төгрөг   буюу 16.8 хувиар давж биелэлээ.
            -Аймгийн төсвийн нийт орлогын 18 нэр төрлөөс улсын тэмдэгтийн хураамж, газрын төлбөр, усны төлбөр, бууны албан татвар, АТӨЯХ татвар, ойгоос хэрэглээний мод тїлээ ашигласны тєлбєр, Тїгээмэл тархацтай ашигт малтмал ашигласны тєлбєр, тусламжын орлогын төлөвлөгөө 12.5 – 49.3  хувиар тасаллаа.
            Төсвийн орлогын төлөвлөгөөг Баяндун сум 2,8 сая , Баянтүмэн сум 3.1 сая, Булган 3.8 сая, Гурванзагал 2,2 сая , Хөлөнбуйр 0,8 сая,  Сэргэлэн 1.4 сая, Чойбалсан 5.4 сая төгрөгөөр тус тус тасаллаа.
                                    Орон нутгийн төсвийн нийт орлого                                     /мянган төгрөг/
ҮЗҮҮЛЭЛТ
Тєлєвлєгєє
/өссөн дүнгээр/
Гүйцэтгэл
/өссөн дүнгээр/
Өөрчлөлт
Тоо
Хувь
1.     Нийт дүн
26 480 857,8
25 354 043,6
(1 126 814,2)
95,7
2.     Орон нутгийн харилцах дансны эхний їлдэгдэл
1 051 298,1
1 051 298,1
3.     НИЙТ ОРЛОГО БА ТУСЛАМЖИЙН ДЇН
26 480 857,8
25 354 043,6
(1 126 814,2)
95,7
4.     УРСГАЛ ОРЛОГО
3 407 025,8
3 978 924,4
571 898,6
116,8
7.     Цалин, хєлс болон түүнтэй адилтгах
2 618 990,0
2 781 845,6
162 855,6
106,2
Бусад татвар
186 920,0
205 871,8
18 951,8
110,1
1.3 Ємчийн татвар
132 033,0
262 932,2
130 899,2
199,1
АТӨЯХэрэгслийн татвар
192 100,0
168 041,3
(24 058,7)
87,5
1.6  Бусад татвар (тєлбєр, хураамж)
447 954,3
360 782,4
(87 171,9)
80,5
2. ТАТВАРЫН БУС ОРЛОГО
443 358,5
729 042,8
285 684,3
164,4
 
 
Төсвийн зарлагын талаар: Аймгийн төсвийн нийт зарлага 25124.8 сая төгрөг төлөвлөгдсөнөөс гүйцэтгэлээр 20603.9 сая төгрөг болж төлөвлөгдсөн зардлын 82.0 хувийг буюу гарсан гүйцэтгэлийг бүрэн санхүүжүүлсэн бол Сумдын төсвийн зарлага 15121.9 сая төгрөг байхаар төлөвлөгдсөнөөс гүйцэтгэлээр 14490.9 сая төгрөг болж төлөвлөгдсөн зарлагын 95.8 хувийг зарцууллаа.
Ш Нийт төсвийн зарлагын
ь Цалинд 52.4 %
ь Нийгмийн даатгалын шимтгэл, эрүүл мэндийн даатгалын хураамжинд 5.8 %
ь Бараа үйлчилгээний урсгал зардалд 18.1 %
ь Тогтмол зардалд 18.4 %
ь Хөрөнгийн зардалд 5.3 % – г тус тус зарцууллаа.
Аймгийн төсвөөс сумдад олгох санхүүгийн дэмжлэгт 1591.9 сая төгрөг, Аймаг, сумын төсвөөс санхүүждэг төсөвт байгууллагуудын санхүүжилтэд 21872.5 сая төгрөг, Улсын төсвөөс санхүүгийн дэмжлэгэнд 3405.7 сая төгрөг, Тусгай зориулалтын шилжүүлгээр 13523.8 сая төгрөгийг батлагдсан хуваарийн дагуу бүрэн санхүүжүүллээ.
Орон нутгийн төсвийн нийт зарлага                            /мянган төгрөг/
ҮЗҮҮЛЭЛТ
Тєлєвлєгєє
/өссөн дүнгээр/
Гүйцэтгэл
/өссөн дүнгээр/
Өөрчлөлт
Тоо
Хувь
II. НИЙТ ЗАРЛАГА БА ЦЭВЭР ЗЭЭЛИЙН ДҮН
25 124 806,4
20 603 973,0
(4 520 833,4)
82,0
1.1 Цалин хєлс болон нэмэгдэл урамшил
10 962 489,2
10 804 522,5
(157 966,7)
98,6
1.2 Ажил олгогчоос нийгмийн даатгалд тєлєх шимтгэл
1 214 718,5
1 183 312,5
(31 406,0)
97,4
1.3 Бараа їйлчилгээний бусад зардал
4 365 433,1
3 729 428,8
(636 004,3)
85,4
1.4 Татаас ба урсгал шилжүүлэг
4 576 518,3
3 795 938,7
(780 579,7)
Б. ХЄРЄНГИЙН ЗАРДАЛ
4 005 647,3
1 090 770,5
(2 914 876,8)
27,2
Гурав. Хууль, эрх зүйн бодлогын хүрээнд
 
Хууль хяналтын үйл ажиллагааны чиглэлээр:
Аймгийн Засаг даргын Тамгын газрын хууль зүйн хэлтсийн  хууль тогтоомжийн бүртгэл лавламжийн сангаас 51иргэнд лавлагаа мэдээлэл өгч, 29иргэнд хууль эрх зүйн зөвлөгөө өгч ажиллалаа.
Аймгийн Засаг даргын захирамжийн биелэлтэд байнгын хяналт тавьж, 105 захирамжийн төсөлд виз өгч, 14 сумдын Засаг даргын захирамж867, сумдын төсөвт газрын ерөнхий менежерүүдийн 305тушаалын хууль зүйн үндэслэлийг хянаж ажилласан.
            Иргэдийн санал хүсэлтийг сонсох “Нээлттэй утас” 7058-2233 дугаарт ирсэн дуудлагийн шийдвэрлэлт:
Хууль зүйн хэлтсийн ажлын чиг үүрэгт холбоотой Улсын бүртгэлийн хэлтэст 5 санал, гомдол Цагдаагийн газартай холбоотой 12 санал гомдлыг хүлээн авч тухай бүр шийдвэрлэж санал гомдол ирүүлсэн иргэнд хариуг өгч ажиллаад байна.
Аймгийн Цагдаагийн газраас 2013 оны 06 дугаар сарын 30, 07 дугаар сарын 01-ний өдрүүдэд “Шинэлэг бодлого, шийдвэр” сэдвийн дор зохион байгууллагдсан Зүүн бүсийн хэсгийн төлөөлөгч нарын зөвлөгөөнд Нийтийн албанд нийтийн болон хувийн ашиг сонирхлыг зохицуулах ашиг сонирхлын зөрчлөөс урьдчилан сэргийлэх” тухай хууль, эрх зүйн шинэчлэлийн хүрээнд Хууль зүйн яамнаас боловсруулагдаж байгаа хуулийн төслийн талаар сургалт хийж, албан хаагчдын сонирхсон асуултанд хариуллаа.
          Тус зөвөлгөөнд Хэнтий аймгийн Цагдаагийн газрын 18 албан хаагч, Сүхбаатар аймгийн Цагдаагийн газрын 20 албан хаагч, аймгийн Цагдаагийн 20 албан хаагч хамрагдлаа.
Архивын ажлын чиглэлээр:
Аймгийн Архивын тасгаас 2013 онд явуулах хяналт шалгалтын ажлын төлөвлөгөө, графикийг Архивын ерөнхий газрын дарга бөгөөд архив, албан хэрэг хөтлөлтийн хяналтын улсын ерөнхий байцаагчаар батлуулан ажиллаж байна.
Дорнод аймгийн Засаг даргын орлогч Л.Хишигтогтох даргын баталсан аймгийн Засаг даргын дэргэдэх агентлагуудын үйл ажиллагаанд хяналт-шинжилгээ, үнэлгээ хийж, төрийн сангийн үйл ажиллагаанд дотоод аудит явуулах удирдамжийн дагуу     хэлтсийн даргаар ахлуулсан ажлын хэсгийн бүрэлдэхүүнд аймгийн Архивын тасгийн дарга Л.Бямбацэцэг, архивч Ө.Цэвэлмаа нар оролцож, аймгийн Засаг даргын дэргэдэх 21 агентлагт архив, албан хэрэг хөтлөлт, зохион байгуулалт захирамжлалын баримт бичгийн стандартын хэрэгжилтэнд үзлэг шалгалтыг явуулж, хамрагдсан байгууллагад илтгэх хуудас, дүгнэлт хүргүүлэн, хяналт тавин ажиллаж байна.
Эрүүл мэндийн газар, Мэргэжлийн хяналтын газар, Хүнс, хөдөө аж ахуй, жижиг дунд үйлдвэрийн газар, Стандартчилал хэмжилзүйн зүйн хэлтэс, Худалдан авах ажиллагааны алба, Соёл, спорт, аялал жуулчлалын газар зэрэг нь архив, албан хэрэг хөтлөлтийн ажлын заавар, журмыг хэрэгжүүлэх ажлын хүрээнд байгууллагын дэргэдэх ББНШК-ыг томилж, комиссын болон архивын дүрмийг баталсан, хариутай бичгийн бүртгэл хяналтын карт хөтөлдөг, хариутай бичгийн мэдээг сар бүр ажилтан нэг бүрээр гаргаж удирдлагад танилцуулдаг, хөтлөх хэргийн нэрийн жагсаалт шинээр боловсруулсан, Эрүүл мэндийн газар, Мэргэжлийн хяналтын газар, Хүнс, хөдөө аж ахуй, жижиг дунд үйлдвэрийн газар, Стандартчилал хэмжилзүйн зүйн хэлтэс, Газрын харилцаа, барилга хот байгуулалтын газар нь байгууллагын архивт цаасан суурьтай баримтыг цахимд хөрвүүлэх анхан шатны програмыг суурилуулсан, тушаалын цахим сан үүсгэсэн, архив бичиг хэрэг хариуцсан ажилтныг сургалтад хамруулсан зэрэг нэлээд ажлыг зохион байгуулсан сайшаалтай байна.
            Шалгалтанд хамрагдсан байгууллагууд цаашид боловсруулж байгаа бүх албан бичигт зохион байгуулалт, захирамжлалын баримт бичгийн стандартыг мөрдөх, архивын програмд болон скайнерт оруулах баримтанд нягтлан шалгалт, дахин боловсруулалтыг хийх, байнга хадгалах баримтуудыг зааврын дагуу бүрдүүлж, бүрэн бүрдэлтэйгээр цаасан суурьтай болон цахим баримтын хамт төрийн архивт шилжүүлэх зэрэг ажлуудыг хийж гүйцэтгэх шаардлагатай байгааг дүгнэлтэндээ дурьдаж хүргүүллээ.
Сумдын ЗДТГ-ын архив, бичгийн хэргийн ажилтнуудад “Архив, албан хэрэг хөтлөлтийн талаар” уулзалт ярилцлага зохион байгуулав. Уулзалт ярилцлагат 21 ажилтнууд хамрагдлаа.
            Аригүн ХХК-ны Хэрлэн сумын 6 дугаар багийн нутаг дэвсгэрт баригдсан 36 айлын 67 дугаар байрны орон сууцны барилгын зураг 6 ХН-ээр, Чойбалсан хөгжил ОНУҮГ-ын 2005-2010 оны 23 хадгаламжийн нэгжээр нөхөн  бүрдүүлэлт хийлээ.
Архивын тасаг нь нийт 196 хадгаламжийн нэгжийн 7231 хуудас баримтанд нягтлан шалгалтын ажлыг хийж, 13 ХН-ийн 79 хуудсыг сэлбэн засаж, 102 хадгаламжийн нэгжийн 9264 хуудас баримтыг скайнерт оруулан, 224 хадгаламжийн нэгжийн үдэж хавтаслан нүүр бичлэг үйлдэж, 179 ХН-ийн 13583 хуудас дугаарлав. 43 ХН-ийн 4048 хуудсыг photopt-оор сэргээж засварлав.
            Архивын баримтыг цахим хэлбэрт шилжүүлэхтэй холбогдуулан нийт хөмрөгийн баримтуудаас тоон хэлбэрт шилжүүлэх баримтын судалгааг нэгтгэж 7396 хадгаламжийн нэгжийн 828874 хуудас баримт бүртгэлээ.
Ажилласан жил, тэтгэврийн даатгалын шимтгэлийг нөхөн тооцохтой холбогдуулан иргэдээс лавлагаа ихэссэн тул 715 иргэдээс лавлагаа, мэдээлийн захиалга хүлээн авч 443 байгууллагын 2133 хадгаламжийн нэгжээс эрэлт хайлт хийж 891 лавлагаа хуулбар, 122 тодорхойлолт, 20 оны цалингийн түүврийг түүж үйлчилгээ үзүүлэв.
              2013 оны 6 сард нийт 48 байгууллагын 5 төрлийн 15372 ширхэг хэвлэмэл хуудасны захиалга авч стандартын дагуу хэвлэх зөвшөөрөл олгож, хэвлүүлээд байна.
 
Дөрөв. Боловсрол, соёл, эрүүл мэнд,
нийгмийн хамгааллын бодлогын хүрээнд
 
Боловсролын чиглэлээр: 6 дугаар сарын 10-нд БШУЯамны сайд Дорнод аймагт ажиллаж багш нартай уулзалт хийсэн. Мөн “Хүүхэд бүрийг хөгжүүлэх сургалтын технологи” сургалтыг Багш нарын мэргэжил дээшлүүлэх институтын сургагч багш, орон тугийн сургагч багш нартай хамтран ЕБС, СӨБ-ын бүх багш нарт хийлээ. Сургалтад нийт 1027 багш хамрагдлаа. Энэ сургалтын зохион байгуулахад аймгийн Засаг даргын А/166 дугаар захирамжаар 7500000 төгрөгийн дэмжлэг үзүүлсэн.
Аймгийн Засаг даргын 2013 оны А/165 дугаар захирамжаар томилогдсон комисс Элсэлтийн ерөнхий шалгалтыг 6 дугаар сурын 14-16-ны өдрүүдэд зохион байгуулагдсан бөгөөд 1180 суралцагчид шалгалтад орсон. Өдрийн ангиар 1070 суралцагч, өмнөх хичээлийн жилийн 110 элсэгч байлаа.
ЕБС-ийн суралцагчдад боловсролын баримт бичиг олгох ажлын зохион байгуулсан. Үүнд: Бүрэн дунд боловсролын 1209, суурь боловсролын 1756 суралцагчдад боловсролын баримт бичиг олгогдсон.
6 дугаар сарын 20-нд Боловсролын тухай хуулинд орсон өөрчлөлтийн дагуу тус аймгийн Засаг дарга нийт 23 сургууль, 24 цэцэрлэгийн захирал, эрхлэгч нартай Хөдөлмөрийн болон Үр дүнгийн гэрээ байгуулж ажиллалаа.
Соёлын талаар:Буриад угсаатны үндэсний уламжлалт соёлыг хамгаалах, сэргээн хөгжүүлэх ажлыг бүх талаар дэмжих, ололт амжилтуудыг сурталчлах зорилгоорзохион байгуулагддаг “Миний тоонто нютаг-2013” бага наадам аймгийн Засаг даргын 2013оны А/100 дугаар захирамжаар 06дугаар сарын 29-30-ныөдрүүдэдДашбалбар суманд зохион байгуулагдлаа. Наадамд Баяндун, Баян-Уул, Дашбалбар, Цагаан-Овоо сумдын нийт 200 орчим /уран бүтээлчид, сурын харваачид, бөх/ иргэд оролцож авьяас чадвар, авхаалж самбаа, хурд хүчээ сорин өрсөлдлөө.  Тус наадамд аймгийн ИТХ-ын тогтоол, Засаг даргын захирамжаар 2,9 сая төгрөгийн дэмжлэг үзүүлснээс гадна байгууллага, аж ахуйн нэгж, иргэдийн хандиваар амжилттай зохион байгуулагдсан. Урлаг соёлын уралдаан тэмцээний 14 төрлөөр зохион байгуулагдаж, нэгдсэн дүнгээр Баяндун сум 1 дүгээр байр, Цагаан-Овоо сум 2 дугаар байр, Дашбалбар сум 3 дугаар байр тус тус эзэллээ.
Зүүн бүсийн хэмжээнд зохион байгуулагдсан “Номын сангийн бодлого, шинэчлэлт, сургалт, мэргэжлийн өдөрлөг”-ийг 2013 оны 06 дугаар сарын 7,8-нд Сүхбаатар аймгийн нийтийн номын санд зохион байгуулдаж, сургалтад Дорнод аймгийн төв номын сангийн номын санчид хамрагдаж Сүхбаатар аймгийн төв номын сангийн үйл ажиллагаатай танилцаж, аймгууд өөрсдийн онцлогийг харуулсан ажлын туршлагаас харилцан ярилцаж, мэргэжлийн ур чадвар сорих, мэргэжил арга зүйгээр хангах, цаашид хамтран ажиллаж сургалтыг жил бүр хамтран зохион байгуулахаар болоод байна.
Аймгийн Хөгжимт драмын театр нь эх үрсийн баярт зориулж хүүхэд багачууддаа жил бүр хүүхдийн жүжгээр бэлэг барьдаг уламжлалтай билээ. Энэ удаад Оросын нэрт зохиолч Губаревын зохиол “Ид шидтэн” хүүхдийн сургамжит жүжгийг тоглож хүүхэд багачууддаа бэлэг барьсан юм. Уг жүжиг нь хүүхдийн оюуны хоосрол залхуурал, тоглоомын дон гэх мэт аюулаас урьдчилан сэргийлсэн ажил хөдөлмөрийн ач тусыг хүүхэд багачуудад хөгжилтэй байдлаар товч тодорхой ойлгуулсан жүжиг юм.
 
Эрүүл мэндийн чиглэлээр:
Эрүүл мэндийн газар дээр “Ирээдүйн босго” төв, “Дотно” төвийн 30 зөвлөгч хүүхдүүдэд харилцаа зөвөлгөөний талаарх сургалтыг амжилттай зохион байгуулж өнгөрүүллээ.
Аймгийн төвийн эрүүл мэндийн байгууллагуудын сувилагч тусгай мэргэжилтнүүдэд ур чадварын сургалтыг зохион байгуулав
Эмнэлгийн талбар дээр санамсаргүй алдаа гардагтай холбогдуулан БОЭТөв дээр сувилагч тусгай мэргэжилтнүүдэд ур чадварын сургалтыг зохион байгууллаа. Мөн Шастины нэрэмжит 3-р эмнэлэг, АНУ-ын зүрхний холбооны сувилахуйн эмч мэргэжилтнүүд хамтран “Зүрх амьсгалын сэхээн амьдруулах яаралтай тусламж” сэдэвт сургалтыг БОЭТ-ийн сургалтын баз-д түшиглэн сургалтыг 160 дунд мэргэжилтнүүд муляжин дээр ажиллаж суралцсан.
Явуулын байдлаар алслагдсан хөдөө орон нутгийн ард иргэдэд эрүүл мэндийн тусламж үйлчилгээ үзүүлдэг автобусанд суурилуулсан Titan 2000 рентген аппаратанд эвдрэл гарсан тул үйлдвэрлэгч байгууллагатай холбоо тогтоон, засвар хийв
БОЭТ-ийн тоног төхөөрөмжийн инженерүүд Бүгд Найрамдах Солонгос Улсын Сөүл хотын Titan 2000 аппаратыг үйлдвэрлэгч Comed Medical Systems компанийн вэб сайтаар холбогдон шаардлагатай мэдээлийг авч гэмтлийг тогтоосон.Гарсан гэмтэл нь тэжээлийн хэсэг, камерын хэсэгт байгаа бөгөөд шинэ сэлбэг орлуулан тавьсан тохиолдолд эргэж хэвийн үйл ажиллагаандаа орно.Уг сэлбэгүүд нь үйлдвэрлэгч компанид байдаг ба тэжээлийн хэсэг 5000 доллар, камерын хэсэг 4000 долларын үнэтэй байна.Йимд уг сэлбэгийн төлбөрийг шийдвэрлүүлэхээр ажиллаж байна.
ЭМГ-ийн Яаралтай тусламж, гамшгийн үеийн тусламж үйлчилгээний асуудал хариуцсан мэргэжилтэн, БОЭТ-ийн Яаралтай тусламжийн тасгийн эрхлэгчтэй хамтран Мижи телевизээр ард иргэдэд “Яаралтай тусламжийн тухай ойлголт” сэдвээр мэдээлэл хийлээ
Аймгийн эрүүл мэндийн салбарт хүн амын тоотой яаралтай тусламжийн дуудлагын тоог харьцуулахад улсын дундажтай ижил түвшинд явагддаг.Гэвч уг дуудлагуудыг эрэмбэлэн ангилахад яаралтай бус дуудлагууд 92 хувийг эзэлж байна.Йимд Яаралтай дуудлага гэдэг ойлголтыг өгч, шатлалын дагуу эмнэлгийн тусламж үзүүлэх талаарх мэдээллийг хийлээ.Цаашид дээрх яаралтай бус дуудлагын тоог бууруулах ажлуудыг хийхээр төлөвлөөд байна.
Сургалтанд оролцогсдын сургалтын өмнөх мэдлэгийн түвшин 65-85% байсан бол сургалтыг дараа 80-95% болж өссөн байна.
Цусны донорын дэлхийн өдрөөр “Таны цус амьдрал бэлэглэнэ” уриатайгаар зохион байгуулж дараах ажлуудыг хийлээ. Үүнд: хүн амыг цусаа бэлэглэхийг уриалж, цусаа өгч бусдын амь насыг аварч байгаа донорууддаа чин сэтгэлийн талархал илэрхийлэх,сайн дурын идэвхтний донорын тоог нэмэгдүүлэв.
Донорын тоо урьд оныхоос 15% нэмэгдлээ. Сургалт сурталчилгаанд 258 иргэд оролцлоо.
Биеийн тамир, спортын чиглэлээр: Монголын хөлбөмбөгийн холбоо 2008 оноос эхлэн “Аймгуудын цом” тэмцээнийг зохион байгуулж ирсэн түүхтэй. Энэхүү тэмцээний чанарыг сайжруулах, оролцогчдын тоог нэмэгдүүлэх, хөлбөмбөгийн хөгжлийг хөдөө орон нутагт дэлгэрүүлэх үүднээс Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн дэмжлэгтэйгээр “Хөлбөмбөгийн хөгжлийг хөдөө орон нутагт” цогц хөтөлбөр дэвшүүлж байгаа юм. Энэхүү цогц хөтөлбөрт:
-        Хөдөө орон нутагт “ГООЛ” төслийн хүрээнд хөлбөмбөгийн талбай байгуулах
-        “Хөлбөмбөгийн элч төлөөлөгч” томилох
-        Аймгуудын аварга шалгаруулах “Үндэсний цом” тэмцээнийг зохион байгуулах
-        “Хүүхэд-Хөлбөмбөг- Ирээдүй” сургалт, фестивалийг зохион байгуулах
-        Ерөнхий боловсролын сургуулиудын дунд “Мөрөөдөл” нэртэй футзалны тэмцээн зохион байгуулах ажлууд хамрагдаж байгаа
Энэ цогц хөтөлбөрийн хүрээнд 2013 оны 05-р сарын 08-аас 12-ны өдрүүдэд Монгол улсын 21 аймгийн аварга шалгаруулах “Үндэсний цом” тэмцээнийг 1 үеийг зохион байгуулахаар шийдвэрлэсэн. Бүсчилсэн байдлаар зохиох тэмцээнд нийт 4 бүсэд хуваагдаж байгаа бөгөөд бүс болгоноос шалгарсан 2, 2 баг нийт 8 баг Улаанбаатар хотноо 2013 оны 05-р сарын 14-19-ний өдрүүдэд шигшээ тэмцээнд шигшээ тэмцээнд оролцон аваргаа тодруулах юм. Одоогийн байдлаар бүсүүдээ дараахь байдлаар хуваасан бөгөөд тэмцээний хуваарь гарсан байна. Үүнд:
Тэмцээний нээлтийн ёслол болон сугалааны үйл ажиллагаа Улаанбаатар хотноо 2013 оны 04-р сарын 20-ны өдрийн 10.00 цагаас МХБХ-ны байранд сургалт, 12.00 цагаас сугалаа болон “Хөлбөмбөгийн элч төлөөлөгч” нарыг томилох ёслолын ажиллагаа Элит төв дээр болсон. Энэхүү ёслолын үйл ажиллагаанд Монгол улсын Ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдорж, МХБХ-ны Ерөнхийлөгч Б.Ганболд, Соёл, спорт, аялал жуулчлалын сайд Оюунгэрэл, Боловсрол шинжлэх ухааны сайд Гантөмөр, Үйлдвэр хөдөө аж ахуйн сайд Баттулга, МХБХ-ний УЗ-ийн гишүүд, Дорнод аймгаа төлөөлөн аймгийн Засаг даргын Тамгын газрын дарга П.Бат-Өлзий, Биеийн тамир, спортын газрын дарга Б.Чимэддорж нар оролцсон.
Тус тэмцээний зүүн бүсийн шалгаруулалт Чойбалсан хотод байгуулагдсан хиймэл зүлэгтэй хөлбөмбөгийн анхны ногоон талбайд зохиогдож байгаагаараа онцлог юм. Тэмцээн 2013 оны 05-р сарын 08-12-ны өдрүүдэд, нээлтийн ажиллагаа 2013.05.08-ны 12.00 цаг болж, аймгийн Засаг даргын Тамгын газрын дарга Н.Алтанцэцэг, Биеийн тамир, спортын газрын дарга Б.Чимэддорж, аймгийн хөлбөмбөгийн холбооны тэргүүн Р.Жаргалсайхан, Т.Далхаасүрэн МХБХ-ний 21 аймгийн аварга шалгаруулах тэмцээний зүүн бүсийг хариуцсан бүлгийн ахлагч, МХБХ-ны ахмад тамирчин, С.Жаргал Азийн хөлбөмбөгийн холбооны коммиссар, МХБХ-ны Гадаад харилцаа, Маркетинг хариуцсан мэргэжилтэн, Сүхбаатар аймгийн Нийгмийн хөгжлийн хэлтсийн дарга, Говьсүмбэр аймгийн Нийгмийн хөгжлийн хэлтсийн дарга нар оролцлоо. Тэмцээн Говьсүмбэр, Дорнод аймгийн баг тамирчдын тоглолтоор эхэлсэн бөгөөд тус тэмцээнийг шүүх шүүгчдийн бүрэлдэхүүнд Д.Түмэнбаяр Дэлхийн хөлбөмбөгийн холбооны шүүгч, МХБХ-ны 1-р зэрэглэлийн шүүгч, О.Билгүүн саяхан болсон АХБХ-ны 14 хүртлэх насны Азийн аварга шалгаруулах тэмцээний шүүгч, МХБХ-ны 2-р зэрэглэлийн шүүгч, О.Хишигтөмөр өнгөрсөн жилийн АХБХ-ны 14 хүртлэх насны Азийн аварга шалгаруулах тэмцээний шүүгч, МХБХ-ны шүүгч, Э.Магад-Эрдэнэ Орон нутгийн шүүгч, МХБХ-ны шүүгчээр олон жил ажиллаж байгаа шүүгчид томилогдон ажиллаж, амжилттай болж өндөрлөлөө.
Монгол улсын ерөнхийлөгчийн дэмжлэгтэй “Хөлбөмбөгийн хөгжлийг хөдөө орон нутагт” цогц хөтөлбөрийн хүрээнд Монгол улсын 21 аймгийн аварга шалгаруулах “Үндэсний цом-2013” тэмцээний урьдчилсан шатны зүүн бүсийн шалгаруулалтанд амжилттай оролцож хүрэл медаль хүртсэн П.Мөнхжаргал дасгалжуулагчтай Хэнтий аймаг, “Үндэсний цом-2013” тэмцээний урьдчилсан шатны зүүн бүсийн шалгаруулалтанд амжилттай оролцож Л.Наранбаатар дасгалжуулагчтай Дорнод аймгийн баг тамирчид алтан медаль, Ч.Батзангиа дасгалжуулагчтай Дорноговь аймгийн баг тамирчид мөнгөн медаль хүртэж, улмаар Улаанбаатар хотноо 05-р сарын 14-19-ний өдрүүдэд болсон шигшээ тэмцээнд Л.Наранбаатар дасгалжуулагчтай Дорнод аймгийн шигшээ багийн тамирчид амжилттай оролцож аваргын алтан медаль хүртлээ.
Дорнод аймгийн баг нь 2011 онд 21 аймгийн цомын аварга шалгаруулах хөлбөмбөгийн тэмцээнд Дорнод аймгийн Л.Наранбаатар дасгалжуулагчтай, Т.Бямбасүрэн ахлагчтай 18 хүний бүрэлдэхүүнтэй баг тамирчидамжилттай оролцож, 1989 оноос хойш 22 жилийн дараа улсын чанартай мэргэжлийн хөлбөмбөгийн тэмцээнээс хүрэл медаль шилдгийн шилдгүүдээрБ.Батсуурь “Шилдэг хаалгач”, Г.Төгсболд “Шилдэг тогтогч”, Б.Батболд “Шилдэг гоолын эзэн”-ээр тус тус шалгарч түүхэн амжилтыг үзүүлж байсан.
Аймгийн иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын дэргэдэх Гэмт хэргээс урьдчилан сэргийлэх ажлыг зохицуулах салбар зөвлөл Архидан согтуурахтай тэмцэх тухай хуулийг хэрэгжүүлэх, архидан согтуурах явдлаас урьдчилан сэргийлэхэд төрийн болон төрийн бус байгууллага,  иргэдийн оролцоог идэвхжүүлэх, архины хэрэглээг бууруулах, хүүхэд залуусыг архины хэрэглээгүй иргэн болгон төлөвшүүлэх, архины хамаарал бүхий иргэдэд туслах, эрүүлжүүлэх, нийгэмшүүлэх  зорилгоор  “Архигүй амьдрал” жилийн аяныг аймгийн хэмжээнд зарлан аймгийн Иргэдийн төлөөлөгчдийн Хурал, Засаг даргын Тамгын газар, аж ахуйн нэгж байгууллагууд, сумд болон иргэдийг оролцуулан 2013 оны 05-р сарын 01-ний өдөр 14:00 цагт  аймгийн хөл бөмбөгийн талбайд зохион байгуулав.
“Архигүй амьдрал” аянд нэгдсэн 1000 залуус 3 км-ийн нийтийн гүйлтэнд оролцов.
“Архигүй амьдрал” аяны гол зорилт нь Монгол Улсын Архидан согтуурахтай тэмцэх тухай хуулийг хэрэгжүүлэх, архидан согтуурах явдлаас урьдчилан сэргийлэхэд төрийн болон төрийн бус байгууллага,  иргэдийн оролцоог идэвхжүүлэх, архины хэрэглээг бууруулах, архи согтууруулах ундаагаар үйлчилдэг цэгийн тоог багасгах,  архи худалдаалах өдрийн тоог цөөрүүлэх,  ялангуяа хүүхэд залуусыг архины хэрэглээгүй  иргэн болгон төлөвшүүлэх, архины хамаарал бүхий иргэдэд туслах, эрүүлжүүлэх, нийгэмшүүлэх, архигүй хүлээн авалт, найр наадам, тэмдэглэлт өдрийг санаачилах ажлыг дэмжих, зохион байгуулж хэвших  явдал юм
            Улаанбаатар хотноо 2013 оны 05 дугаар сарын 09-10 ны өдрүүдэд Олимпийн таеквондогийн өсвөр үе, бага насны 2013 оны УАШТ амжилттай болж өнгөрлөө. Тэмцээнд хот хөдөөгийн 23 байгууллагын 340 гаруй тамирчид хурд хүч, авхаалж самбаагаа сорин өрсөлдсөнөөс Г.Анхбаяр /ОУХМ/, Н.Цолмон дасгалжуулагчтай оролцсон Дорнод аймгийн Өсвөрийн баг тамирчид бага насны ангилалд 7 оноо, Өсвөр насны ангилалд 34 оноо авч нийт 5 алт, 2 мөнгөн медаль хүртэж багийн нийлбэр дүнгээр 41 оноо авч НЭГДҮГЭЭР байранд шалгарч алтан цомын эзэн боллоо. Энэ удаагийн тэмцээнд түрүүлсэнээр манай баг Өсвөрийн УАШТ-д 3 дахь удаагаа түрүүлж байгаа юм.
Мөн манай багаас тэмцээний “ШИЛДЭГ ДАСГАЛЖУУЛАГЧ”-аар шигшээ багийн дасгалжуулагч Г.Анхбаяр /ОУХМ/ шалгарсан бол “ШИЛДЭГ ЭРЭГТЭЙ ТАМИРЧИН”-аар 12-р сургуулийн 10а ангийн сурагч Н.Энхжаргал шалгарч манай аймгийн баг тамирчид 3 цомын эзэн болсон сайхан амжилтыг үзүүллээ.
Тэмцээнд медаль хүртсэн тамирчид:
Алтан медаль:
Эмэгтэйчүүдийн 36 кг-н жинд – Т.Ганболор /2-р сургууль 7 анги/
Эмэгтэйчүүдийн 41 кг-н жинд – Т.Сарангуа /Сэргэлэн сумын ЕБС-н 7а анги/
Эрэгтэйчүүдийн 40 кг-н жинд – С.Батхүү /2-р сургууль 91 анги/
Эрэгтэйчүүдийн 44 кг-н жинд – Н.Энхжаргал /12-р сургууль 10б анги/
Эрэгтэйчүүдийн 73 кг-н жинд – Б.Золбоо /12-р сургууль 11а анги/
Мөнгөн медаль:
Эрэгтэйчүүдийн 36 кг-н жинд – М.Тэлмэн /Сэргэлэн сумын ЕБС-н 7 анги/
Эмэгтэйчүүдийн 55 кг-н жинд – Г.Наранцацралт /Чойбалсан сумын ЕБС-н 10 анги/
Оюун ухааны оргил, төлөвшил хүмүүжлийн дээд жигүүр, шинжлэх ухаан, урлаг спортын цогц нэдэл болсон шатрын спортыг хөгжүүлэх үйлсэд үнэтэй хувь нэмэр оруулан 2013 оны 6-р сарын 5-14-ны өдрүүдэд Тайланд улсын Чанг Мая хотноо зохион байгуулагдах Ази Номхон далайн орнуудын шатрын аварга шалгаруулах тэмцээнд эх орноо төлөөлөн 12 хүртлэх насны охидын ангилалд Дорнод аймгийн Батцоожийн Аминаа оролцохоор Улаанбаатар хотноо бэлтгэл сургуулилтандаа гараад байна.
Залуучуудын улсын аварга шалгаруулах боксын тэмцээнд Улаанбаатар хотноо 2013 оны 04-р сарын 22-27-ны өдрүүдэд Спортын төв ордны А зааланд болж, тэмцээнд 27 байгууллагын 186 тамирчин хурд хүчээ сорин өрсөлдсөнөөс Дорнод аймгийн Биеийн тамир, спортын газрын Т.Эрдэнэбаяр дасгалжуулагчтай 11 тамирчин амжилттай оролцож 4 алт, 1 мөнгө, 3 хүрэл медаль хүртэж Дорнод аймгийн боксын түүхэнд 24 жилийн дараа багаараа 43,5 оноогоор 1-р байр, аваргын алтан медаль, цом, мөн Т.Эрдэнэбаяр “Шилдэг дасгалжуулагч”, Э.Бат-Өлзий “Шилдэг тамирчин”-аар тус тус шалгарсан амжилтыг үзүүллээ. /Алтан медаль Эмэгтэй 51 кг Л.Алтанцэцэг, 60 кг У.Шинэцэцэг, +64 кг Э.Эрдэнэтуяа, Эрэгтэй 56 кг Х.Тулга Мөнгөн медаль эрэгтэй 60 кг Э.Бат-Өлзий Хүрэл медаль 48 кг Б.Лхагвасүрэн, 56 кг Э.Эрдэнэбадрах, 75 кг Э.Бямбацогт/
 
ОХУ-ын г.Борзя хот Ю.Н.Саранина нэрэмжит олон улсын боксын тэмцээнд Монгол, БНХАУ, ОХУ-ын баг тамирчид оролцсоноос Дорнод аймгийн Нисэх буудлын дарга, спортын мастер Х.Энхбаатар ахлагчтай Дорнод аймгийн Биеийн тамир, спортын газрын дэргэдэх “Талын бүргэд” клубын 11 тамирчин, шүүгч Г.Ганбат, Н.Батсайхан нарын хамт амжилттай оролцож
Алтан медаль: 36 кг Э.Шинэболд, 40 кг Г.Бумчин, 40 кг Г.Тэмүүл, 75 кг Б.Эрхэмбаяр, Мөнгөн медаль: 36 кг Б.Мөнхсүлд, Хүрэл медаль: 64 кг Г.Гантулга, 43 кг Тодбилэг, 36 кг Э.Хонгор, 57 кг Х.Зол-Эрдэнэ тус тус медальт байранд шалгарч, багаараа 1-р байранд шалгарлаа. Одоо Улаанбаатар хотноо болох Олимпийн гараа олон хотын боксын тэмцээнд оролцохоор бэлтгэл сургуулилтандаа гараад байна.
Улаанбаатар хотноо 2013 оны 04-р сарын 28-29-ний өдрүүдэд “Нанжинь 2013” Азийн өсвөр үеийнхний II наадмын хөнгөн атлетикийн сонгон шалгаруулах “ГРАН-ПРИ-2013” тэмцээн болж Дорнод аймгийн Г.Хүрэлбаатар, Б.Лхамсүрэн, Б.Батхүү, Г.Сүхбаатар, Ч.Ганбүргэд дасгалжуулагчтай хөнгөн атлетикийн шигшээ багийн 35 тамирчин амжилттай оролцож 60м Туулцэцэг, 100м Г.Анхбаяр алт, Уртын харайлт Туулцэцэг алт, Энхмарал, Шинэтөгс, Гүнзориг мөнгө, 3-ын харайлт Энхмарал алт, Шинэтөгс, Гүнзориг мөнгө, 1500м Аззаяа мөнгө, Тэмүүжин хүрэл медаль тус тус хүртэж, багаараа 3-р байр эзэлж улмаар Г.Хүрэлбаатар, Б.Батхүү дасгалжуулагчтай М.Цэнгэлсүрэн, Э.Гүнзориг, Г.Хулан, О.Аззаяа, Ц.Тэмүүжин, Ө.Оюундарь, Б.Халиун, Э.Шинэтөгс, Г.Анхбаяр БНХАУ-ын Нанжинь хотноо 2013 оны 08-р сарын 16-24-ний өдрүүдэд болох “Нанжинь 2013” Азийн өсвөр үеийнхний II наадмын хөнгөн атлетикийн тэмцээнд оролцохоор шалгарсан байна.
            Мөн 5-р сарын 01-нд болсон Улсын аварга шалгаруулх буухиа гүйлтийн төрөлд М.Цэнгэлсүрэн, Ц.Тэмүүжин, Г.Хулан, Анхбаатар, Б.Халиун, Ө.Оюундарь нар хүрэл медаль, 5-р сарын 03-нд болсон харайлтын тэмцээний уртын харайлтын төрөлд 14-15 нас Туулцэцэг, Гүнзориг мөнгө, 16-17 нас Энхмарал алт, Шинэтөгс мөнгө, насанд хүрэгчид Х.Мичидмаа алт, Ганчимэг хүрэл, Улсын аварга шалгаруулах 3-н харайлтын төрөлд 16-17 нас Энхмарал алт, Шинэтөгс мөнгө, насанд хүрэгчид Х.Мичидмаа алт, Ганчимэг мөнгөн медаль тус тус хүртэж багаараа улсад 1-р байр эзэллээ.
         Аймгийн аварга шалгаруулах өсвөр үе, насанд хүрэгчдийн бадминтоны тэмцээн 2013 оны 05-р сарын 18-19-ний өдрүүдэд аймгийн Биеийн тамир, спортын газрын заалд өсвөр үе, насанд хүрэгчид мөн анхан шат, сонирхогч гэсэн 3 ангилалаар зохион байгуулагдлаа. Өсвөр үеийн ангилалд 7 байгууллагын 100 гаруй тамирчин, насанд хүрэгчдийн ангилалд 12 байгууллагын 40 гаруй тамирчин хурд хүчээ сорин өрсөлдлөө. Тэмцээний ерөнхий шүүгчээр бадминтоны спортыг Дорнод аймагт системтэйгээр хөгжүүлж байгаа Биеийн тамир, спортын газрын ахлах дасгалжуулагч, спортын мастер, аймгий бадминтоны холбооны тэргүүн Г.Хүрэлбаатар ажиллаж, Ш.Баттөмөр захиралтай Дорнын гэрэгэ ХХК-ний нэрэмжит болгон ивээн тэтгэж амжилттай зохион байгуулсан.
            Тус тэмцээнд өсвөр насны ангилалд тэргүүн байрыг Ч.Наранхүү дасгалжуулагчтай Чойбалсан сум, удаах байранд Б.Ариунзаяа дасгалжуулагчтай 5-р сургууль, Ц.Өлзийсайхан дасгалжуулагчтай Шинэ хөгжил цогцолбор сургууль
Насанд хүрэгчдийн сонирхогчдийн эрэгтэйчүүдийн ганцаарчилсан төрөлд 1-р байр Цэдэнсодном /Политехник коллеж/, удаах байранд Б.Угтахбаяр /ХЦ-ийн 0132-р анги/, Ц.Өлзийсайхан /Шинэ хөгжил цогцолбор сургууль/, эмэгтэйчүүдийн төрөлд, 1-р байр Б.Ариунзаяа /5-р сургууль/, Солонго /Шинэ хөгжил цогцолбор сургууль/, М.Нарантуяа /1-р сургууль/, анхан шатны эрэгтэйчүүдийн төрөлд 1-р байр Мөнхболд /12-р сургууль/, удаах байранд Мөнхтулга /1-р сургууль/, Азбаяр /ДДС/, эмэгтэйчүүдийн төрөлд Гармаа /Сэргэлэн сум/, Отгон-Оюун /ДДС/, Янжиндолгор /12-р сургууль/, эрэгтэй хосын төрөлд 1-р байранд Б.Цэдэнсодном, Ч.Мөнхбатаа, удаах байруудад Ц.Өлзийсайхан, Т.Бямбасүрэн, М.Хотолтөгс, М.Цолмон, эмэгтэй хосын төрөлд Б.Ариунзаяа, М.Нарантуяа, Туул, Солонго, Туяацэцэг, Санчир, Холимог хосын төрлийн 1-р байранд Б.Ариунзаяа, Б.Цэдэнсодном, удаах байруудад Мөнх-Эрдэнэ, Санчир, Сүхбаатар, Янжиндолгор нар тус тус байр эзэлсэн. Энэ тэмцээнд хөдөө орон нутгийн өсвөрийн баг тамирчид бадминтоны тэмцээнд багаараа 1-р байранд шалгарсан нь анх удаа бөгөөд онцлог үйл явдал юм.
            Аймгийн аварга шалгаруулах 4-н төрөлт, кросс гүйлт, хөнгөн атлетикийн тэмцээнүүд 2013 оны 05-р сарын 9-11-ний өдрүүдэд амжилттай зохион байгуулагдаж өндөрлөсөн. Тэмцээнд 16 байгууллагын 200 гаруй тамирчид хурд хүчээ сорин өрсөлдсөнөөс 4-н төрөлтөд багаараа 1-р байранд Б.Батхүү дасгалжуулагчтай 5-р сургууль, удаах байранд Ж.Од дасгалжуулагчтай Баянтүмэн сум, А.Ганзориг дасгалжуулагчтай Халхгол сум, кросс гүйлтийн төрөлд 1-р байранд Батсайхан дасгалжуулагчтай Баян-Уул сум, удаах байранд А.Ганзориг дасгалжуулагчтай Халхгол сум, Б.Батхүү дасгалжуулагчтай 5-р сургууль, Хөнгөн атлетикийн төрөлд 1-р байр Б.Батхүү дасгалжуулагчтай 5-р сургууль, удаах байруудад Ууганбаяр дасгалжуулагчтай Баян-Уул сум, А.Ганзориг дасгалжуулагчтай Халхгол сум тус тус эхний 3 байранд шалгарсан.
            XYII жарны тийн ялгуусан хэмээх усан могой жилийн зуны эхэн сарын шинийн гурваны билэгт сайн өдөр “Хан-уул” тайх ёслолын үйл ажиллагаанд зориулсан үндэсний бөхийн барилдаанд хүчит 32 бөх хүч чадал, авхаалж самбаагаа сорин барилдаж Дорнод аймгийн Сэргэлэн сумын харъяат Хилийн 0132-р ангийн бөх аймгийн начин Х.Алтансүх түрүүлж, Булган сумын харъяат “Шонхор дээд сургууль” Сан-Бэйс ХХК-ний бөх аймгийн начин Г.Эрхэмбаяр үзүүрлэж, их шөвөгт Сэргэлэн сумын харъяат Онцгой байдлын хэлтсийн бөх сумын заан Б.Амарболд, Хөлөнбуйр сумын заан Б.Ганзориг нар тус тус шалгарлаа. Энэ барилдааныг Хэрлэн сумын Засаг даргын Тамгын газар ивээн тэтгэж, аймгийн Биеийн тамир, спортын газартай хамтран амжилттай зохион байгуулав.
            Монгол улсын Засгийн газрын 2009 оны 05 дугаар тогтоолындагуу зохиогдох, Нийтийн биеийн тамир, чийрэгжилтийннэгдсэн арга хэмжээний 2013оны төлөвлөгөөний дагуу Баянтүмэн сумын ардын иргэдийн дундах “Шилжин явах цом”-ын төлөөх спортын олон төрөлтийн тэмцээн энэ сарын 12-ны өдөр зохион байгуулж 8 байгууллагын 80 тамирчин, Хуулийн байгууллагуудын дундах “Шилжин явах цом”-ын тэмцээн 5-р сарын 04-ны өдөр зохион байгуулж 6 байгууллагын 36 тамирчин, Татвар төлөгчдийн өдөрт зориулсан татвар төлөгч байгууллагуудын дундах тэмцээнийг 05-р сарын 04-ний өдөр болж 10 байгууллагын 100 тамирчин нийт давхардсан тоогоор 24 байгууллагын 220 гаруй хүнийг хамруулсан байна. Мөн Дорнод аймагт үйл ажиллагаагаа явуулдаг банкны байгууллагуудын дундах спортын олон төрөлтийн тэмцээнийг 2013 оны 05-р сарын 25-26-ны өдрүүдэд зохион байгуулахаар төлөвлөөд байна.
Хүүхдийн хөгжил, хамгааллын чиглэлээр: Дэлхийн байгаль орчны өдрийг тэмдэглэн өнгөрүүлэх тухай МУ-ын Засгийн газрын 2013 оны 3 дугаар сарын 16-ны өдрийн 94 дүгээр тогтоолын хэрэгжилтийг хангах хүрээнд энэ жилийн Олон улсын хүүхдийн эрхийг хамгаалах өдөр-хүүхдийн баярыг зохион байгуулах болсонтой холбогдуулан аймгийн Засаг даргын А/117 тоот захирамжийг гаргуулж, нэгдсэн арга хэмжээний үлгэрчилсэн удирдамж, хөтөлбөр албан тоотын хамт 14 сум, 5 төрийн байгууллага, хэвлэл мэдээллийн 6 байгууллага, төрийн бус 7 байгууллага, 10 аж ахуйн нэгж, үйлчилгээний газруудад хүргүүлж арга зүйгээр ханган ажилласны үр дүнд аймгийн хэмжээнд нийт 2500 гэр бүлийг үйл ажиллагаанд татан оролцуулж эцэг эх, асран хамгаалагч нарыг хүүхэддээ цаг зав гаргаж хэвшүүлэхийг уриалан ойлголт хандлагад нь нөлөөлж ажиллалаа. Мөн Хүүхдийн баярын нэгдсэн арга хэмжээг аймгийн БОГ, БСГ,ЦГ, ХДТ, Хэрлэн сумын ЗДТГ-тай хамтран Тусгаар тогтнолын талбай дээр зохион байгуулж, 7 төрлийн хотхоны 21 үйл ажиллагаанд нийт 5000 гаруй хүүхдийг хамруулан байгаль дэлхийгээ хайрлан хамгаалахад уриалж эко мэдээллийг хүргэсэн нь өмнөх жилийн баяруудаас онцлог байлаа.
        Хүүхдийн баярын өдрийг тохиолдуулан тус байгууллагын дэргэдэх ЭЭЗөвлөлөөс уламжлал болгон 2 дахь жилдээ зохион байгуулж буй “Хүүхдээ баярлуулъя” нэгдсэн арга хэмжээний үеэр нийт ажилтан хаагчдын 26 хүүхдийн дунд “Азын сугалаа”, “Бяцхан мисс”, “Бяцхан ханхүү”, “Авьяастнууд” зэрэг уралдаан тэмцээнийг явуулж аваргуудыг тодруулан шагнаж урамшуулсан ба нийт хүүхдэд бэлэг өгч баярлууллаа.
Олон улсын хүүхдийн эрхийг хамгаалах өдрийг тохиолдуулан хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхэд, гэр бүлийг дэмжиж тэднийг нийгмийн амьдралд идэвхтэй оролцуулах хүрээнд аж ахуйн нэгж, хувь хүмүүсийн санаачлагыг дэмжиж ажилласнаар хөгжлийн бэрхшээлтэй нийт 33 хүүхэд, 11 эцэг эхэд сэтгэлийн дэм үзүүллээ. Үүнд: Хүнд хэлбэрийн хөгжлийн бэрхшээлтэй 10 хүүхэд, тэдний гэр бүлд сэтгүүлч, яруу найрагч Б. Мөнгөнтуулын “Ижий үр”тайлан тоглолтыгтүүний урилгаар үзүүлсэн ба Сувд салонтай хамтран хүнд нөхцөлд амьдардаг өрх толгойлсон 1 эмэгтэйг гоо сайхны үйлчилгээнд үнэ төлбөргүй хамруулж, сонсголын бэрхшээлтэй 16 хүүхдэд бэлэг өглөө. Мөн УЗН-ийн онцгой гишүүн хандивлагч н.Базармаатай хамтран “Сэтгэлийн бэлэг” аяныг өрнүүлж Хүүхэд хөгжил төвийн хүнд хэлбэрийн бэрхшээлтэй 7 хүүхдэд бэлэг өгсөн.
        Орон нутгийн хүүхэд багачуудын зуны амралтанд зориулж тус хэлтсийн дэргэд 5 төрлийн сургалт, 4 төрлийн дугуйлан зуны сургалтын хуваарь гарган хичээллэж, хүүхдийн чөлөөт цагийг үр дүнтэй өнгөрүүлэхэд нь дэмжлэг үзүүлэн ажиллаж байна. Үүнд:
       Урлахуйн дугуйлан нь хүүхэд багачуудын бүтээлч сэтгэлгээг хөгжүүлэх, өнгөний мэдрэмж олгох, найз нөхөдтэй болох бусдаас суралцахад нь дэмжлэг үзүүлэх зорилгоор зураг, наамал, гар урлалын төрлөөр өдөр бүр 2 ээлжээр хичээлллэж нийт 54 хүүхдийг хамруулаад байна. Тус дугуйлан нь   зуны сургалтын үр дүнд хамрагдсан хүүхэд бүрийг өөрийн гараар хийсэн бүтээлийн сантай болгох зорилт тавин ажиллаж байна.
Шатрын дугуйлан нь зуны сургалтаар 2 ээлжээр хичээллэн 5-12 насны 20 хүүхэд, 13-15 насны 15 хүүхэд нийт 35 хүүхдийг  хамруулан шатрын спортын анхан шатны мэдлдэг олгох улмаар бүсийн болон улсад бэлтгэх зорилгоор анхан болон гүнзгийрүүлсэн шатанд хичээллэж байна. Мөн 7 дугаар сарын 19,20-нд Сүхбаатар аймгийн Баруун-Урт хотод болох бүсийн тэмцээнд оролцох бэлтгэлээ хангаж байна.
Англи хэлний анхан, дунд шатны сертификаттай 30 цагийн сургалтыг эхлүүлж 8-12 насны 10 хүүхдийг хамруулан ганцаарчилсан болон харилцан ярианы дадлага хичээл явуулж байна.
Бүжгийн дугуйлан нь зуны сургалтандаа шинэ элсэлт авч, өдөр бүр 2 ээлжээр хичээллэж нийт 300 орчим хүүхдийг хамруулан хүүхдийн авьяасыг дэмжин хөгжүүлж байна.
        Хүүхдийн эрхийн зөрчлийн асуудлаар ирсэн өргөдөл гомдлын мөрөөр 1 хүүхдийг төрсний гэрчилгээтэй болгож, 1 хүүхдийг эрүүл мэндийн даатгалд хамруулан яаралтай эмчилгээнд холбон зуучилж, нийт 2 хүүхдийн асуудлыг шийдүүлээд байна.
            Мөн Шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх албаны урьдчилан саатуулах байранд цагдан хоригдсон 17 настай А-тай 2 удаа уулзаж, сэтгэл зүйн болон нийгмийн ажлын талаар зөвлөгөө өгч ажилласан. Цагдаагийн газрын мөрдөн байцаах тасаг, хүүхдийн албаны байцаагч нар насанд хүрээгүй хүүхдийг гэрчээр 9-17 настай 2 хүүхэд, холбогдогчоор 17 настай 2 хүүхэд байцаахад сурган хүмүүжүүлэгчийн зүгээс оролцож, хяналт тавьж ажилласан.
Монгол Улсын хүн амын хөгжил, нийгмийн хамгааллын сайдын № А/79 тоот тушаалын дагуу 2013 оны 06-р сарын 08-09-ний өдрүүдэд зохион байгуулагдсан “Бид оролцьё хөгжье” Үндэсний чуулганд  Дорнод аймгийн хүүхдүүдийг төлөөлөн 11-р сургуулийн сурагч 9а ангийн сурагч Б.Төгөлдөр, Дашбалбар сумын ЕБС-ийн 10а ангийн сурагч Б.Мичидмаа, 8-р сургуулийн 8а ангийн сурагч Т.Амин-од, 2-р сургуулийн 10-р ангийн сурагч Ч.Гандорж 1-р сургуулийн 9а ангийн сурагч Б.Содгэрэл, Хүүхэд гэр бүл хөгжлийн хэлтсийн мэргэжилтэн Д.Цэрмаа нар төлөөлөгчөөр оролцож орон нутгийн хүүхдийн өмнө тулгамдаж буй асуудал нийгмийн амьдралд хөдөө орон нутгийн хүүхэд ямар эрхтэй, ямар үүрэгтэй оролцох, хүүхдийн хөгжлийн үйлчилгээг бодитойгоор бий болгох талаар  үе тэнгийнхний дуу хоолойг хүргэж чуулганд амжилттай оролцоод ирлээ.
 Мөн 2013 оны 06 дугаар сарын 10-ны өдөр Төрийн ордонд зохион байгуулагдсан “Хүүхдийн эрх, хамгааллын асуудлаар үүрэг хүлээгчдийн хариуцлага” улсын зөвлөгөөнд тус хэлтсийн хүүхэд хамгааллын мэргэжилтэн төлөөлөгчөөр оролцож орон нутгийн хүүхдийн байгууллагын өмнө тулгамдаж буй асуудал, үүрэг хүлээгчдийн үзэл бодол, дуу хоолойг хүргэж ажиллалаа. Тус зөвлөгөөнд салбар яамдын болон олон улсын байгууллага, төрийн бус байгууллага орон нутгийн төлөөлөл, сургуулийн захирал, нийгмийн ажилтнуудаас бүрдсэн 800 гаруй төлөөлөгчид оролцсон ба   зөвлөгөөний үеэр “Хүүхэд хамгаалах бодлого”-ын төслийг танилцуулж хэлэлцүүлсэн байна.
Үндэсний их баяр наадмыг зохион байгуулахтай  холбогдуулан тус хэлтсийн хүүхэд хамгааллын нэгжийн ажилтнууд Унаач хүүхдийн эрхийг хангуулах чиглэлээр бэлтгэл ажлын төлөвлөгөө, узельд өгөх мэдээлэл, бүртгэлийн хуудас, санамж зэргийг боловсруулан ажиллаж байна. Мөн хурдан морины салбар хороотой хамтран Хэвлэлийн бага хурал хийхээр бэлтгэл ханган ажиллаж байна.
            Аймгийн Төрийн албаны салбар зөвлөлөөс зохион байгуулсан “Иргэн төвтэй төрийн үйлчилгээний шинэчлэл” сэдэвт аймгийн төрийн албан хаагчдын чуулганд тус хэлтсийн 4 мэргэжилтэн удирдлагын хамт оролцож үзэл бодлоо илэрхийллээ.
          ХТҮГ-аас мэдээллийн сан, хяналт үнэлгээний чиглэлээр зохион байгуулсан сургалтанд тус хэлтсийн мэдээллийн сан, хяналт шинжилгээ, үнэлгээ хариуцсан мэргэжилтэн хамрагдаж мэдлэг мэргэшлээ дээшлүүллээ.
         Тус хэлтсийн дэргэдэх ОНТХХТөвөөр дамжууулан энэ сард “Дохионы хэл”, “Эрдэнэсийн орноор аялахуй” цуврал сургалтыг 6 удаа зохион байгуулж 10-15 насны 54 хүүхдийг хамруулсан ба АХА тэмцээнийг 9-14 насны 13 хүүхдийн дунд зохион байгуулж, хүүхдийн эрхийн болон, танин мэдэхүйн шинэ мэдээллийг өгч ажиллалаа.
       Мөн ОНТХХТөвийн үйлчлүүлэгч Хэрлэн сумын 10-р багийн иргэн Б. нь архи ууж 11 сартай хүүхдээ гэрээсээ авч яван 3 хоног хаана орхисон нь тодорхойгүй байгаа тухай мэдээллийн мөрөөр тус төвийн ажилтнууд холбогдох байгууллагуудтай хамтран шуурхай ажилласны үр дүнд хүүхдийг ээжид нь хүлээлгэн өгч, тэднийг Хэрлэн сумын 10-р багийн хамтарсан багийн үйлчилгээнд хамруулан гэр бүлийн хүчирхийлэлд дахин өртөхөөс урьдчилан сэргийлээд байна.
        Байгууллагын ажилтан, албан хаагчдыг эрүүл мэндийн урьдчилан сэргийлэх үзлэгт бүрэн хамруулах зорилгоор “Этүгэн”, “Итгэл ивээлт” эмнэлэгтэй гэрээ байгуулж хуваарийн дагуу нийт 26 ажилтанд үзлэг шинжилгээ хийлгэсэн ба байгууллагын дотоод мэдээллийн цагаар ажилтнуудыг  эрүүл мэндийн сургалт мэдээлэлд хамрууллаа.
Хөдөлмөр эрхлэлтийн чиглэлээр:
Тус хэлтэс энэ сард нийт 14 албан бичиг холбогдох байгууллагуудаас хүлээн авч хугацаатай бичгийн хариуг гаргаж хүргүүлсэн байна.
НЭГ. МЭДЭЭЛЭЛ СУРТАЛЧИЛГААНЫ ТАЛААР
Хөдөлмөрийн яам, Хөдөлмөр эрхлэлтийн үйлчилгээний төвөөс 2013 оны 06 дугаар сарын 03-07-ны өдрүүдэд зохион байгуулагдсан “Хөдөлмөрийн харилцаа, хөдөлмөрийн аюулгүй байдал, эрүүл ахуйн мэргэшүүлэх сургалт”-д хөдөлмөрийн харилцааны мэргэжилтнүүд хамрагдан Хөдөлмөрийн тухай хууль, хөдөлмөрийн аюулгүй байдал, эрүүл ахуйн тухай хууль, Бүтээмжийн талаарх мэдээлэл, заавар зөвлөмжийг судлаж, сургалтад хамрагдагсдад Сертификат, Гэрчилгээг олгосон байна.
Мөн “Хүний нөөцийн төлөвлөлт бүрдүүлэлт, албан хэргийн стандартын чанар дээшлүүлэх сургалт”-ыг Хөдөлмөрийн яамны Төрийн захиргаа удирдлагын газраас 2013 оны 06 дугаар сарын 17-ны өдөр Улаанбаатар хотноо зохион байгуулж тус хэлтсийн захиргаа, санхүүгийн албаны ахлах мэргэжилтнүүд хамрагдсан.
 “Архидан согтуурахтай тэмцэх тухай” хуулийг хэрэгжүүлэх архидан согтуурах явдлаас урьдчилан сэргийлэх, хүүхэд залуусыг архины хэрэглээгүй иргэн болгон төлөвшүүлэх зорилгоор аймгийн Иргэдийн төлөөлөгчдийн хурлаас зохион байгуулж буй “Архигүй амьдрал” аяны туг, аялах дэвтрийг Нийгмийн халамж, үйлчилгээний хэлтсээс 2013 оны 06 сарын 05-нд хүлээн авч үйл ажиллагааны төлөвлөгөө боловсруулан, хэлтсийн ажилтнуудад архидан согтуурахтай тэмцэх хууль тогтоомж, аймгийн Иргэдийн төлөөлөгчдийн хурлын ГХУСАЗСЗ-ын удирдамжийг хэлтсийн нийт ажилтнуудад танилцуулан сурталчилж
“Сүүдрээс гэрэл рүү шилжих
Сэтгэлээс ухаан руу дамжих
Санаанаас оюуныг тэгшлэх
Сүүн далай эринд
Сайны эхлэл “Архигүй амьдрал”-г сонгоё
Сархад хэмээх идээнээс татгалзъя” гэсэн уриалга гаргалаа.
Биеийн тамир, идэвхитэй хөдөлгөөнийг дэмжин хэлтсийн ажилтнуудын дунд сагсан бөмбөг, гар бөмбөг, ширээний теннисний тэмцээнийг амжилттай зохион байгууллаа.
Хөдөлмөр эрхлэлтийг дэмжих тухай хуулийн 28.8.2. дах заалтыг үндэслэн   Хөдөлмөрт бэлтгэх хөтөлбөрт хамрагдаж байгаа 24 иргэнд аймгийн Иргэдийн төлөөлөгчийн хурлаас санаачилан хэрэгжүүлж буй “Архигүй амьдрал” жилийн аяны зорилго, хүрэх үр дүн, Монгол улсын   архидан согтуурахтай тэмцэх хуулийг сурталчилж, мэдээлэл зөвлөгөө өгөв.
  ХОЁР. ХӨДӨЛМӨР ЭРХЛЭЛТИЙН НИЙТЛЭГ ҮЙЛЧИЛГЭЭНИЙ ЧИГЛЭЛЭЭР
Хөдөлмөр эрхлэлтийн албанд идэвхтэй ажил хайгч бүртгэлтэй иргэд өссөн дүнгээрээ 2828,  үүнээс эмэгтэй 1320 буюу 48,17-г эзэлж байна. Шинээр 710 иргэн энэ сард бүртгүүлснээс 392 нь эмэгтэйбайна.
Энэ сард ажилд зуучлах үйлчилгээнд 623 иргэн хамрагдсны 320 нь эмэгтэй байна. Нийт 2828 идэвхтэй ажил хайгчийг боловсролын түвшингээр авч үзвэл:
Ш Магистр, докторын: 8
Ш Диплом болон бакалаврын: 444
Ш Тусгай мэргэжлийн: 264
Ш Техникийн болон мэргэжлийн анхан шатны: 175
Ш Бүрэн дунд: 1212
Ш Суурь: 529
Ш Бага: 119
Ш Боловсролгүй: 77 иргэн байна.
Нийт ажлын байрны мэдээ өссөн дүнгээрээ 1237 байгаа ба үүнээс 46 ажлын байрны захиалга идэвхтэй байна. 1191 ажлын байр нь архивлагдсан.
Аймгийн хэмжээнд шинээр бий болсон ажлын байрны мэдээллийг цуглуулж, ажлын байрны байршил, хаяг салбарт бий болж байгаа зэрэг мэдээллийг дэлгэрэнгүй бүртгэж нийт 824 ажлын байрыг www.ejob.mn вэб сайтад бүртгэж мэдээллээд байна. Шинээр бий болсон ажлын байрыг өнгөрсөн оны мөн үетэй харьцуулахад 3 дахин нэмэгдсэн үзүүлэлттэй.
ГУРАВ.ХӨДӨЛМӨРИЙН ХАРИЛЦАА, ХӨДӨЛМӨР ЭРХЛЭЛТИЙН ЧИГЛЭЛЭЭР
 
Мэргэжлийн ур чадвар олгох сургалтад 80 иргэн худалдагч, касс, зочид буудлын ажилтан, цэцэрлэгийн туслах багш мэргэжлээр гуравласан гэрээний үндсэн дээр суралцаж, ажлын байраар бүрэн хангагдаад байна.
Хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн хөдөлмөр эрхлэлтийг дэмжих хөтөлбөр, Хувиараа хөдөлмөр эрхлэгч болон нөхөрлөл хоршоо байгуулах иргэний хөдөлмөр эрхлэлтийг дэмжих хөтөлбөрүүдэд нэмэлт санхүүжилт ирсэнтэй холбоотой төсөл сонгон шалгаруулах комиссын шийдвэрээр нийт 43 иргэнтэй гэрээний дагуу 49000.0 мянган төгрөгийн санхүүгийн дэмжлэгийг олгоод байна.
Жижиг, дунд үйлдвэрлэлийг хөгжүүлэх сангийн хөнгөлөлттэй зээлийн төсөл сонгон шалгаруулах дэд комиссыг аймгийн ИТХ-аас 11 хүний бүрэлдэхүүнтэй байгуулж, аймгийн хэмжээнд мөрдөх журмыг аймгийн Засаг даргаар батлуулан ажиллаж байгаа бөгөөд жижиг, дунд үйлдвэрлэлийг хөгжүүлэх сангийн хөнгөлттэй зээлийн төсөл хүлээн авах хугацаанд ЖДҮ эрхлэгч 76 иргэн, аж ахуйн нэгж бизнесийн төслөө ирүүлсэн бөгөөд төслүүдэд дүн шинжилгээ хийж, 2013 оны 06 дугаар сарын 21-ны өдөр дэд  комиссын хуралд оруулж 500000.0 мянган төгрөгийн өртөг бүхий 15 төсөл дэмжигдээд байна.
Малчдын хөдөлмөр эрхлэлтийг дэмжих чиглэлээр Хөдөлмөр эрхлэлтийг дэмжих тухай хуулийн 6 дугаар зүйл, 6.1.2, 12 дугаар зүйл, ХЭҮЗ-ийн 04 тоот тогтоолын хүрээнд Баян-Уул, Цагаан-Овоо, Баянтүмэн, Чойбалсан, Чулуунхороот сумдаас шалгарсан бүх малчныг Бизнес инкубатор төвийн сургалтад хамруулж, мал худалдан авах үйл ажиллагаанд зарцуулагдах 20 сая төгрөгийг сум тус бүрийн төрийн сангийн дансанд шилжүүлэн гэрээ хийх эрхийг олгоод байна. Дээрх арга хэмжээнд ХЭД сангаас 102337.0 мянган төгрөг зарцуулаад байна.
“Эзэнтэй Монгол” хөтөлбөрийн хүрээнд хэрэгжиж буй Хэрлэн сумын Ахмадын хороотой хамтран “Жишиг тохижилт” төсөл, Хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхдийн эцэг эхчүүдийн холбоотой хамтран “Хүүхэд хөгжил төв” төслүүдийн үйл явцтай хөтөлбөр хариуцсан мэргэжилтэн, хяналт-шинжилгээний үнэлгээний мэргэжилтэн нар танилцсан.
Нийгмийн халамжийн чиглэлээр: Нийгмийн халамжийн үйлчилгээний төлөв байдал
Тус хэлтэс нь нийгмийн халамжийн тэтгэвэр, тэтгэмж, хөнгөлөлт, тусламж, олон нийтийн оролцоонд түшиглэсэн халамжийн үйлчилгээ, хүн ам, гэр бүлийн хөгжлийг дэмжих чиглэлээр давхардсан тоогоор нийт 16604 иргэнд үйлчилж өссөн дүнгээр 3915786,0 мянган төгрөг зарцуулсан байна.
Нийгмийн халамжийн тэтгэвэр олгох үйлчилгээ
Тайлант онд Нийгмийн халамжийн тухай хуулийн 17 дугаар зүйлд заасны дагуу ахмад настны, хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэний, тэжээгч нь нас барсан гэр бүлийн 18 хүртэлх насны хүүхдийн халамжийн тэтгэвэрт нийт 2142 иргэн хамрагдаж 1524644,9 мянган төгрөг зарцуулав.
Нийгмийн халамжийн нөхцөлт мөнгөн тэтгэмж олгох үйлчилгээ
Нийгмийн халамжийн тухай хуулийн 19 дүгээр зүйлд заасны дагуу ахмад настныг асарч буй иргэнд олгох тэтгэмжид 362 иргэн, байнгын асаргаа шаардлагатай, эмнэлэгийн хяналтанд байдаг хөгжлийн бэрхшээлтэй 18 хүртлэх насны хүүхдийг асарч байгаагийн улмаас хөдөлмөр эрхлэдэггүй хөдөлмөрийн насны 206 иргэн, байнгын асаргаа шаардлагатай, эмнэлэгийн хяналтанд байдаг хөгжлийн бэрхшээлтэй 18-аас дээш насны хүнийг асарч байгаагийн улмаас хөдөлмөр эрхлэдэггүй хөдөлмөрийн насны 275 иргэн, бүтэн өнчин хүүхэд асран хамгаалж харгалзан дэмжиж байгаа 33 иргэн, Гэр бүлийн тухай хуулийн 25.5-д заасан хүүхдийг гэр бүлдээ авч асран хамгаалж буй 39 иргэн болон хүүхэд, тэжээн тэтгэх хүүхэдгүй, төрөл садан хүнгүй, ганц бие ахмад настан болон хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэнийг гэр бүлдээ авч асран хамгаалж байгаа 112 иргэн, 16 хүртлэх насны байнгын асаргаа шаардлагатай хүүхдэд олгох мөнгөн тэтгэмж 221 иргэнд, нийт 1248 иргэнд 306220,4 мянган төгрөгийн нөхцөлт мөнгөн тэтгэмж олголоо.
Нийгмийн халамжийн дэмжлэг туслалцаа шаардлагатай иргэнд үзүүлэх хөнгөлөлт, нөхцөлт мөнгөн тусламж
 Тус хэлтэс нь Нийгмийн халамжийн тухай хуулийн 19 дүгээр зүйл, Засгийн газрын 2008 оны 161 тоот тогтоолын дагуу байнгын асаргаа шаардлагатай иргэнд улиралд нэг удаа олгох мөнгөн тусламжид 770 иргэн, 18 нас хүрээгүй байхдаа бүтэн өнчин болсон 18 -24 насны иргэнд нэг удаа олгох мөнгөн тусламжид 17 иргэн, гэр оронгүй нэн ядуу амьдралтай болон гэнэтийн аюул ослын улмаас орон гэргүй болсон өрхөд нэг удаа олгодог мөнгөн тусламжид 11 иргэн, гурав ба түүнээс дээш тооны бага насны хүүхэдтэй өрх толгойсон эх/ эцэгт олгох тусламжид 7, 2 ихэр хүүхэд төрүүлж эсэн мэнд өсгөж байгаа өрх, иргэнд олгох тэтгэмж 21 иргэнд, хорих ангиас суллагдсан өөрийн гэр оронгүй 2 иргэнд тэтгэмж, гэр оронгүй тэнэмэл иргэнд нэг удаа үзүүлэх мөнгөн тусламжийг 2 иргэнд, нийт 830 иргэн хамрагдсан. Дээрх нөхцөлт мөнгөн тусламжид 173057 мянган төгрөг зарцууллав.
Эх хүүхдэд тэтгэмж олгох, хүүхэд эх гэр бүлд үзүүлсэн мөнгөн тусламж
            Монгол улсын их хурлын 2010 оны 10 дугаар сарын 21 өдрийн 54 дүгээр тогтоолоор алдарт эхийн одонгийн мөнгөний хэмжээг өөрчлөн тогтоосны дагуу Алдарт эхийн одонтой эхчүүдэд олгох мөнгөн тусламжид 5796 эх, жирэмсэн болон хөхүүл хүүхэдтэй эхэд олгох тэтгэмжид 2003 эх хамрагдсан байна. Дээрх үйлчилгээнд нийт 136240,0 мянган төгрөг зарцууллаа.
Ахмад настан, Хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдэд үзүүлсэн тусламж, хөнгөлөлт үйлчилгээ
 Нийгмийн халамжийн тухай хуулийн 25 дугаар зүйл, Ахмад настны нийгмийн хамгааллын тухай хуулийн 5 дугаар зүйл, Хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэний нийгмийн хамгааллын тухай хуулийн дагуу олгогдож байгаа хөнгөлөлт, тусламжийг 312 иргэнд, ахмад настны нийгмийн хамгааллын тухай хуулийн дагуу олгогож байгаа хөнгөлөлт, тусламжийг 895 ахмадад хамрагдаж 108333,1 мянган төгрөг олголоо.
Алдар цолтой ахмад настанд үзүүлсэн хөнгөлөлт, тусламж
Алдар цолтой ахмадуудад үзүүлсэн хөнгөлөлт, тусламжийг 24 ахмадуудад үзүүлж нийт 24112,0 мянган төгрөгний хөнгөлөлт тусламж үзүүллээ.
Олон нийтийн оролцоонд түшиглэсэн халамжийн үйлчилгээ
Олон нийтийн оролцоонд түшиглэсэн халамжийн үйлчилгээний амьдралын итгэл үнэмшил, хөдөлмөрийн дадал олгох, авьяасыг нь дэмжих зорилгоор зөвлөгөө өгөх, сургалт зохион байгуулахад 60 иргэн, зохион байгуулалттайгаар хөдөлмөр эрхлүүлэх, орлогын эх үүсвэртэй болгох зэргээр ядуурлаас гарахад нь туслах, энэ чиглэлээр төсөл, хөтөлбөрүүдэд зуучлан хамруулахад 79 өрх иргэн, сэргээн засах үйлчилгээнд 85 гэрийн асрамж, халамжийн үйлчилгээнд 500 иргэн тус тус хамрагдсан. Олон нийтийн оролцоонд түшиглэсэн халамжийн үйлчилгээнд нийт 724 иргэн хамрагдаж 56595,5 мянган төгрөгний санхүүжилт аваад байна.
Нийгмийн даатгалын чиглэлээр: 2013 оны 06 дугаар сард Нийгмийн даатгалд
-        Шимтгэл төлөгч ажил олгогч                             549
-        Заавал даатгуулагч                                          12981
-        Сайн дурын даатгуулагч                                               2739
-        Эрүүл мэндийн даатгалд даатгуулагч                 41272 иргэд хамрагдсан байна.
Нийгмийн даатгалын шимтгэлийн орлого:
-Тэтгэврийн даатгалын сан         3265875,91 мян төгрөг буюу 119,2 хувь
-Тэтгэмжийн даатгалын сан       366595,50 мянган төгрөг буюу 117,38 хувь
-ҮОМШӨ-ний даатгалын сан      424574,70 мянган төгрөг буюу 150,46 хувь
-Ажилгүйдлийн даатгалын сан    86968,80 мянган төгрөг буюу 114,25 хувь
-Эрүүл мэндийн даатгалын сан 1115243,80 мянган төгрөг буюу 102,27 хувиар тус тус ахиулан биелүүлж, шимтгэлийн орлогийг 116,8 хувиар давуулан биелүүлсэн байна.
2013 оны 06 сарын байдлаар ажилгүйдлийн даатгалын сангаас 162 даатгуулагчид 102,1 сая төгрөгийг ажилгүйдлийн даатгалын тэтгэмжид олгосон байна.
Тэтгэврийн даатгалын санд 6 сард шинээр өндөр насны тэтгэвэр 258, тахир дутуугийн тэтгэвэр 124, тэжээгчээ алдсаны тэтгэвэр авагч 38 иргэн тус тус шинээр тогтоож, тэтгэврийн даатгалын сангаас нийт 9391 иргэн тэтгэвэр авснаас өндөр насны тэтгэвэр авагч 5965, тахир дутуугийн тэтгэвэр авагч 785, цэргийн тэтгэвэр 442 иргэнд нийт 9443,1 сая төгрөг олгосон байна.
Тэтгэмжийн даагалын санд оны эхний 6 сарын байдлаар хөдөлмөрийн чадвар түр алдсан 915 даатгуулагчид 78,7 сая төгрөг, жирэмсний болон амаржсан 418 эхэд 328,6 сая төгрөг, оршуулгийн тэтгэмжийг 130 иргэнд 44,7 сая төгрөгийг олгосон байна.
Хяналт шалгалтын хүрээнд:
Хэлтсийн даргын баталсан удирдамжийн дагуу 6 дугаар сард төсөвт байгууллагуудын цалингийн сан, түүнтэй адилтгах орлого болон түүнд оногдох шимтгэлийг үнэн зөв тодорхойлж, тогтоосон хугацаанд төлж байгаа эсэх, даатгуулагчдын нийгмийн даатгалын дэвтрийн хөтлөлт баталгаажуулалт, тэтгэвэр, тэтгэмжийн бодолт, олголтыг шалгаж дүгнэлт өгөх, зөрчлийг илрүүлж, арилгах шалтгаан нөхцлийг тогтоож, хохирлыг нөхөн төлүүлэх, даатгуулагчдийн хуульд заасан нөхөн төлбөр авах эрхийг баталгаажуулахаар хяналт, шалгалтыг “Шинэ хөгжил” цогцолбор сургууль, Прокурорын газар, Стандарт хэмжил зүйн хэлтэс, Улсын бүртгэлийн хэлтэс, Монгол банк, 2 дугаар сургууль, 11 дүгээр сургууль, 2,3,4,5,8,10,11 дүгээр цэцэрлэг, Уламжлалт анагаах ухааны эмнэлэг, Шүүхийн шинжилгээний алба, Дорнод хамгаалалтын захиргаа, Ус цаг уур орчны шинжилгээний алба, Байгаль орчин аялал жуулчлалын газар, Газрын харилцаа, барилга хот байгуулалтын газар, Боловсролын газар зэрэгт  хийж зөвлөгөө, аргачлал өгч ажилласан.
Аймгийн хэмжээнд дугаар сарын байдлаар 15 даатгуулагчийн ажилгүйдлийн тэтгэмжийг шалган 5,8 сая төгрөг олгож нийт 15 иргэдийн материалыг хүлээн авч баталгаажуулж шалгаад байна.
Эмнэлэг хөдөлмөрийн магадлах комиссын хүрээнд:
2013 оны 06 сарл нийт 4 удаа хуралдаж 322 иргэний хөдөлмөр зохицуулалтын асуудал хэлэлцсэнээс 276 иргэний хөдөлмөрийн чадвар алдалтын хувь, хугацааг сунгах, 35 иргэнд хөдөлмөрийн чадвар алдалтын хувь, хугацааг шинээр тогтоох, 11 иргэний хөдөлмөрийн чадвар алдалтын хувь, хугацааг цуцлах асуудлыг тус тус хэлэлцэншийдвэрлэв.Оношийн үндэслэл хангалтгүй, холбогдох үзлэг, шинжилгээний бүрдэлт дутуу, бичиг баримтын зөрчилтэй зэрэг шалтгааны улмаас нийт 6 иргэний хөдөлмөр зохицуулалтын асуудлыг түтгэлзүүлэх арга хэмжээ авсан байна.
Хөдөлмөрийн чадвар алдалтын хувь, хугацааг шинээр тогтоосон байдлыг бвчний ангиллаар нь авч үзвэл
-Ахуйн осол       8 тохиолдол ба 22,8 хувь
-Халдварт өвчин 6 тохиолдол ба 17,1 хувь
-Дотоод шүүрлийн булчирхайн өвчин 4 тохиолдол ба 11,4 хувь
-Сонсгол тэнцвэрийн эрхтэний эмгэг 3 тохиолдол ба 8,6 хувь
-Сэтгэцийн эмгэг 3 тохиолдол ба 8,6 хувийг тус тус эзэлж байна.
Эдгээр нь шинээр хөдөлмөрийн чадвар алдалтын хувь тогтоолын 68,5 хувийг эзэлж байна.
Гэрээ байгуулсан эмнэлэг, эмийн сангуудаас ирсэн эмийн үнийн хөнгөлөлтийн зардлын 2, эмнэлгийн тусламж үйлчилгээний зардлын 5 нийт 7 нэхэмжлэх, жагсаалтыг хүлээн авч, мэдээллийн санд бүртгэсэн бөгөөд нэхэмжлэх жагсаалт нийтдээ 14045 даатгуулагчдад үзүүлсэн эмнэлгийн тусламж, үйлчилгээ болон эмийн үнийн хөнгөлөлтийн зардал болох 314,8 сая төгрөг нэхэмжилсэн ба эрүүл мэндийн даатгалын шимтгэл төлөөгүй, гадны даатгуулагч, регистрийн дугаар буруу, эрүүл мэндийн даатгалын мэдээлэлд байхгүй зэрэг шалтгааны улмаас 8,2 сая төгрөгийн санхүүжилт хасагдсан байна.
Дотоод ажлын талаар:
“Ажилласан жил, тэтгэврийн даатгалын шимтгэлийг нөхөн тооцох тухай” хуульд хамрагдахаар 7504 даатгуулагчийн материалыг хүлээн авч мэдээллийн санд оруулан Нийгмийн даатгалын Ерөнхий газарт хүргүүлээд байгаа бөгөөд тус газраас 819 иргэний материал баталгаажиж, 10,2 сая төгрөгийг нийгмийн даатгалын санд төвлөрүүлээд байна.
Дээрх хуулийн хэрэгжилтйг хангах зорилгоор аймгийн төв болон сумдад орон тооны бус байцаагчийг ажиллуулж байна.
Мөн аймгийн Цагдаагийн газар, Боловсролын газар, “Шинэ хөгжил” цогцолбор сургууль, 3,11 дүгээр цэцэрлэг, ажилтан албан хаагчдад мэдээлэл хийж, сурталчилан гарын авлага тарааж бүрдэл болсон баримтуудыг хүлээн авч ажиллаа.
Мөн хөдөлмөрийн дэвтэр, нийгмийн даатгалын дэвтрийн зөрчилтэй 423 иргэнд архивын лавлагаагаар үйлчлэн нийгмийн даатгал, хөдөлмөрийн дэвтрийн зөрчлийг арилгасан.
Мобиком корпорацийн Дорнод аймаг дахь салбартай хамтарч “Телемаркетингийн үйлчилгээ”-гээр сайн дурын даатгалд хамрагдаж буй даатгуулагчдад шимтгэлээ төлөх мэдээллийг хүргүүлсэн бөгөөд 06 дугаар сард нийтдээ 1329 даатгуулагчдад мэдээлэл хүргүүлсэн байна.
 
Тав.Хөгжлийн бодлогын бодлогын хүрээнд
 
Мал аж ахуй: Мал төллөлт: Аймгийн хэмжээнд537132 хээлтэгч мал төлөллөхөөс 70,9 хувь буюу 380991 мал төллөсөн байна. Үүнээс 381070 төл хүлээж авсан ба ботго 733, унага 20440, тугал 27762, хурга 211143, ишиг 12992 байна. Нийт гарсан төл малын 7,0% буюу 256725 толгой төл мал хорогдоод байна. Үүнээс ботго 108, унага 849, тугал 2043, хурга 12387, ишиг 11408 толгой төл мал хорогдоод байна.
2013 оны 6 дугаар сарын байдлаар аймгийн хэмжээнд 354280 толгой төл мал бойжиж байна. Үүнээс ботго 625, унага 19591, тугал 25719, хурга 198756, ишиг 109589 толгой байна.
Малын хорогдол: Аймгийн хэмжээнд нийт малын 3,5 хувь буюу 43094 толгой мал хорогдсон ба нийт хорогдолын 57,1 хувь буюу 24616 толгой мал Халхгол суманд хорогдсон байна. Аймгийн хэмжээнд 43094 толгой мал хорогдоод байна. Үүнээс Тэмээ 64, Адуу 1045, Үхэр 6419, хонь 21127, ямаа 14449 толгой байна.
   Бэлчээр, ургамал хамгаалал: “Бэлчээрийн хөнөөлт мэрэгчтэй тэмцэх ажил зохион байгуулах тухай” аймгийн Засаг даргын 2013 оны 05 дугээр сарын 07-ны өдрийн А/109 дугаар захирамжийн дагуу улсын төсвийн 70,0 сая төгрөгийн хөрөнгөөр Халхгол, Цагаан-Овоо, Баянтүмэн, Булган, Хөлөнбуйр, Матад, Гурванзагал, Хэрлэн, Сэргэлэн сумдын үлийн цагаан оготнотой 45.0 мянган га бэлчээрийн талбайд байгаль орчинд халгүй энгийн механик аргаар тэмцэх ажлыг зохион байгуулж, 450 малчин өрхийг түр ажлын байраар ханган ажиллаж байна.
Бэлчээрийн усан хангамж:Хөдөөгийн хүн ам, бэлчээрийн усан хангамжийг сайжруулах зорилгоор улсын төсвийн 390.0 сая төгрөгийн хөрөнгөөр 14 сумын бэлчээрт инженерийн хийцтэй 26 худаг гаргах ажлын гүйцэтгэгчээр “Чандмань тал” ХХК шалгарч гэрээ байгуулан ажиллаж байна.Эдгээр худгийг гаргаснаараа нийт малын усан хангамж 7,3 хувиар нэмэгдэх юм.
МАЛ ЭМНЭЛГИЙН УРЬДЧИЛАН СЭРГИЙЛЭХ АРГА ХЭМЖЭЭ:
Мал амьтны гоц халдварт шүлхий өвчнөөр урьдчилан сэргийлэх арга хэмжээний 1-р ээлжийн вакцинжуулалтад 1.268.588 толгой мал, 2-р ээлжийн вакцинжуулалтад 327129 толгой төл мал хамрагдаж 100 хувийн гүйцэтгэлтэй дуусаад байна.
Малын халдварт өвчнөөс урьдчилан сэргийлэх вакцинжуулалтад давхардсан тоогоор 1,217,800 толгой мал амьтан хамруулахаас 121849 толгой хамруулж, гүйцэтгэл 10 хувьтай байна. Энэ оны 6-р сарын байдлаар малын гоц халдварт өвчин гараагүй тайван байна.
ГАЗАР ТАРИАЛАН:
Хаврын тариалалт:Аймгийн хэмжээгээр энэ онд 24,0 мян/га-ийн уриншинд үр тарианы 12 аж ахуй нэгжийн 13 тариа бригададууд Чулуунхороот, Цагаан-овоо, Баян-Уул, Халхгол сумдад үр тариа 11060 га-д тариалсан бөгөөд үүнээс улаан буудай 6040 га-д, арвай 860 га, овъёос 90 га-д, сили марин /эмийн ургамал/ 4000 га-д, Тосны ургамал 20560 га-д тариаллаа.
Тариалалтын 80 хүртлэх хувийг эзлэх Халхгол бүс нутагт хаврын цасны чийг их, талбайд зарим газраа техник орж боломжгүй шалтгаанаас хаврын тариалат 5-р сарын 10-15-ны хооронд жигдэрсэн. Хаврын тариалалтанд 48 трактор,   36 үрлэгч 103 хүн ажиллаж тарилалтыг 15-20 хоногт багтаан гүйцэтгэлээ.
Төмс, хүнсний ногооны тариалалт: аймгийн хэмжээгээр Модунь-Шаньюй ЗБН, Сэмбо ББН, Дун нутаг хоршоо, Дорнод галуут хоршоо, Ерөөлт хишиг ХХК зэрэг 8 аж ахуй нэгж хоршоо, 14 сумдын Агро паркууд, тариалан эрхлэгч 1800 өрхийн хэмжээнд 255,5 га-д төмс, 98,6 га-д хүнсний ногоо тариаллаа.
Уринш боловсруулалт: Чулуунхороот, Цагаан-овоо, Баян-Уул, Халх гол, Чойбалсан сумын 16 аж ахуй нэгж 25,8 мян/га-д уринш боловсруулах урьдчилсан захиалга өгөөд байна. Үүний үр дүнд 2012 оны байдлаар аймгийн хэмжээнд 57,7 мян/га тариалангийн талбай эргэлтэнд ороод байна.
 
Зургаа. Байгаль орчин, үйлдвэрлэл үйлчилгээ, аялал жуулчлал, дэд бүтцийн салбарын бодлогын хүрээнд:
 
1.Газрын харилцааны чиглэлээр:Газрын кадастрын мэдээллийн сангийн программ хангамж бүх сумдад хэвийн ажиллаж байна.
Газрын харилцаа, барилга, геодези зураг зүйн газрын дарга, Татварын ерөнхий газрын даргын хамтарсан 01/01 тушаалаар “Газрын төлбөр, татвар төлөгчийг мэдээллийн санг хөтлөх, газрын албан татвар, төлбөрийн мэдээ тайлан солилцох журам”-ын дагуу ГТМ-1 болон ГТМ-4 маягтыг бүх сумд  хугацаанд нь хүргүүлж ажилласан.
Гурванзагал сумын газрын даамал газар эзэмших, ашиглах гэрээ дүгнэх маягт санаачлан зохиож, жил бүр газар эзэмшигч, ашиглагчтай гэрээ дүгнэх ажлыг чанартай зохион байгуулан ажиллаж байгаа нь зохих үр дүнгээ өгч байна.
Байгууллагын үйл ажиллагааг иргэдэд сурталчлан таниулах, ил тод нээлттэй байлгах ажлын хүрээнд “http://202.179.8.119/DORNOD/” интернет хаягтай сайтыг иргэдэд илүү ойлгомжтой, хялбар болгох зорилгоор дээрх интернет хаягийг “http://www.gazar.gov.mn/dornod” болгож өөрчлүүлэх хүсэлтийг ГХГЗЗГазарт хүргүүлсэн.
2.Байгаль орчны чиглэлээр:  2013 оныг БОНХЯ-аас “Байгаль орчны боловсролыг дэмжих жил” болгон зарласантай холбогдуулан аймгийн БОАЖГазраас санаачланМБОХХ-ны Дорнод салбар зөвлөл, “Чойбалсан хөгжил” ОНӨҮГ, “Байгаль орчин”DTV, МБОИЗ-ийн Дорнод салбар зөвлөлтэйхамтран хог хаягдлыг дахин ашиглаж, олон нийтэд сайн туршлага болох, нүдэнд харагдахуйц бүтээл хийх, хог хаягдлын талаарх олон нийтийн ойлголтыг дээшлүүлэх, хүний эрүүл аюулгүй орчинд амьдрах нөхцөл бололцоог бүрдүүлэх зорилго бүхий “Хог бидний хэрэглээ” бүтээлийн уралдааныг зарлаж, Дорнод дээд сургууль, Политехникийн коллежийн оюутнууд, ЕБ-ийн 10 сургуулийн 25 анги, хамт олон оролцсон уг уралдаанаас шалгарсан бүтээлүүдээр “Ногоон хотхон”-доо үзэсгэлэн гаргаж хүүхдүүд, эцэг эхчүүддээ хог хаягдлыг дахин ашиглах талаар заавар зөвлөлгөө өглөө.
Хүүхдийн баярыг “Ногоон дэлхий гэр бүлээс эхтэй” уриан дор тэмдэглэн “Цэцгийн үзэсгэлэн худалдаа”, “Хог бидний хэрэглээ” бүтээлийн уралдаанд шалгарсан бүтээлүүдийн үзэсгэлэн гаргаж иргэдийн хүртээл болголоо.
   Цэцэг сонирхогчдод зориулж цэцгийн төрөл бүрийн сав, тавиур, усалгааны материалын худалдааг зохион байгуулж, цэцэг тарих сонирхолтой хүүхэд залуучуудад зориулсан зөвлөгөө, “Цэцгийн талаар хэн сайн мэдэх вэ?” танин мэдэхүйн тэмцээн зэргийг хүүхдүүдийн дунд зохион байгуулж 3 хүүхдийг IQ хөгжүүлэх тоглоомоор урамшууллаа. Ногоон хотхоноор 700 гаруй гэр бүл, 2000 гаруй хүүхдүүд үйлчлүүлсэн байна.
 Скаут хүүхдүүдтэй хамтран хогоо ил задгай хаяхгүй байх, хогийн саванд хаяж хэвших уриалга дэвшүүлэн явуулын хогийн сав ажиллуулсан ба төмрийн хаягдал ашиглан хийсэн хог хамагч нь хүүхэд багачуудын анхаарлыг ихэд татаж байлаа.
БОНХЯ-ны сайд, УМХЕГ-ын даргын албан үүргийг түр орлон гүйцэтгэгч нарын хамтран баталсан удирдамжийн хүрээнд ойн мэргэжлийн байгууллагуудын үйл ажиллагаанд үнэлгээ өгөх, техник технологийн түвшинд үзлэг хийх, Ойн тухай хууль тогтоомжийн хэрэгжилт, 2013 онд улсын төсөв болон өөрийн хөрөнгөөр гүйцэтгэсэн ойжуулалт, ойг нөхөн сэргээх ажлын гүйцэтгэлийг шалгах, нийт тарьц суулгацын тоо, түүнээс ойжуулалт, ойн зурвас хот цэцэрлэгжүүлэх ажилд шилжүүлэх хэмжээнд хүрсэн тарьц суулгацын тоог модны төрөл тус бүрээр гаргах, ойн ангиас олгож байгаа эрхийн бичиг, гарал үүслийн гэрчилгээ олгосон байдалд хяналт тавих, мэргэжил арга зүйн зөвлөгөө өгөх ажлаар Баян-Уул суманд БОНХЯ-ны ахлах мэргэжилтэн Н.Энхтайван ахалж, МХЕГ-ын БОХУ ахлах байцаагч Ж.Бадамханд, ой судалгаа хөгжлийн төвийн мэргэжилтэн Ч.Ганбаатар, аймгийн БОАЖГ-ын мэргэжилтэн С.Мөнхсайхан, аймгийн МХГ-ын БОХУБайцаагч И.Энхтуяа нар хамтран ажилласан ба шалгалтанд Баян-Уул суманд үйл ажиллагаа явуулдаг “Бавж барас” ХХК, “Нарс-мод” ХХК, “Өвөр-эрээн” ХХК хамрагдав. Шалгалтаар илэрсэн зөрчил, дутагдлыг арилгуулах арга хэмжээг авч, улсын байцаагчийн хугацаатай албан шаардлага өгч ажиллаа.
Аймгийн засаг даргын 2013 оны А/130 дугаар захирамжийн дагуу мод тооллогын ажлын хэсгийг байгуулан аймгийн 14 сумын нийтийн эзэмшлийн болон аж ахуйн нэгж байгууллага, айл өрхийн хашаанд ургаж буй модыг тооллогод хамруулсан ба урьдчилсан байдлаар дүн мэдээг нэгтгээд байна.
“Петрочайна Дачин Тамсаг Монгол” ХХК газрын тосны гэрээт 19, 21 дүгээр талбайн ашиглалтад шилжсэнээс бусад талбайг Засгийн газарт хүлээлгэн өгөх хүсэлт гаргасны дагуу БОНХЯ, УУЯ, Газрын тосны газар, МХЕГ, орон нутгийн ИТХ, мэргэжлийн байгууллагын төлөөллөөс бүрдсэн комисс батлагдсан удирдамжийн дагуу газар дээр нь ажилласан. Комисс буцаан авах талбайн цооногуудын нөхөн сэргээлт, хаагдсан замууд, байгаль орчны төлөв байдлыг нэг бүрчлэн үзэж шалгалаа. Цооногийн толгойг стандартад нийцүүлэн булаагүй, зарим газруудад хүнд металлын хэмжээ хүлцэх стандартаас давсан, газрын төлөв байдал чанарын хянан баталгаа хийлгээгүй, зарим замууд бүрэн эдгээгүй, биологийн нөхөн сэргээлт зарим газарт хангалтгүй хийгдсэн зэрэг зөрчил илэрсэн. Шалгалтаар илэрсэн зөрчлүүдийг нэгтгэн “Петрочайна Дачин Тамсаг /Монгол/” ХХК-д хугацаатай үүрэг өгөхөөр тогтсон.
Тосон хулстайн” БНГ-ын15 жилийн ойн баярыг 2013 оны 06 сарын28-нд Хөлөнбуйр суманд тэмдэглэн өнгөрүүлсэн ба баярын үйл ажиллагаанд THC-ийн Монгол дахь хөтөлбөрийн газар, Дорнод, Хэнтий аймгийн Байгаль орчны газар, УТХГН-ийн Дорнод хамгаалалтын захиргааны дарга, мэргэжилтнүүд, Дорнод аймгийн Хөлөнбуйр, Баянтүмэн, Цагаан-овоо, Хэнтий аймгийн Норовлин, Баян-овоо сумын ИТХ-ын дарга, Засаг дарга, байгаль хамгаалагчид, малчдын нөхөрлөлийн гишүүд, Хөлөнбуйр сумын иргэд оролцсон. Энэ үеэр “Тосон хулстайн” БНГ-ын мэдээллийн төвийн нээлт, хүүхдийн болон цолгүй бөхчүүдийн барилдаан зэргийг зохион байгуулсан.
 
4. Худалдаа, үйлдвэрлэл, үйлчилгээний чиглэлээр: БНХАУ-ын ӨМӨЗО-ны Хөлөнбуйр хотын Хайлаар дүүрэгт хил залгаа Монгол, Орос, Хятад гурван улсын эдийн засаг, худалдааны хамтарсан үйл ажиллагааны 9 дэхь удаагийн ээлжит арга хэмжээ 2013 оны 06 дугаар сарын 30-наас 07 дугаар сарын 01-ний өдрүүдэд зохион байгуулагдлаа. Уг арга хэмжээнд аймгийн Засаг даргын орлогч Л.Хишигтогтохоор ахлуулсан албаны болон бизнес эрхлэгч 70 гаруй төлөөлөгчдийн бүрэлдэхүүнтэй оролцсон.
Орон нутгийн бизнес эрхлэгчид тус арга хэмжээнд оролцожхөрш зэргэлдээ орны худалдаа эдийн засгийн талаарх мэдээллийг авахаас гадна бизнес уулзалтад оролцож, орон нутгийн үйлдвэрлэгчид өөрийн бараа бүтээгдэхүүнээ дэлгэн үзүүлж сурталчилан борлууллаа. Гурван улсын хил орчмын бүс нутгуудын хоорондын найрсаг хамтын ажиллагааг эрчимжүүлэх, эдийн засаг, худалдаа, бизнесийг хөгжүүлэхэд чиглэсэн тус үйл ажиллагаанд нийт 1000 орчим төлөөлөгчид оролцож хамтран ажиллах санал солилцож, харилцан ойлголцох гэрээ байгуулсан. Дээрх арга хэмжээний хүрээнд зохион байгуулагдсан үзэсгэлэн худалдаанаас Шилдэг зохион байгуулагчаар Дорнод аймгийн Хэрлэн сумын Засаг даргын Тамгын газар, Худалдаа аж үйлдвэрийн танхим, Шилдэг бараа бүтээгдэхүүнээр “Бабуб” ХХК-ийн “Амттан” цехийн гурилан бүтээгдэхүүн, “Хэрлэн номин бизнес төв”-ийн Эрдэнэт хивс, шилдэг оролцогчоор Дорнод аймгийн оёдолчдын холбоо, “Их индүүт” ХХК-ууд шалгарсан.
 
5. Барилга, хот байгуулалт, аялал жуулчлал, дэд бүтцийн чиглэлээр:
2013 онд Чойбалсан хотын цэвэрлэх байгууламжийн өргөтгөл, шинэчлэлтийн ажлын зургийн даалгаврыг аймгийн ерөнхий архитектор, ашиглагч байгууллагын удирдлагатай хамтран санал солилцож, холбогдох мэргэжлийн байгууллагуудын ажилтан, мэргэжилтэн болон аймгийн хот байгуулалтын зөвлөлийн гишүүдэд танилцуулан боловсруулж БХБЯ-ны ОСНААБХЗГ-т хүргүүлээд байна.
 “Аригүн” ХХК, иргэн Гэрэлбаатарын барьсан1 дүгээр давхартаа үйлчилгээний газартай 36, 48 айлын 2 орон сууцны барилга, нийт 84 айлын орон сууцны барилга шинээр ашиглалтад орлоо.
АНУ “DEZERET” олон улсын хүмүүнлэгийн байгууллагын тусламжаар Хэрлэн сумын 1 дүгээр багийн нутаг Нуурын хороололд ус түгээх худаг шинээр баригдлаа.
Дорнод НАА ХХК-д бохир усны лабораторийн тоног төхөөрөмж нийлүүлэгдсэн.
Орон нутгийн төсвийн 813,8 сая төгрөгийн хөрөнгө оруулалтаар нийтийн эзэмшлийн орон сууцны инженерийн шугам сүлжээг засварлах, улсын төсвийн 136,2 сая төгрөгийн хөрөнгө оруулалтаар “Ивээл” хорооллын гадна дулааны шугам сүлжээг шинэчлэн засварлах ажил хийгдэж байгаа ба ажлын явц 35 хувьтай.
Чойбалсан – Өндөрхаан чиглэлийн 95,4 км хатуу хучилттай авто зам барих ажлыг Зам, тээврийн яамны дүгнэлтийн дагуу Хөгжлийн банкны санхүүжилтээр 4 компани шууд гэрээ байгуулан ажиллаж байна. Үүнд: “Насны зам” ХХК 30 км, “Хансун зам” ХХК 27 км, “Гашууны гол” ХХК 27,75 км, “ЗЗБ” ХХК 10,65 км. Эдгээр компаниудын ажил байдалтай танилцахаар аймгийн Засаг даргын орлогч Л.Хишигтогтох замын маршрутын дагуу 6 дугаар сарын 10-20-ны өдрүүдэд, Зам, тээврийн сайд Л.Гансүх газар дээр нь уулзаж танилцлаа. Мөн “Хансун зам” ХХК, “Гашууны гол” ХХК, “ЗЗБ” ХХК компаниудтай орон нутгийн удирдлагууд болон мэргэжлийн холбогдох байгууллагууд уулзан орон нутгийн зүгээс хамтарч ажиллах талаар ярилцсан. Ажлын явц хэвийн газар шорооны ажлаа эхлээд байна.
Соёл, спорт, аялал жуулчлалын дэд сайд 6 дугаар сарын 14-17-ны өдрүүдэд ажлын айлчлал хийж, салбарын байгууллагуудынхаа үйл ажиллагаатай танилцан, яамныхаа бодлого чиглэл, авч хэрэгжүүлж байгаа арга хэмжээнүүдийнхээ талаар уулзалт ярилцлага хийв. Уг журманд орон сууцны болон үйлчилгээний зориулалтаар шинээр баригдаж байгаа болон хуучин барилгуудын гадна тохижилт, гудамж талбай, зам, гэрэлтүүлэг, авто машины болон нийтийн тээврийн зогсоолд баримтлах хэм хэмжээг тодорхойлох юм.
Чойбалсан хотын өнгө үзэмжийг сайжруулах, хот тохижилтийн талаар баримтлах журмын төслийг боловсруулан эхний удаагийн хэлэлцүүлгийг 6 дугаар сарын 17-ны өдөр аймгийн ИТХ-ийн төлөөлөгчид, ЗДТГ, Чойбалсан хотын захирагчийн алба, баг, СӨХ-ийн дарга нарийн хүрээнд зохион байгууллаа.
 
Сум орон нутгийн цаг үеийн мэдээлэл
 
Хэрлэн сум: /Аймгийн төв/
ТӨРИЙН АЛБАНЫ ШАЛГАЛТЫГ ЦАХИМ ХЭЛБЭРЭЭР АВДАГ БОЛЛОО
            Төрийн албаны зөвлөлийн 2009 оны 63 дугаар тогтоолоор батлагдсан “Төрийн жинхэнэ албаны мэргэшлийн шалгалт авах журам”-ын дагуу Төрийн албаны шалгалтыг Дорнод аймагт зургадугаар сарын 06-ны өдөр анх удаа цахим хэлбэрээр зохион  байгууллаа. Шалгалтын нээлтэд Төрийн албаны зөвлөлийн гишүүн, Мэргэшлийн шалгалтын Төв комиссын дарга Т.Хадхүү, Төрийн албаны зөвлөлийн ахлах референт Л.Эрдэнэчулуун нар оролцож амжилт хүсэж үг хэллээ. Мөн Төрийн албаны зөвлөлийн ахлах референт Т.Сосорбарам, ахлах мэргэжилтэн  М.Алтанбагана нар арга зүйн зөвлөгөө өгч, цахим шалгалтыг зохион байгуулсан юм.
            Шалгалтад нийт дэс түшмэлийн ангилалын 3 ажлын байранд 30, туслах түшмэлийн ангилалын 7  ажлын байранд 93 иргэн, нийт 123  иргэн бүртгэгдснээс  32 иргэн тэнцсэн дүнтэй байна.
            Дээрд дурдсан журмын дагуу төрийн албаны мэргэшлийн шалгалтыг сорилын, бичиг баримтын, ярилцлага, ур чадварын гэсэн төрлүүдээр авчээ.
Төрийн албаны шалгалтыг анх удаа цахим хэлбэрээр зохион байгуулах бэлтгэл ажлыг ханган, ажилласан юм. Уг шалгалтыг шууд цахим тестээр авч, үр дүн шууд гарч тэнцсэн, тэнцээгүй гэдгээ харах боломжтой болжээ.
Ингэснээр төрийн албаны шалгалт шинэ шатанд гарч байна. Шалгалтанд бүртгүүлэгчид цахим хуудас буюу /www.csc.gov.mn/ хуудсанд мэдээллээ оруулснаар тухайн сонгон шалгаруулалтанд хэн гэдэг хүн, ямар мэргэжилтэй, ажлын туршлага, ямар ажлын байранд өрсөлдөж байгаа зэрэг нь нээлттэй байна.
Цахим тестний онцлог нь тухайн шалгуулагч тухайн цаг хугацаанд хийхгүй бол автоматаар устах, хугацаандаа бөглөөгүй тохиолдолд дутуу дүгнэгддэг байна. Иймд шалгуулагч бүр цагийг ягштал баримтлан, тестээ бөглөх талаар урьдчилан мэдээллийг төрийн албаны салбар зөвлөл, шалгалтын ажлын хэсэг тухай бүрт өгдөг.
Цаашид төрийн албаны шалгалтыг цахим хэлбэрээр бүртгэн, шалгалтыг шууд авч ярилцагыг тусад нь хийж ажиллаж байгаа талаар аймгийн төрийн албаны салбар зөвлөлөөс мэдээллээ.
            Тэрээр хэлсэн үгэндээ төрийн албан хаагч нь төрийн бодлогыг иргэдэд хүргэх үйлчилгээний байгууллага учраас хүнд суртал, авлигал, хээл хахуулиас ангид байж, төрийн үйлчилгээний үүргээ ухамсартайгаар биелүүлэх ёстойг онцолсон юм.
            Мөн энэ үеэр зарим төрийн албан хаагчдыг МУ-ын Ерөнхийлөгчийн зарлигаар, Төрийн дээд одон медаль,Алтангадас одонгоор 4, Хөдөлмөрийн хүндэт медалиар 4, болон МУ-ын Төрийн албаны зөвлөлийн дээд шагнал “Төрийн албаны тэргүүний ажилтан” цол, тэмдэгээр 9 төрийн албан хаагчдыг шагнасаныг гардууллаа.
            Энэхүү чуулган нь Төрийн албан хаагчид санал, бодлоо чөлөөтэй илэрхийлж, тодорхой асуудлын шийдлүүдийг санал болгож, харилцан хэлэлцэх бололцоог бүрдүүлсэн , цаг үеэ олсон арга хэмжээ  боллоо хэмээн төлөөлөгчид дүгнэж байв.
Хэрлэн сумын 2, 3 дугаар багийн дундах автозамын шав тавих ёслол боллоо
            Өнөөдрийн шинийн гурваны билэгт сайн өдөр буюу 6 дугаар сарын 11-ний өдөр улсын төсвийн 1,2 тэр бум төгрөгийн хөрөнгөөр хэрэгжүүлэх Хэрлэн сумын 2, 3 дугаар багийн дундах автозамыг хатуу хучилттай болгох ажлын шав тавих ёслол боллоо. Нээлтийн ажиллагаанд аймгийн Засаг даргын Тамгын газрын, Хөгжлийн бодлогын хэлтсийн дарга Н.Дашням, Аялал жуулчлал, дэд бүтцийн ахлах мэргэжилтэн Б.Дугармаа, Авто агро ХХК захирал н.Энхболд, Авто зам ХХК захирал Ж.Энхболд болон гүйцэтгэгч байгууллагын инженерүүд оролцлоо. Шав тавих ёслолд “Данриг данжаалин” хийдийн лам, газар лусыг аргадаж ном хурлаа. Энэхүү зам нь 2,7 км урт, 7 метрийн өргөнтэй асфальтан хучилттай зам болох юм.
            Тус замын ажлын тендерт “Авто зам” ХК, “Авто Агро” ХХК түншлэлийн гэрээгээр шалгарч уг ажлыг гүйцэтгэгчээр ажиллахаар болсон юм. Энэхүү замыг 2013 оны 10 дугаар сарын 31-ний өдөр ашиглалтад хүлээлгэн өгөхөөр гэрээ байгуулан ажлаа эхэлж байна.
Дорнод аймагт “Торгож, шийтгэлгүй зөвлөн туслая” өдөрлөг зохион байгууллаа
            Аймгийн Мэргэжлийн хяналтын газар “Мэргэжлийн хяналтын ажилтан”-ы өдрийг угтаж, “Торгож, шийтгэлгүй зөвлөн туслая” уриатай үйл ажиллагааг амжилттай зохион байгуулсан байна. Уг арга хэмжээний үеэр аж ахуйн нэгж, байгууллага, үйлдвэрлэл, үйлчилгээ эрхлэгчдийн үйл ажиллагаатай танилцаж, тэдгээрт хууль, эрх зүйн зөвлөгөө өгөх, мэргэжлийн туслалцаа үзүүлэх замаар эрсдэлээс урьдчилан сэргийлэх, эрсдэлийг бууруулах зорилгоор мэргэжлийн байгууллагуудтай хамтарсан хяналт шалгалтыг хийж зөвлөн туслах үйлчилгээг үзүүлж, улсын байцаагчийн зөвлөмжөөр мэргэжил арга зүйн зөвлөгөө өгч, хяналтын чиглэл бүрээр гарын авлага, зөвлөмж боловсруулан 523 ширхэгийг тарааж, игэдэд зориулсан үзүүлэн самбар гарган, 30 ширхэг эрүүл мэндийн дэвтэр олгож, 135 ширхэг санал асуулгын хуудсаар санал асуулга авч нэгтгэлээ.Мөн тус арга хэмжээндээ Мөн Нийгмийн даатгалын хэлтсийн байцаагчид хувиараа хөдөлмөр эрхлэгч нарыг сайн дурын даатгалын шимтгэлд хамруулах, ажилласан жил, тэтгэврийн даатгалын шимтгэлийг нөхөн тооцох тухай хуулийг сурталчлан, баримт хүлээн авах, нийгмийн даатгалын болон эрүүл мэндийн дэвтрийн баталгаажуулалтыг 47 хүнд хийж, Стандарчилал хэмжилзүйн газрын байцаагчид 24 жинд жингийн баталгаажилтыг хийж, хэмжлийн нэгдмэл байдлыг хангах тухай хуулийг сурталчилан тус өдөрлөгийг амжилттай зохион байгуулсан байна.
ТАТВАРЫН БУЦААН ОЛГОЛТЫГ ЭХНИЙ ЭЭЛЖИЙГ ОЛГОЛЛОО
Хүн амын орлогын албан татварын буцаан олголтоор нийт 1404 иргэний 570,1 сая төгрөгийг олгох юм байна.
Эхний ээлжинд 2013 оны 1 сарын 25-ны дотор Татварын хэлтэст материалаа бүрдүүлж өгсөн 744 иргэний 368,8 сая төгрөгийг олгоод байна.
Үлдэгдэл ХАОАТ-ын буцаан олголтыг 6 сарын халамж, орон нутгийн төсөвт байгууллагуудын санхүүжилт болон сумдын санхүүгийн дэмжлэгээ санхүүжүүлээд орон нутгийн төсвийн орлогын эх үүсвэр буюу орон нутгийн харилцах дансны үлдэгдлээсээ тавихаар төлөвлөн ажиллаж байна.
АЙМГИЙН ХЭМЖЭЭНД МОД ТООЛЛОГО ЯВАГДАЖ БАЙНА
Аймгийн Засаг даргын захирамжын дагуу аймгийн хэмжээнд мод тоолох ажил хийгдэж байна. Хэрлэн сумын нийтийн эзэмшилийн талбайд ургаж буй модны тооллогыг хийж дуусгаад байгаа юм байна. Мөн жил бүрийн зун улиасны үр боловсорч цагаан хөвөн хийсдэг үүнтэй холбогдуулж 2014 онд аймгийн хэмжээнд ургаж буй улиас модонд тандалт хийж цэцэглэлтийг багасгах зорилгоор модонд улаан будгаар тэмдэглэгээг хийж байна мөн Гурванзагал, Булган, Цагаан-овоо, Дашбалбар, Сэргэлэн сумд модны тооллогоо хийж дуусган тайланг Байгаль орчны газарт ирүүлээд байна.
Энэ оны 6 дугаар сарын 6-аас эхлэн 7 сарын 1 -ний хугацаанд Хэрлэн сум, албан байгууллага аж ахуйн нэгж, сургууль цэцэрлэгийн гаднах нийтийн эзэмшлийн зам талбайд ургаж байгаа ногоон байгууламжаа тоолж дууслаа. Мод тооллогоор Чойбалсан хотод нийт 48,023 ширхэг навчит мод, 262 ширхэг шилмүүст мод, 5249 ширхэг бут сөөг тоологдсон байна. Чойбалсан хот 17,860 м квадрат талбай зүлэгтэй бөгөөд үүний 785 м квадратыг нөхөн зүлэгжүүлжээ.
Хэрлэн сумын Захирагчийн алба, байгаль орчны хяналтын улсын байцаагч, эко эргүүлүүд, 10 багийн Засаг даргын ажлын албаны хүмүүс зөвхөн нийтийн эзэмшлийн зам талбайд байгаа модыг тоолоод зогсохгүй энэ онд шинээр ямар хөрөнгө оруулалтаар хичнээн мод тарьж ургуулсан, Хэрлэн суманд ургаж байгаа мод ургамалын амьдралт зэргийг бүртгэсэн байна.
2013 онд Чойбалсан хотод 11,301 навчит мод, 46 ширхэг шилмүүст мод, 808 ширхэг бут сөөгийг шинээр тарьж ургуулсан байна. Мод тооллогын ажлыг хийснээрээ орчин тойрондоо ногоон байгууламжийг ямар арга замаар өргөжүүлэхэв, ямар мод ургамалыг тарьвал илүү тохиромжтой гэх зэрэг цаашид хэрэгжүүлэх ажлын төлөвлөгөө, чиглэл гарах зорилготой юм.
Хэрлэн сумын мод тооллогын ажлын хэсэг ирэх онд тайралт хийх эм улиас модонд тэмдэглэгээ тавьсан. Тооллогын дүнгээр Хэрлэн суманд 6993 метр урт ургамалын хашлага байгаа бөгөөд үүний 485 метр хашлагыг шинээр хийжээ. Мөн манай хотод 1564 м квадрат цэцгийн мандал байна.
ССАЖЯ-НЫ ДЭД САЙД МАНАЙ АЙМАГТ АЖИЛЛАА
            Монгол улсын Соёл, спорт, аялал жуулчлалын дэд сайд М.Түмэнжаргал манай аймагт ажиллалаа. Тэрээр Их бурхант цогцолборыг сэргээн засварлах улсын комиссын даргаар томилогдож сэргээн засварлах үл явцтай газар дээр нь танилцсан байна.
Түүнтэй хамт ССАЖЯ-ны харьяа Соёлын өвийн төвийн хамт олонИх шүтээнээ сэргээн засварлах ажлын 2 дахь жилийн үйл явцтай танилцлаа. Энэ жил Их бурхантыг сэргээн засварлах ажилд 130 сая төгрөг зарцуулна
ЗОЛБИН НОХОЙ УТСГАЛЫН АЖИЛ ЯВАГДЛАА           
Хэрлэн сумын Иргэний танхимийн дэргэдэх  70583131 нээлттэй утсанд Чойбалсан хотод золбин нохой олширч байна гэсэн санал хүсэлтийг иргэд нилээдгүй ирүүлжээ  Хэрлэн сумын ЗДТГ-ын Мал эмнэлэг үржлийн тасгаас золбин нохой утсгах ажлыг тогтмол зохион байгуулдаг бөгөөд  он гарсаар 500 гаруй хараа хяналтгүй золбин нохой усгажээ. Нохой утсгал явагдаж байгаа үед орон нутгийн телевизээр дамжуулан ард иргэдэд өөрийн нохойгоо сул чөлөөтэй явуулахгүй барьж уяхыг сануулсан байна. Зургаадугаар сарын 12-ны өдөр энэ ажил үргэлжилж Чойбалсан хотын 10 багийн нутаг дэвсгэрт 98 эзэнгүй золбин нохой утсгал хийж ажиллажээ.
БУЦАЛТГҮЙ ТУСЛАМЖ ГАРДУУЛЛАА
            Аймгийн Засаг даргын орлогч Л.Хишигтогтох өнөөдөр Хэрлэн сумын иргэн Ц.Мөнхзоригт буцалтгүй тусламж гардууллаа. Иргэн Ц.Мөнхзориг нь цэргийн албанд татагдан алба хааж байх үедээ осолд орж хөдөлмөрийн чадвараа 100 хувиар алдсан бөгөөд одоогоор эхнэр, 0-6 насны 3 хүүхдийн хамт 3 дугаар багт түрээсийн байранд амьдардаг, тахир дутуугийн тэтгэврээс өөр орлоггүй юм байна. Аймгийн Засаг даргын орлогч Л.Хишигтогтох иргэн Ц.Мөнхзоригийг цэргийн алба хааж байх үедээ осолд орж хөдөлмөрийн чадвараа бүрэн алдаж ажил эрхлэх бололцоогүй, өөрсдийн гэсэн орон гэргүй зэрэг амьдарлын нөхцөлийг харгазлан 600.000 мянган төгрөгийн буцалтгүй тусламжыг өнөөдөр гардууллаа. Мөн Дорнод аймгийн Нийгмийн халамж, үйлчилгээний хэлтсээр дамжуулан иргэн Ц.Мөнхзоригт Нийгмийн халамжын тухай хуулийн 13.1.1-д заасан асаргааны тэтгэмж 13.5.7-д заасан амьжиргааг дэмжих мөнгөн тусламжид хамруулсан бөгөөд одоогоор гэр авахад нь зориулж нэг удаагийн мөнгөн дэмжлэг болох 1.200.000 мянган төгрөг нийт 1.800.000 мянган төгрөг олгоод байгаа юм.
ДОРНОД ДЭЭД СУРГУУЛИЙГ 180 ОЮУТАН ТӨГСЛӨӨ
            Дорнод  дээд сургуулийн төгсөлтийн баяр өнөөдөр буюу 06 сарын 17-ны өдөр боллоо.
            Мөнгөн хонхны баяр хүндэт зочдыг угтан авч  дуу хуураар эхэлсэн юм. Нийт төгсөгчдөдөө хандан Дорнод дээд сургуулийн захирал доктор /Ph.D/ М.Одмандах болон, аймгийн Засаг даргын орлогч Л.Хишигтогтох нар баяр хүргэж мэндчилгээ дэвшүүллээ. 2009-2013 оны хичээлийн жилд Дорнод дээд сургуулийг 13 мэргэжлээр, бакалаврын зэрэгтэй 180 оюутан төгсөж байгаа юм. Дорнод дээд сургуулийг төгссөж буй эрхэм төгсөгчиддөө амьдралын их гараанд нь амжилт хүсч, цаашдынх нь ажил үйлсэд нь өндөр амжилт хүсэн ерөөе!
 
Дорнодын долоон суманд E-Бирж суурилуулжээ
“Ажилтай, орлоготой Монгол хүн” хөтөлбөрийн хүрээнд Hөдөлмөрийн яамны санаачлагаар хөдөлмөрийн зах зээлийн мэдээ, мэдээллийг түргэн шуурхай, орон зай, цаг хугацааны хязгаарлалгүй, цахим хэлбэрээр дамжуулахад зориулагдсан электрон хайлтын төхөөрөмж /Е-Бирж/-ийг 21 аймаг, нийслэлийн 9 дүүргийн Хөдөлмөрийн хэлтсүүд болон төвийн 6 дүүргийн 138 хороонд суурилуулж дуусаад байгаа билээ. Энэхүү төхөөрөмжөө ойрын хугацаанд байнгын интернэтийн сүлжээ орсон 21 аймгийн 142 суманд суурилуулах ажлыг эхлүүлээд байгаа бөгөөд манай аймгийн Булган, Хөлөнбуйр, Цагаан-Овоо, Баяндун, Баян-Уул, Дашбалбар, Чойбалсан зэрэг долоон суманд уг төхөөрөмжийг байрлуулж хүлээлгэж өглөө. Суурилуулсны дараа Хөдөлмөрийн төв биржийн мэргэжлийн ажилтнууд ирж холбогдох мэдээллийг оруулж, сүлжээнд холбох гэж байна.
 
Хороололд шинээр цэвэр усны худаг нэмэгдлээ
Хэрлэн сумын нэгдүгээр багийн нутаг Нуурын хорооллын хойд эгнүүдийн дунд ус түгээх худаг шинээр баригдаж  нээлтээ хийлээ. АНУ “DEZERET” олон улсын хүмүүнлэгийн байгууллагын тусламжаар энэхүү худгийг барих санхүүжилтийг шийдсэн байна. Тус хорооллын арын зургаан эгнээний айлууд усаар байнга гачигддаг, худаг нь хол зэрэг олон хүндрэл гардаг байжээ.  Харин энэхүү асуудлыг “Хатан сэлбэ” ТББ-ийнхан хүлээн авч санхүүжилтийн боложмтой эх үүсвэрийг хайж “DEZERET”-ийн хамт олонтой холбогдсноор ийнхүү тохилог цэвэрхэн ус түгээх худагтай боллоо. Худгийн гүйцэтгэлийн ажлыг “ДДГ” ХХК гүйцэтгэсэн бөгөөд 20 гаруй сая төгрөгийн хөрөнгө оруулалтаар босчээ. Нээлтийн үеэр тус худгийг орон нутгийн өмчийн алба бүртгэн авч, цаашид “Дорнод НАА” ХХК, “Чойбалсан хөгжил” ОНӨҮГ- ууд үйл ажиллагааг нь тасралтгүй жигд ханган иргэдэд цэвэр ус хүртээх үүргийг хүлээн ажиллах юм.
МАЛЧДЫН ХӨДӨЛМӨР ЭРХЛЭЛТИЙГ ДЭМЖИХ ГЭРЭЭ БАЙГУУЛАВ
            Хөдөлмөр эрхлэлтийг дэмжих тухай хууль, Малчдын хөдөлмөр эрхлэлтийг дэмжих хөтөлбөрийн хүрээнд Баян-Уул, Цагаан-Овоо, Баянтүмэн, Чойбалсан, Чулуунхороот сумын 25 малчин өрхөд, нийт 125,0 сая төгрөгийн дэмжлэг үзүүлэх гэрээг аймгийн Хөдөлмөрийн хэлтэс малчидтай байгууллаа. Хөтөлбөрийн шаардлагын дагуу төсөлд 18-40 насны, хөдөлмөрийн чадвартай гишүүний тоо 2, богт шилжүүлснээр 50-150 толгой малтай, өөрийн гэсэн хашаа саравч, худаг ус, өвөлжөө хаваржаатай өрхийг сумын амьжиргааг дэмжих зөвлөлийн хурлаар хэлэлцэн сонгож, сонгосон өрхийг газар дээр нь очиж шаардлагын дагуу шалгасны үндсэн дээр эдгээр өрхийг сонгож гэрээ байгууллаа. Малчид нь мал маллах арга ухааны талаар мэдлэг чадвар эзэмших, мал маллах арга ухаанд суралцаж бие дааж хувиараа фермерийн аж ажуйг хөгжүүлж ажлын байр нэмэгдүүлэх чадвартай байх нь гол үзүүлэлт бөгөөд малчин өрхийн төсөлд хуваарилагдсан хөрөнгийн 80 хувийг сайн үүдрийн, өндөр ашиг шимтэй малаар малжуулахад, 20 хувийг бизнест сургах, туршлага судлах зэрэг үйл ажиллагаанд зарцуулах юм.

2013 оны 5 дугаар сарын мэдээ

ДОРНОД АЙМГИЙН ИРГЭДИЙН ТӨЛӨӨЛӨГЧДИЙН ХУРАЛ,
ЗАСАГ ДАРГЫН ТАМГЫН ГАЗРЫН 2013 ОНЫ 05 ДУГААР САРЫН МЭДЭЭ
 
 
Нэг. Удирдлага, зохион байгуулалтын бодлогын хүрээнд
 
Иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын үйл ажиллагааны талаархи мэдээлэл:
Аймгийн иргэдийн ТөлөөлөгчдийнХурлын Тэргүүлэгчдийнхуралдаан 2013 оны 05 дугаар сард 3 удаа хуралдаж,Хуралдаанаар “Нөхөн үржихүйн эрүүл мэнд”, “Сэтгэцийн эрүүл мэнд” дэд хөтөлбөрүүд, Аймгийн Цагаатгах ажлыг удирдан зохион байгуулах салбар комиссын бүрэлдэхүүн шинэчлэн батлах тухай,Дорнод аймгийн нутаг дэвсгэрт уул уурхайн салбарын чиглэлээр үйл ажиллагаа явуулж байгаа хайгуулын болон ашиглалтын тусгай зөвшөөрөлтэй  гадаад, дотоодын хөрөнгө оруулалттай аж ахуйн нэгж, компаниудын тухай мэдээлэл, Аймгийн Архивын тасгийн “Иргэдэд үзүүлж буй үйлчилгээ”-ний тухай мэдээлэл, Нийгмийн халамжийн үйлчилгээний хэлтсийн “Иргэдэд үзүүлж буй үйлчилгээ болон Халамжийн сан”-гийн тухай мэдээлэл, Хөнгөлттэй зээл олгох төслийг сонгон шалгаруулах дэд комисс байгуулах тухай, Зарим хүмүүсийг төрийн дээд шагнал, одон медалиар шагнуулах тухай, Хэрлэн сумын 2 дугаар багийн нутагт байрладаг модон гүүрийг цементэн гүүр болгох, Хэрлэн сумын 7 дугаар багийн нутаг дэвсгэрт байгуулагдсан Бурхан Буддагийн цэцэрлэгт хүрээлэнг соёл амралтын хүрээлэн чиглэлээр хувьчилж ажиллуулах  санал, “Петро Чайна Дачин Тамсаг Монгол” ХХК-ний Монгол ажилчид ажил хаялт зохион байгуулсан тухай аймгийн иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын даргад албан ёсоор мэдэгдэж, хүсэлт гаргасан тухай асуудлыг тус тус хэлэлцэж дээрх асуудлуудын хүрээнд:
- Дорнод аймгийн нутаг дэвсгэрт уул уурхайн чиглэлээр үйл ажиллагаа явуулдаг хайгуулын болон ашиглалтын тусгай зөвшөөрөлтэй  гадаад, дотоодын хөрөнгө оруулалттай аж ахуйн нэгж, компаниудын мэдээллийг хэлэлцэж, аймаг орон нутгийн хэмжээнд бодлого боловсруулж ажиллах нь зүйтэй гэж дүгнэв.
- Нийгмийн халамж үйлчилгээний хэлтсийн “Иргэдэд үзүүлж буй үйлчилгээ болон Халамжийн сан”-гийн мэдээллийг хэлэлцэж  “Халамжийн сан”-д хувиарлагдсан 7,5 тэрбум төгрөгийг үйлчилгээний төрөл, ангиллаар нь гаргаж танилцуулахыг НХҮХ-ийн дарга Л.Байгалмаад үүрэг болгов.
- Тэргүүлэгч П.Мөнхтөрийн саналыг хэлэлцэж Хэрлэн сумын 2 дугаар багийн нутагт байрладаг модон гүүрийг цементэн гүүр болгох асуудлыг Улсын Их Хурлын гишүүн Х.Болорчулуун, Н.Номтойбаяр нарт хандаж, эхний үе шат буюу 2014 оны улсын төсөвт гүүрний зураг төслийн мөнгийг, 2015 оны улсын төсөвт гүүр барих төсвийг тусгуулахыг санал болгох, Хэрлэн сумын 7 дугаар багийн нутаг дэвсгэрт байгуулагдсан Бурхан Буддагийн цэцэрлэгт хүрээлэнг жил бүр аймгийн төсвөөс олон сая төгрөг гарган тохижуулж, төсөвт хүндрэл учруулдаг гэж үзэж, тус хиймэл нуурыг цаашид соёл амралтын хүрээлэнгийн чиглэлээр ажиллуулах, гэрээний үндсэн дээр хувийн компанид тендер зарлан өгөх асуудлыг хэлэлцэн зарчмын хувьд дэмжиж аймгийн Засаг даргад үүрэг болгоВ
“Петро Чайна Дачин Тамсаг Монгол” ХХК-ийн  Монгол ажилчид ажил хаялт зохион байгуулсан тухай тус компанийн ажилчдын Үйлдвэрчний эвлэлийн хорооноос нутгийн өөрөө удирдах ёсны байгууллагад хандсан асуудлыг хэлэлцэж, цаашид орон нутгийнхаа ажилчдын эрх ашгийг хамгаалах нь зөв гэж тус тус шийдвэрлэв.
Аймгийн иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын дэргэдэх Гэмт хэргээс урьдчилан сэргийлэх ажлыг зохицуулах салбар зөвлөл Архидан согтуурахтай тэмцэх тухай хуулийг хэрэгжүүлэх, архидан согтуурах явдлаас урьдчилан сэргийлэхэд төрийн болон төрийн бус байгууллага,  иргэдийн оролцоог идэвхжүүлэх, архины хэрэглээг бууруулах, хүүхэд залуусыг архины хэрэглээгүй иргэн болгон төлөвшүүлэх, архины хамаарал бүхий иргэдэд туслах, эрүүлжүүлэх, нийгэмшүүлэх  зорилгоор  “Архигүй амьдрал” жилийн аяныг аймгийн хэмжээнд зарлаад байгаа билээ.
Тус аяныг орон нутгийн хэмжээнд өрнүүлэх зорилготой албан ёсны нээлтийн ажиллагааг аймгийн иргэдийн төлөөлөгчдийн Хурлын төлөөлөгч, тэргүүлэгчид болон Засаг даргын Тамгын газар, түүний харъяа хэлтэс, албад, аж ахуйн нэгж байгууллагууд, 4 сумдын төлөөлөл, иргэдийг оролцуулан  өнөөдөр 14:00 цагт  аймгийн хөл бөмбөгийн талбайд зохион байгуулав.
“Архигүй амьдрал” аянд нэгдсэн 1075 залуус 3 км-ийн нийтийн гүйлтэнд оролцож,  тэднийг дэмжигч ажлын хамт олон, иргэдийн төлөөлөл 700 гаруй хүн хамрагдав.
Аяныг нээж аймгийн иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын дарга Р.Зоригтбаатар, Засаг даргын орлогч Л.Хишигтогтох нар үг хэлэв. Мөн ИТХ-ын тэргүүлэгч М.Бас-Эрдэнэ, Гэмт хэргээс урьдчилан сэргийлэх ажлыг зохицуулах салбар зөвлөлийн гишүүн, Цагдаагийн газрын дарга, цагдаагийн дэд хурандаа Т.Оюунбаатар, Мэргэжлийн хяналтын газрын дарга М.Өлзийчимэг, Хүүхэд, гэр бүлийн хэлтсийн дарга А.Нансалмаа, Онцгой байдлын хэлтсийн дарга Н.Гантөмөр, Хэрлэн сумын Засаг дарга Ж.Энхцэцэг болон албаны хүмүүс байлцав.
Архи, согтууруулах ундаанаас татгалзаад 11 жил болж байгааиргэн                              н.Энхбаатар нийт иргэд, хүүхэд, залуустаа хандаж  “Архигүй амьдрал амьдралын баяр баясгалан, хийж бүтээхийн оргилуун хүсэл, хайр бас аз жаргал байдаг” гэдгийг биеэр үлгэрлэн харуулж, спиртлэг бус спортлог амьдралыг сонгохыг уриаллаа.
Нээлтийн үеэр архинаас татгалзах хөдөлгөөнийг идэвхжүүлэх зорилгоор аймгийн Засаг даргын тамгын газар,  түүний харъяа албад, Хан-Уул цогцолбор сургууль, Политехник коллеж, ДБЭХС-ТӨХК, Монголын Цахилгаан холбоо хувьцаат компани, Дорнод худалдаа-ХК зэрэг аж ахуйн нэгж, байгууллага, Сэргэлэн, Чойбалсан, Матад, Хэрлэн сумдад шилжин явах тугийг, дэвтрийн хамт  гардуулав.
Монгол улсын Ерөнхийлөгчийн 2013 оны 05 дугаар сарын 24-ны өдрийн 80 дугаар зарлигаар олон хүүхэд төрүүлж, өсгөж, хүмүүжүүлсэн эхчүүдийг “Алдарт эх”-ийн нэгдүгээр одонгоор 55, “Алдарт эх”-ийн хоёрдугаар одонгоор 203 эхчүүдийг шагнасныг Эх үрсийн баярыг тохиолдуулан  Хэрлэн сумын “Алдарт эх”-ийн нэгдүгээр одонгоор шагнагдсан эхчүүдэд аймгийн иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын дарга Р.Зоригтбаатар одонг нь гардуулав.
Хоёр.Засаг даргын Тамгын газрын үйл ажиллагааны талаархи мэдээлэл:
 
Хяналт шинжилгээ, үнэлгээний чиглэлээр: 1.Аймгийн Засаг даргын дэргэдэх агентлагуудын үйл ажиллагаанд хяналт шинжилгээ, үнэлгээ хийж, төрийн сангийн үйл ажиллагаанд дотоод аудит явуулах удирдамжийг аймгийн Засаг даргын орлогчоор батлуулан нийт агентлагуудад хүргүүлээд байна.
2.Аймгийн Засаг даргын 2013 оны А/104 дүгээр “Төр захиргааны болон төрийн өмчит аж ахуйн нэгж, байгууллагын удирдах ажилтны шуурхай хуралдаан зохион байгуулах тухай журам”-д нэмэлт өөрчлөлт оруулах, хуралдаанд оролцох удирдлагуудыг батлах тухай захирамжийг боловсруулан батлуулсан.
            3.Аймгийн Засаг даргын 2013 оны А/114 дүгээр “2012 онд ажилласан хөндлөнгийн хяналт шинжилгээ үнэлгээний багийн дүнгийн мөрөөр авах арга хэмжээний тухай” захирамжийг боловсруулан батлуулж, холбогдох байгууллагуудад хүргүүлсэн.
            4.Аймгийн Засаг даргын 2013 оны А/103 дугаар “Аймгийн Засаг даргын Тамгын газрын удирдлага, мэргэжилтэн /ажилтан/, сумын Засаг дарга, аймгийн Засаг даргын дэргэдэх агентлаг, төрийн өмчит аж ахуйн нэгж, байгууллагын дарга /захирал/ нарийн гадаад, дотоодод томилолтоор ажиллах удирдамж, үр дүн тайлагнах журам” батлах тухай захирамжийг шинэчлэн боловсруулан батлуулсан бөгөөд холбогдох байгууллагуудад хүргүүлсэн.
            5.Аймгийн төр захиргааны болон төрийн өмчит аж ахуйн нэгж байгууллагын удирдах ажилтны шуурхай хуралдааныг 2013 оны 05 дугаар сард нийт 4 удаа зохион байгуулж, 4 тэмдэглэл үүрэгжүүлэн гаргасан бөгөөд хэрэгжилтэд хяналт тавин ажиллаж байна.
Гадаад харилцааны чиглэлээр:Монгол Улсын Гадаад харилцааны сайд Лу. Болд тэргүүтэй төлөөлөгчид 2013 оны 05 дугаар сарын 15- ны  өдөр Дорнод аймгийн Чойбалсан нисэх буудалд буулаа. Тэрээр 05 дугаар сарын 15-16-ны өдрүүдэд БНХАУ-ын Хайлаар, Манжуур хотод гадаад харилцааны чиглэлээр албан ёсны уулзалтад оролцоод Дорнод аймагт ирсэн түүнтэй хамт Зүүн хойд азийн нийгэмлэгийн тэргүүн Б.Батбаяр  нарийн бичгийн дарга Р.Бадамдамдин, тусгай үүрэгт элчин сайд Батж.Батбаяр, Да. Ганболд тэргүүтэй төлөөлөгчид хамт  ирлээ. 2013 оны 05 дугаар сарын 17-ны өдөр аймгийн ЗДТГ-ын хурлын танхимд аймгийн удирдлагууд болон ИТХ-ын тэргүүлэгчидтэй уулзаж БНХАУ-ын Хайлаар, Манжуур хотод оролцоод ирсэн уулзалтынхаа талаар мэдээлэл хийж, мөн гадаад харилцааны нэгдмэл байдлын талаар санал бодлоо солилцлоо. Уулзалтын үеэр хоёр талын эдийн засгийн харилцаа, соёлын солилцоо, олон улсын асуудал, олон улсын байгууллагуудын хүрээн дэх хамтын ажиллагаа зэрэг сэдвээр  уулзалт, ярилцлагад оролцжээ. Гадаад харилцааны яамны сайд манай аймгаас эхлэн гадаад харилцааны тал дээр нь  ихээхэн анхаарал хандуулж байгаагаа энэ үеэр хэлсэн  хэллээ. Аймгийн зүгээс гадаад харилцааны чиглэлээр анхаарах зарим асуудлуудыг дурдаж, сайд тавьсан асуудлуудыг анхааралдаа авч ажиллахаа хэллээ.
Япон улсын Засгийн газрын “Өвсний үндэс-Хүний аюулгүй байдлыг хангах” хөтөлбөрийн хүрээнд Дорнод аймагт 1990-2013 оны хооронд хэрэгжсэн төсөл хөтөлбөрүүдийг нэгтгэж, хөрөнгө оруулалтын нэгдсэн дүнг гаргав.
 
 
                                   Хоёр. Эдийн засаг, төсөв, санхүүгийн бодлогын хүрээнд
 
Төсвийн орлогын талаар:
Орон нутгийн төсвийн нийт урсгал орлого 3104,0 сая төгрөг төлөвлөгдсөнөөс гүйцэтгэлээр 3491.1 сая төгрөгт хүрч төлөвлөгөө 386.9 сая төгрөг / аймаг 216.1 сая өгрөг , сумд 170.9 сая төгрөг/ буюу 12.5 хувиар давж биелэлээ.
            -Аймгийн төсвийн нийт орлогын 18 нэр төрлөөс Хүү, торгуулын орлого, газрын төлбөр, усны төлбөр, түрээс,   бууны албан татвар, ойгоос хэрэглээний мод тїлээ, ашигласны тєлбєр, тусламжын орлогын төлөвлөгөө 3,3 – 7,5 хувиар тасаллаа.
            Төсвийн орлогын төлөвлөгөөг Баяндун сум 2,7 сая , Баянтүмэн сум 2.7 сая, Булган 2.9 сая, Гурванзагал 2,0 сая ,   Сэргэлэн 0.2 сая, Чойбалсан 4,9 сая төгрөгөөр тус тус тасаллаа.
                                    Орон нутгийн төсвийн нийт орлого                                     /мянган төгрөг/
ҮЗҮҮЛЭЛТ
Тєлєвлєгєє
/өссөн дүнгээр/
Гүйцэтгэл
/өссөн дүнгээр/
Өөрчлөлт
Тоо
Хувь
1.     УРСГАЛ ОРЛОГО
3 104 011,10
3 490 982,04
386 970,9
112,5
Цалин, хєлс болон түүнтэй адилтгах
2 129 210,00
2 209 958,30
80 748,3
103,8
Бусад татвар
141 395,50
191 373,57
49 978,1
135,3
1.3 Ємчийн татвар
91 096,00
206 413,20
115 317,2
226,6
АТӨЯХэрэгслийн татвар
122 550,00
125 399,50
2 849,5
102,3
1.6 Бусад татвар (тєлбєр, хураамж)
300 149,30
268 392,23
(31 757,1)
89,4
2. ТАТВАРЫН БУС ОРЛОГО
293 224,30
455 727,04
162 502,7
155,4
 
Төсвийн зарлагын талаар:Аймгийн төсвийн нийт зарлага 21171.8 сая төгрөг төлөвлөгдсөнөөс гүйцэтгэлээр 16246.3 сая төгрөг болж төлөвлөгдсөн зардлын 76,7 хувийг буюу гарсан гүйцэтгэлийг бүрэн санхүүжүүлсэн бол Сумдын төсвийн зарлага 12933,8 сая төгрөг байхаар төлөвлөгдсөнөөс гүйцэтгэлээр 11088,6 сая төгрөг болж төлөвлөгдсөн зарлагын 85,7 хувийг зарцууллаа.
Ш Нийт төсвийн зарлагын
ь Цалинд 49.0 хувь
ь Нийгмийн даатгалын шимтгэл, эрүүл мэндийн даатгалын хураамжинд 5.8 хувь
ь Бараа үйлчилгээний урсгал зардалд 19.7 хувь
ь Тогтмол зардалд 22.8 хувь
ь Хөрөнгийн зардалд 3,0 хувыг тус тус зарцууллаа.
Аймгийн төсвөөс сумдад олгох санхүүгийн дэмжлэгт 1342,2 сая төгрөг, Аймаг, сумын төсвөөс санхүүждэг төсөвт байгууллагуудын санхүүжилтэд 18145,0 сая төгрөг, Улсын төсвөөс санхүүгийн дэмжлэгэнд 3171,0 сая төгрөг, Тусгай зориулалтын шилжүүлгээр 11342,1 сая төгрөгийг батлагдсан хуваарийн дагуу бүрэн санхүүжүүллээ.
Орон нутгийн төсвийн нийт зарлага                            /мянган төгрөг/
ҮЗҮҮЛЭЛТ
Тєлєвлєгєє
/өссөн дүнгээр/
Гүйцэтгэл
/өссөн дүнгээр/
Өөрчлөлт
Тоо
Хувь
II. НИЙТ ЗАРЛАГА БА ЦЭВЭР ЗЭЭЛИЙН ДҮН
21 171 844,6
16 246 280,5
(4 925 564,2)
76,7
1.1 Цалин хєлс болон нэмэгдэл урамшил
8 951 766,4
7 960 591,8
(991 174,7)
88,9
1.2 Ажил олгогчоос нийгмийн даатгалд тєлєх шимтгэл
990 231,8
872 694,4
(117 537,4)
88,1
1.3 Бараа їйлчилгээний бусад зардал
3 725 302,7
3 206 806,8
(518 495,9)
86,1
1.4 Татаас ба урсгал шилжүүлэг
4 047 034,6
3 716 218,8
(330 815,8)
91,8
Б. ХЄРЄНГИЙН ЗАРДАЛ
3 457 509,1
489 968,7
(2 967 540,4)
14,2
 
Гурав. Хууль, эрх зүйн бодлогын хүрээнд
 
Хууль хяналтын үйл ажиллагааны чиглэлээр:
Аймгийн Засаг даргын Тамгын газрын хууль зүйн хэлтсийн  хууль тогтоомжийн бүртгэл лавламжийн сангаас 23иргэнд лавлагаа мэдээлэл өгч, 19иргэнд хууль эрх зүйн зөвлөгөө өгч ажиллалаа.
Аймгийн Засаг даргын захирамжийн биелэлтэд байнгын хяналт тавьж,9 захирамжийн төсөлд виз өгч, 14 сумдын Засаг даргын захирамж 58, сумдын төсөвт газрын ерөнхий менежерүүдийн 21 тушаалын хууль зүйн үндэслэлийг хянаж ажилласан.
            Иргэдээс аймгийн Засаг даргад хандаж 5өргөдөл ирүүлсэн байна. Амьдралын гачигдалтай байдлыг дурьдсан 1иргэнд 50.000мянган төгрөгийн мөнгөн тусламж үзүүлж гэр хүссэн 4иргэний өргөдөлийг хүлээн авч гэр хүссэн иргэдийн бүртгэлд бүртгээд байна.
Иргэдийн санал хүсэлтийг сонсох “Нээлттэй утас” 7058-2233 дугаарт ирсэн дуудлагийн шийдвэрлэлт:
Хууль зүйн хэлтсийн ажлын чиг үүрэгт холбоотой Улсын бүртгэлийн хэлтэст 5 санал, гомдол Цагдаагийн газартай холбоотой 9 санал гомдлыг хүлээн авч тухай бүр шийдвэрлэж санал гомдол ирүүлсэн иргэнд хариуг өгч ажиллаад байна.
Архидан согтуурахтай тэмцэх тухай хуулийг хэрэгжүүлэх, архидан согтуурах явдлаас урьдчилан сэргийлэхэд төрийн болон төрийн бус байгууллага, иргэдийн оролцоог идэвхжүүлэх, архины хэрэглээг бууруулан хүүхэд залуусыг архины хэрэглээгүй иргэн болгон төлөвшүүлэх зорилгоор “Архигүй амьдрал” жилийн аяныг аймгийн хэмжээнд зарлан нээлтийн үйл ажиллагааг 2013 оны 05 дугаар сарын 01-ний өдөр хийж, төрийн болон төрийн бус байгууллага, аж ахуйн нэгжүүдийг хамарсан “Олон нийтийн гүйлт” зохион байгууллаа. Энэхүү “Олон нийтийн гүйлт” нэгдсэн арга хэмжээнд 1070 гаруй залуус гүйж архины эсрэг үйл ажиллагаанд нэгдлээ.
“Архигүй амьдрал” аяны хүрээнд төрийн болон төрийн бус байгууллага, ААН сум агентлагаар аялаж байгаа аяны тугийг дэвтрийн хамт аймгийн ЗДТГ хүлээн авч дараах ажлуудыг хийж хэрэгжүүллээ.
Ш Байгууллагын дотоод журамд “Архидан согтуурахтай тэмцэх тухай” хуулийн хүрээнд нэмэлт өөрчлөлт оруулсан.
Ш “Архины хор хөнөөл, эрүүл мэнд” сэдвээр тамгын газрын нийт албан хаагчдад сургалт 2013 оны 05 дугаар сарын 10-ны өдөр зохион байгуулсан
Ш “Танд зөвлөе”, “Та хүүхдэдээ архи зарах байсан уу” сэрэмжлүүлэг, санамж хуудас гаргаж иргэд, ААН тараасан.
“Архигүй амьдрал бидний ирээдүй” шторкийг хэвлэл мэдээллийн хэрэгслээр ард иргэдэд сурталчилан ажилласан.
Архивын ажлын чиглэлээр:
Тус архивын сан хөмрөгч нь 409 иргэнээс 885 лавлагааны захиалга хүлээн авч үзэн лавлагааг гаргаж нийт 1,216,500 төгрөгийн орлого оруулж ажиллалаа.
Лавлагаа мэдээлэл гаргах зорилгоор сан хөмрөгөөс 695 хөмрөгийн 3356 ХН-ийг ашиглалтад гаргаж нийт 1148 хуулбар олгосон байна.
Мөн нөхөн бүрдүүлэлт хийхээр ирүүлсэн Чойбалсан хөгжил ОНӨҮГ,Баянтүмэн сумын Иргэдийн Төлөөлөгчдийн хурал, Дулааны цахилгаан станц, Боловсролын газар, Аригун ХХК-ны архивын ажилтнуудад заавар зөвлөгөө өглөө.
Аглут ХХК-ны Хэрлэн сумын 9 дүгээр багийн нутаг дэвсгэрт баригдсан   48 айлын 69 дүгээр байрны орон сууцны барилгын зураг 7 ХН-ээр нөхөн бүрдүүлэлт хийлээ.
Уншлагын танхимаар Монголын үндэсний музейн эрдэм шинжилгээний ажилтан судлаач Х.Мэндсайханд 16 ХН-ийг ашиглуулав.
Байгууллагын хүсэлтээр архивын сан хөмрөгөөс гадагш 9 байгууллагын 44 ХН-ийг түр ашиглуулахаар олгоод байна.
Архивын баримтаас 148 хадгаламжийн нэгжид нягтлан шалгалт хийж 5 ХН-ийн баримтыг сэлбэн засч, 53 ХН-ийн 3529 хуудас баримтыг скайнерт оруулан 33 ХН-ийн 2477 хуудас баримтыг програмд оруулаад байна.
      2013 оны 5 сарын 01-ээс 5 сарын 31-ийг хүртэлх хугацаанд нийт 52 байгууллагын 5 төрлийн 17079 ширхэгхэвлэмэл хуудасны захиалга авч стандартын дагуу хэвлэж дугаарлан бүртгэл хөтлөн холбогдох байгууллагуудад нь олгоод байгаа бөгөөд нийт 52 байгууллагын1035870төгрөгийн төлбөр орох ёстойгоос 30 байгууллагын 416350 төгрөгийн орлого оруулаад байна.Мөн 2012 оны 68310 төгрөг, 2013 оны 1 сарын 7500 төгрөг, 4 сарын 140700 төгрөгийн гүйлгээ хийгдсэн байна.
 
Дөрөв. Боловсрол, соёл, эрүүл мэнд,
нийгмийн хамгааллын бодлогын хүрээнд
 
Боловсролын чиглэлээр:    
ЕБС- ийн 7-10 аниудаас Байгалийн ухааны хичээл, технологийн хичээлээр 8,10-р ангиудаас ТТШ авч нэгтгэн дүгнэж анализ хийлээ.
Хэрлэн сумын 11 дүгээр сургуульд ажиллласан үнэлэлт дүгнэлтийг бичиж холбогдох байгууллагад хүргэн ажиллалаа.
Элсэлтийн Ерөнхий Шалгалт -2013-ийн бааз тулгалтын мэргэжилтэн Б. Бямбаханд Үнэлгээний төвтэй хийлээ.
Гамшгаас хамгаалах төлөвлөгөө боловсруулж батлуулан хэрэгжилийг хангаж ажиллаж байна.
“Онцгой байдал дахь хүүхэд хамгаалал” төслийн хүрээнд үзүүлэх сургуулийн үйл ажиллагаатай СӨБ харижусан мэргэжилтэн танилцаж санал сэтгэгдлээ илэрхийлсэн.
Ахлах болон туслах  тогооч нарын сургалтыг тус бүр  БСГ-т  зохион байгуулж52тогоочийг  хамруулан онол дадлага хослуулсан чадвар эзэмшүүлсэн.
Багшлах эрх олгох ажлын хэсэг багш нэг бүрээр дүгнэлтээ гарган Боловсролын газрын арга зүйн зөвлөлийн хуралд   СӨБ, ЕБС – ийн 63 багшийн материал хэлэлцэгдснээс 62 багшийн материал шаардлага хангасанд Боловсролын газрын дарга нь багшид багшлах эрх олгох хасах, сэргээх, хасахыг уламжлах тухай шийдвэрийг гаргаж холбондох материалын хамт БМДИ-д хүргэлээ.
ЕБС- ийн захирал, цэцэрлэгийн эрхлэгч нарын улирлын урамшуулалыг БСГ- ын даргын байгуулсан ажлын хэсгээр хэлэлцэн дүгнэж БГ- ын даргын албан тоотоор аймгийн засаг даргад хүргүүллээ.
Аймгийн цогц бодлого-2013” биелэлтийг гарган АЗДТГ- ын НХХ- т хүргэсэн.
ЕБС- ийн  байгалийн ухааны хичээлийн лабораторийн судалгааг авч дуусган нэгтгэн БШУЯ- д хүргэлээ..
ЕБС, СӨБ – ын багш, удирдлага, эцэг эхийн төлөөлөлөөс авсан судалгааг нэгтгэлээ.
Сургууль, цэцэрлэгийн удирдлагуудын аймгийн засаг даргатай байгуулах хөдөлмөрийн гэрээг хийлгэн Нийгмийн хөгжлийн хэлтэст хүргэлээ.
Багшлах эрх олгох ажлын хэсэг багш нэг бүрээр дүгнэлтээ гарган Боловсролын газрын арга зүйн зөвлөлийн хуралд хэлэлцүүлэн Боловсролын газрын дарга нь багшид багшлах эрх олгох хасах, сэргээх, хасахыг уламжлах тухай шийдвэрийг гаргаж холбогдох материалын хамт БМДИ- д хүргэсэн.
Элсэлтийн ерөнхий шалгалтын шар хуудсыг сургууль бүрт тараалт хийлээ.
КЕНГУРУ-2013 олон улсын уралдааны шагнал гардуулах ёслолын үйл ажиллагааг зохион байгууллаа.
ЭЕШ-ийн математикийн туршилт сорил авч Swot  хийсэн.
Англи хэлний үндэсний хөтөлбөрийн хүрээнд массын сургалтын чанарыг сайжруулах зорилгоор 10 дугаар ангийн сурагчдын дунд, орос хэлний хичээлээр 9 дүгээр ангид массын олимпиадыг зохион байгуулж суралцагчдын мэдлэг чадвар, ур чадварын түвшинг тодорхойллоо.
ЕБС-иудын сургалтын менежерүүдийн 2012-2013 оны хичээлийн жилийн сургалт хүмүүжлийн ажлын үр дүнг тооцох тайлант хэлэлцүүлэг зохион байгуулах бэлтгэл хангах, албан бичиг хүргүүллээ.
ЕБС, СӨБ- ийн удирдлагуудад 2012-2016 оны төсвийн төлөвлөлт ба боловсролын шинэчлэлт” сургалт Хан –уул сургуульд зохион байгуулж 100 гаруй хүмүүсийг хамрууллаа.
Тогтвортой хөгжихүйц үзэл санааг суурь боловсролын агуулгад тусгах нь” Зүүн бүсийн сургалт ДДС- дээр зохион байгуулагдаж нийт 40-д хүн хамрагдсан. Бага, МХ, гадаад хэл, математикийн боловсрол хариуцсан мэргэжилтэн нар хамрагдсан.
14-р цэцэрлэг дээр Койкагийн мэргэжилтэнтэй хамтран биеийн тамир,дуу хөгжмийн хичээлийн сургалттай 12 багш хамруулан арга туршлагаас солилцуулсан.
Аймаг, сумдын цэцэрлэгийн туслах болон ахлах тогооч нарын сургалтыг зохион байгуулж нийт 52 хүнийг хамруулан онол дадлага хослуулсан чадвар эзэмшүүллээ.
Ангийн номын сан ашиглан хүүхэд бүрийн бүтээлчээр унших, бичих, сэтгэн бодох чадварыг хөгжүүлэх арга зүйд суралцуулах нь” сэдэвт сургалтад сургуулийн номын санч, багш, БСГ- ын мэргэжилтнүүд нийт 162 хүн хамрагдсан.
БШУЯ-наас төрийн өмчит ЕБС-ийн захирал, сургалтын менежерүүдэд  зориулсан менежментийн чадварыг дээшлүүлэх сургалтыг Монголын Бизнес Инкубаторуудын Үндэсний Нэгдсэн холбоо зохион байгуулахад   Дорнод аймгийн төрийн өмчит бүх сургуулийн захирал, менежер, БСГ- ын мэргэжилтэн нийт 30 хүн хамрагдсан.
Дээрх сургалтад хамрагдснаар багшийн мэдлэг, арга зүйд ахиц гарахад түлхэц болсноороо ач холбогдолтой байлаа
Хан-Уул цогцолбор сургуулийн байгалийн ухааны багш  Бадамлянхуйн   “Хичээлийн судалгаа”- химийн хичээлд   байгалийн ухааны мэргэжилтэн, мэргэжлийн багш нарын хамт хичээлд сууж ажиглалт хийж, хичээлийн хэлэлцүүлэг зохион байгууллаа
 Авъяас хөтөлбөрийн хүрээнд онол практикийн бага хурал зохион байгуулж хүүхэд нэг бүрийн авъяасыг хөгжүүлэгч байгууллагаар 12 дугаар сургууль, хүүхэд нэг бүрийн авъяасыг хөгжүүлэгч багшаар 8 төрлөөр багш нарыг тодруулан алдаршуулсан.
Багшийн хичээлийн бэлтгэл болон ээлжит хичээлийн хөтөлбөр дахин боловсруулагдан сайжирсан. Хүүхэд бүрийн хөгжлийн дэмжигч байгууллага, багш, хамт олныг алдаршуулан хийсэн бүтээснээр нь сурталчилан түгээн дэлгэрүүллээ.
5 дугаар сарын 29-6/2 дуустал БСГ- ын даргын батласан нэгдсэн хуваарын дагуу мэргэжилтнүүд ЕБС- ийн төгсөх ангийн боловсролын баримт бичигт тулгалт хийж, Боловсролын улсын байцаагч хянаж, бичилт хийлгэж олгож байна.
Хүүхдийн баярын үйл ажиллагаанд /6/1/ “Биелгээт хотхон”- үйл ажиллагааг зохион байгуулах бэлтгэл ажлыг хангаж байна.
 
Эрүүл мэндийн чиглэлээр: Эмнэлгийн тусламж үйлчилгээний чанар аюулгүй байдалд тулгамдаж буй асуудлуудыг шийдвэрлэх зорилготойгоор “Эрүүл мэндэд иргэн таны оролцоо” сэдэвт хэлэлцүүлгийг зохион байгууллаа. Уг хэлэлцүүлгийг БОЭТөв дээр зохион байгуулсан ба 100 гаруй иргэд оролцон нээлттэй ярилцлага хийлээ.Эмнэлгийн тусламж үйлчилгээтэй холбоотой гомдол гараагүй.Дэвшүүлсэн саналыг хэлэлцэн цаашид бодолцон ажиллахаар болсон.
“Сувилахуйн хөгжлийн шинэчлэлд бидний оролцоо”сэдэвт сувилагч тусгай мэргэжилтнүүдийн аймгийн 3-р зөвлөгөөнийг зохион байгууллаа. Эрүүл мэндийн салбарын шинэчлийн бодлогыг хэрэгжүүлэх зорилгоор зохион байгуулж буй ажлын нэг хэсэг болох аймгийн сувилагч, тусгай мэргэжилтнүүдийн 3-р зөвлөгөөн 2013 оны 05-р сарын 17,18 ны өдрүүдэд боллоо. Тус зөвлөгөөнд Сувилахуйн салбарт тулгамдаж буй асуудлаар тодорхой илтгэлүүд хэлэлцүүлэн шийдвэрлэх арга зам, зөвлөмжийг боловсруулан ажилласан.
Дэлхийн сувилагч нарын өдрийг тохиолдуулан БОЭТ, өрх сумдын сувилагч нарын дунд онол практикийн хурлыг зохион байгууллаа. Онол практикийн хуралд нийгмийн эрүүл мэнд болон сувилахуйн чиглэлээр 12 илтгэл тавигдсан ба БОЭТ-ийн сүрьеэ тасгийн сувилагч н.Оюунтуяагийн илтгэл шалгарсан.Нийт оролцсон илтгэлүүдийг эмхтгэл болгохоор ажиллаж байна.
Ерөнхий боловсролын сургуулийн сурагчдын дунд зарласан “Сувилагч тандаа баярлалаа” сэдэвт эссэ, гар зургын уралдааныг зохион байгууллаа. Сувилагч мэргэжлийг сурталчлан мэргэжлийн мөн чанарыг таниулах, мэргэжлийн чиг баримжаа олгох зорилготойгоор зохион байгуулсан эссэ, гар зургын уралдаанд нийт 29 бүтээл оролцож, эхний 3 байрыг шалгарууллаа.
Менингококкт халдвараас сэргийлэх ажлыг эрчимжүүлэх тухай албан даалгаварын биелэлтийг гаргаж ЭМЯ-ны Бодлогын хэрэгжилтийн газарт хүргүүлсэн.
Шинэ болон дахин сэргэж буй халдварт өвчнүүд сэдвээр удаагийн сургалтыг эрүүл мэндийн байгууллагын 17 эмч ажилчдад зохион байгуулсан.
Томуугийн А(H7N9) вирусын халдварын өнөөгийн байдал, халдвараас сэргийлэх зөвлөмжийг орон нутгийн телевиз, сонинд нэг нэг удаа өгсөн.
Хачигт халдвар болон гахай хавдар, салхинцэцэг зэрэг өвчнөөс урьдчилан сэргийлэх зөвлөмжийг орон нутгийн телевизэд 1 удаа өгсөн.
Томуугийн вирусын халдварын үед авах арга хэмжээний бэлэн байдлын төлөвлөгөөнд тодотгол хийж ЭМГ-н даргаар батлуулж БОЭТ, сум өрхийн эрүүл мэндийн төвүүдэд хүргүүлэн бэлэн байдлыг ханган ажиллаж байна.
Энэ ажлын хүрээнд сургууль, цэцэрлэгийн насны 8796 хүүхдэд хамар залгиурын урьдчилан сэргийлэх үзлэг хийж өвчлөл илэрсэн 1250 хүүхдийг хамар залгиурын арчдасын шинжилгээнд хамруулж 1212 хүүхдийг буюу өвчлөлийн 97%-ыг эмчлэн эрүүлжүүлсэн байна. Менингококкт халдвараас сэргийлэх сургалтанд 7122 хүн хамрагдаж, 8205 хүнд сурталчилгаа хийгдсэн байна.
ХӨСҮТ-н томуугийн үндэсний төвийн вируслогийн лабораторид 31 томуугийн сорьц хүргүүлсэнээс 14 сорьцонд вирус илэрсэн бөгөөд нийт хүргүүлсэн сорьцийн 45,1%-г эзэлж байна.
ЭМС-ын албан даалгаварын дагуу сумын эрүүл мэндийн төвүүдийн эрхлэгч их эмч,эх баригч бага эмч нарт Эхийн эндэгдлээс сэргийлэх талаар :
Сургалтанд:
1.Баян дун сумын эрүүл мэндийн төвд:’’Олон улсын эх баригч бага эмч,сувилагч нарын ‘’нэгдсэн чуулага уулзалт болж нийт арван гурван сумын хоёр зуу орчим эмнэлгийн дунд мэргэжилтэн,эрхлэгч нар оролцлоо.
2.Тус уулзалтанд оролцогч эх баригч бага эмч,эрхлэгч эмч нарт,Эхийн эндэгдлээс сэргийлэх арга хэмжээг зохион байгуулах тухай ЭМЯ-ны 1а/1503 албан даалгаварыг танилцуулж,Эх барихын ноцтой хүндрэлүүд сэдвээр нэг өдрийн сургалт явууллаа.
3.Нийт оролцогчидоос сургалтын өмнө сорил авахад 40 хувьтай,сургалтын дараа сорил 66,5 хувь болж өссөн байна.
5 дугаар сарын 11-12-ны өдрүүдэд МЭИКонцерны 90-н жилийн ойд зориулсан зүүн бүсийн эмийн мэргэжилтнүүдийн чуулга уулзалтыг Эм холбоо ТТБ-тай хамтран зохион байгуулж аймаг сумын нийт 50 гаруй эмийн мэргэжилтнүүд оролцов.
Эмийн талаар төрөөс баримтлах бодлого шийдвэр, хууль, дүрэм журмын талаар хэлэлцэн эм хангамжийн байгууллагуудад тулгамдаад байгаа асуудлуудыг тодорхойлж, тулгамдсан асуудлыг шийдвэрлэх талаар холбогдох дээд байгууллагад уламжлах санал зөвлөмжийг боловсруулж уламжлав.
Ажлын байрны эрүүл мэндийг сайжруулах, эрүүл мэндийг дэмжих үйл ажиллагаанд олон нийтийн оролцоо нэмэгдэж байна. Эрүүл мэндийн сайдын 2009 оны 184 тоот тушаалаар батлагдсан “Эрүүл мэндийг дэмжигч байгууллага шалгаруулах журам”-ын дагуу Баяндун, Халхгол сумын сургууль, Хэрлэн сумын ерөнхий боловсролын 11-р сургууль, 3-р цэцэрлэгүүд эхний шатны шалгаруулалтад оролцохоор материал ирүүлснээс Баяндун сумын сургуульд үнэлгээ хийгдэж “Эрүүл мэндийг дэмжигч байгууллага”-ын 2-р зэргийн гэрчилгээний болзлыг биелүүлснээс гадна бусад сургууль цэцэрлэгийг үнэлгээнд оруулахад бэлэн болоод байна. Аймгийн “Шинэ хөгжил” цогцолбор сургууль, “ДБЭХС” ТӨК, “Дорнод нийтийн аж ахуй” ХХК-иуд ажлын байрны эрүүл мэндийн сургалтуудыг цуврал хэлбэрээр авч нийт ажилтан албан хаагч нараа эмнэлгийн урьдчилан сэргийлэх үзлэгт орууллаа. Засгийн газрын 2011 оны 12-р сарын 16-ны өдрийн 359 дугаар тогтоолоор батлагдсан “Эрүүл хот, сум, баг, ажлын байр, сургууль бий болгох үндэсний хөтөлбөр”-ийн хүрээнд Дашбалбар сумын ЗДТГ-аас “Эрүүл сум” орон нутгийн дэд хөтөлбөрийг боловсруулан сумын ИТХ-аар хэлэлцэн батлуулж үйл ажиллагаагаа эхлүүлээд явж байна. Энэ нь “Эрүүл сум” болох хөдөлгөөн өрнүүлэн ажиллаж байгаа манай аймгийн анхны сум болж байна.
Биеийн тамир, спортын чиглэлээр: Монголын хөлбөмбөгийн холбоо 2008 оноос эхлэн “Аймгуудын цом” тэмцээнийг зохион байгуулж ирсэн түүхтэй. Энэхүү тэмцээний чанарыг сайжруулах, оролцогчдын тоог нэмэгдүүлэх, хөлбөмбөгийн хөгжлийг хөдөө орон нутагт дэлгэрүүлэх үүднээс Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн дэмжлэгтэйгээр “Хөлбөмбөгийн хөгжлийг хөдөө орон нутагт” цогц хөтөлбөр дэвшүүлж байгаа юм. Энэхүү цогц хөтөлбөрт:
-        Хөдөө орон нутагт “ГООЛ” төслийн хүрээнд хөлбөмбөгийн талбай байгуулах
-        “Хөлбөмбөгийн элч төлөөлөгч” томилох
-        Аймгуудын аварга шалгаруулах “Үндэсний цом” тэмцээнийг зохион байгуулах
-        “Хүүхэд-Хөлбөмбөг- Ирээдүй” сургалт, фестивалийг зохион байгуулах
-        Ерөнхий боловсролын сургуулиудын дунд “Мөрөөдөл” нэртэй футзалны тэмцээн зохион байгуулах ажлууд хамрагдаж байгаа
Энэ цогц хөтөлбөрийн хүрээнд 2013 оны 05-р сарын 08-аас 12-ны өдрүүдэд Монгол улсын 21 аймгийн аварга шалгаруулах “Үндэсний цом” тэмцээнийг 1 үеийг зохион байгуулахаар шийдвэрлэсэн. Бүсчилсэн байдлаар зохиох тэмцээнд нийт 4 бүсэд хуваагдаж байгаа бөгөөд бүс болгоноос шалгарсан 2, 2 баг нийт 8 баг Улаанбаатар хотноо 2013 оны 05-р сарын 14-19-ний өдрүүдэд шигшээ тэмцээнд шигшээ тэмцээнд оролцон аваргаа тодруулах юм. Одоогийн байдлаар бүсүүдээ дараахь байдлаар хуваасан бөгөөд тэмцээний хуваарь гарсан байна. Үүнд:
Тэмцээний нээлтийн ёслол болон сугалааны үйл ажиллагаа Улаанбаатар хотноо 2013 оны 04-р сарын 20-ны өдрийн 10.00 цагаас МХБХ-ны байранд сургалт, 12.00 цагаас сугалаа болон “Хөлбөмбөгийн элч төлөөлөгч” нарыг томилох ёслолын ажиллагаа Элит төв дээр болсон. Энэхүү ёслолын үйл ажиллагаанд Монгол улсын Ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдорж, МХБХ-ны Ерөнхийлөгч Б.Ганболд, Соёл, спорт, аялал жуулчлалын сайд Оюунгэрэл, Боловсрол шинжлэх ухааны сайд Гантөмөр, Үйлдвэр хөдөө аж ахуйн сайд Баттулга, МХБХ-ний УЗ-ийн гишүүд, Дорнод аймгаа төлөөлөн аймгийн Засаг даргын Тамгын газрын дарга П.Бат-Өлзий, Биеийн тамир, спортын газрын дарга Б.Чимэддорж нар оролцсон.
Тус тэмцээний зүүн бүсийн шалгаруулалт Чойбалсан хотод байгуулагдсан хиймэл зүлэгтэй хөлбөмбөгийн анхны ногоон талбайд зохиогдож байгаагаараа онцлог юм. Тэмцээн 2013 оны 05-р сарын 08-12-ны өдрүүдэд, нээлтийн ажиллагаа 2013.05.08-ны 12.00 цаг болж, аймгийн Засаг даргын Тамгын газрын дарга Н.Алтанцэцэг, Биеийн тамир, спортын газрын дарга Б.Чимэддорж, аймгийн хөлбөмбөгийн холбооны тэргүүн Р.Жаргалсайхан, Т.Далхаасүрэн МХБХ-ний 21 аймгийн аварга шалгаруулах тэмцээний зүүн бүсийг хариуцсан бүлгийн ахлагч, МХБХ-ны ахмад тамирчин, С.Жаргал Азийн хөлбөмбөгийн холбооны коммиссар, МХБХ-ны Гадаад харилцаа, Маркетинг хариуцсан мэргэжилтэн, Сүхбаатар аймгийн Нийгмийн хөгжлийн хэлтсийн дарга, Говьсүмбэр аймгийн Нийгмийн хөгжлийн хэлтсийн дарга нар оролцлоо. Тэмцээн Говьсүмбэр, Дорнод аймгийн баг тамирчдын тоглолтоор эхэлсэн бөгөөд тус тэмцээнийг шүүх шүүгчдийн бүрэлдэхүүнд Д.Түмэнбаяр Дэлхийн хөлбөмбөгийн холбооны шүүгч, МХБХ-ны 1-р зэрэглэлийн шүүгч, О.Билгүүн саяхан болсон АХБХ-ны 14 хүртлэх насны Азийн аварга шалгаруулах тэмцээний шүүгч, МХБХ-ны 2-р зэрэглэлийн шүүгч, О.Хишигтөмөр өнгөрсөн жилийн АХБХ-ны 14 хүртлэх насны Азийн аварга шалгаруулах тэмцээний шүүгч, МХБХ-ны шүүгч, Э.Магад-Эрдэнэ Орон нутгийн шүүгч, МХБХ-ны шүүгчээр олон жил ажиллаж байгаа шүүгчид томилогдон ажиллаж, амжилттай болж өндөрлөлөө.
Монгол улсын ерөнхийлөгчийн дэмжлэгтэй “Хөлбөмбөгийн хөгжлийг хөдөө орон нутагт” цогц хөтөлбөрийн хүрээнд Монгол улсын 21 аймгийн аварга шалгаруулах “Үндэсний цом-2013” тэмцээний урьдчилсан шатны зүүн бүсийн шалгаруулалтанд амжилттай оролцож хүрэл медаль хүртсэн П.Мөнхжаргал дасгалжуулагчтай Хэнтий аймаг, “Үндэсний цом-2013” тэмцээний урьдчилсан шатны зүүн бүсийн шалгаруулалтанд амжилттай оролцож Л.Наранбаатар дасгалжуулагчтай Дорнод аймгийн баг тамирчид алтан медаль, Ч.Батзангиа дасгалжуулагчтай Дорноговь аймгийн баг тамирчид мөнгөн медаль хүртэж, улмаар Улаанбаатар хотноо 05-р сарын 14-19-ний өдрүүдэд болсон шигшээ тэмцээнд Л.Наранбаатар дасгалжуулагчтай Дорнод аймгийн шигшээ багийн тамирчид амжилттай оролцож аваргын алтан медаль хүртлээ.
Дорнод аймгийн баг нь 2011 онд 21 аймгийн цомын аварга шалгаруулах хөлбөмбөгийн тэмцээнд Дорнод аймгийн Л.Наранбаатар дасгалжуулагчтай, Т.Бямбасүрэн ахлагчтай 18 хүний бүрэлдэхүүнтэй баг тамирчидамжилттай оролцож, 1989 оноос хойш 22 жилийн дараа улсын чанартай мэргэжлийн хөлбөмбөгийн тэмцээнээс хүрэл медаль шилдгийн шилдгүүдээрБ.Батсуурь “Шилдэг хаалгач”, Г.Төгсболд “Шилдэг тогтогч”, Б.Батболд “Шилдэг гоолын эзэн”-ээр тус тус шалгарч түүхэн амжилтыг үзүүлж байсан.
Аймгийн иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын дэргэдэх Гэмт хэргээс урьдчилан сэргийлэх ажлыг зохицуулах салбар зөвлөл Архидан согтуурахтай тэмцэх тухай хуулийг хэрэгжүүлэх, архидан согтуурах явдлаас урьдчилан сэргийлэхэд төрийн болон төрийн бус байгууллага,  иргэдийн оролцоог идэвхжүүлэх, архины хэрэглээг бууруулах, хүүхэд залуусыг архины хэрэглээгүй иргэн болгон төлөвшүүлэх, архины хамаарал бүхий иргэдэд туслах, эрүүлжүүлэх, нийгэмшүүлэх  зорилгоор  “Архигүй амьдрал” жилийн аяныг аймгийн хэмжээнд зарлан аймгийн Иргэдийн төлөөлөгчдийн Хурал, Засаг даргын Тамгын газар, аж ахуйн нэгж байгууллагууд, сумд болон иргэдийг оролцуулан 2013 оны 05-р сарын 01-ний өдөр 14:00 цагт  аймгийн хөл бөмбөгийн талбайд зохион байгуулав.
“Архигүй амьдрал” аянд нэгдсэн 1000залуус 3 км-ийн нийтийн гүйлтэнд оролцов.
“Архигүй амьдрал” аяны гол зорилт нь Монгол Улсын Архидан согтуурахтай тэмцэх тухай хуулийг хэрэгжүүлэх, архидан согтуурах явдлаас урьдчилан сэргийлэхэд төрийн болон төрийн бус байгууллага,  иргэдийн оролцоог идэвхжүүлэх, архины хэрэглээг бууруулах, архи согтууруулах ундаагаар үйлчилдэг цэгийн тоог багасгах,  архи худалдаалах өдрийн тоог цөөрүүлэх,  ялангуяа хүүхэд залуусыг архины хэрэглээгүй  иргэн болгон төлөвшүүлэх, архины хамаарал бүхий иргэдэд туслах, эрүүлжүүлэх, нийгэмшүүлэх, архигүй хүлээн авалт, найр наадам, тэмдэглэлт өдрийг санаачилах ажлыг дэмжих, зохион байгуулж хэвших  явдал юм
            Улаанбаатар хотноо 2013 оны 05 дугаар сарын 09-10 ны өдрүүдэд Олимпийн таеквондогийн өсвөр үе, бага насны 2013 оны УАШТ амжилттай болж өнгөрлөө. Тэмцээнд хот хөдөөгийн 23 байгууллагын 340 гаруй тамирчид хурд хүч, авхаалж самбаагаа сорин өрсөлдсөнөөс Г.Анхбаяр /ОУХМ/, Н.Цолмон дасгалжуулагчтай оролцсон Дорнод аймгийн Өсвөрийн баг тамирчид бага насны ангилалд 7 оноо, Өсвөр насны ангилалд 34 оноо авч нийт 5 алт, 2 мөнгөн медаль хүртэж багийн нийлбэр дүнгээр 41 оноо авч НЭГДҮГЭЭР байранд шалгарч алтан цомын эзэн боллоо. Энэ удаагийн тэмцээнд түрүүлсэнээр манай баг Өсвөрийн УАШТ-д 3 дахь удаагаа түрүүлж байгаа юм.
Мөн манай багаас тэмцээний “ШИЛДЭГ ДАСГАЛЖУУЛАГЧ”-аар шигшээ багийн дасгалжуулагч Г.Анхбаяр /ОУХМ/ шалгарсан бол “ШИЛДЭГ ЭРЭГТЭЙ ТАМИРЧИН”-аар 12-р сургуулийн 10а ангийн сурагч Н.Энхжаргал шалгарч манай аймгийн баг тамирчид 3 цомын эзэн болсон сайхан амжилтыг үзүүллээ.
Тэмцээнд медаль хүртсэн тамирчид:
Алтан медаль:
Эмэгтэйчүүдийн 36 кг-н жинд – Т.Ганболор /2-р сургууль 7 анги/
Эмэгтэйчүүдийн 41 кг-н жинд – Т.Сарангуа /Сэргэлэн сумын ЕБС-н 7а анги/
Эрэгтэйчүүдийн 40 кг-н жинд – С.Батхүү /2-р сургууль 91 анги/
Эрэгтэйчүүдийн 44 кг-н жинд – Н.Энхжаргал /12-р сургууль 10б анги/
Эрэгтэйчүүдийн 73 кг-н жинд – Б.Золбоо /12-р сургууль 11а анги/
Мөнгөн медаль:
Эрэгтэйчүүдийн 36 кг-н жинд – М.Тэлмэн /Сэргэлэн сумын ЕБС-н 7 анги/
Эмэгтэйчүүдийн 55 кг-н жинд – Г.Наранцацралт /Чойбалсан сумын ЕБС-н 10 анги/
Оюун ухааны оргил, төлөвшил хүмүүжлийн дээд жигүүр, шинжлэх ухаан, урлаг спортын цогц нэдэл болсон шатрын спортыг хөгжүүлэх үйлсэд үнэтэй хувь нэмэр оруулан 2013 оны 6-р сарын 5-14-ны өдрүүдэд Тайланд улсын Чанг Мая хотноо зохион байгуулагдах Ази Номхон далайн орнуудын шатрын аварга шалгаруулах тэмцээнд эх орноо төлөөлөн 12 хүртлэх насны охидын ангилалд Дорнод аймгийн Батцоожийн Аминаа оролцохоор Улаанбаатар хотноо бэлтгэл сургуулилтандаа гараад байна.
Залуучуудын улсын аварга шалгаруулах боксын тэмцээнд Улаанбаатар хотноо 2013 оны 04-р сарын 22-27-ны өдрүүдэд Спортын төв ордны А зааланд болж, тэмцээнд 27 байгууллагын 186 тамирчин хурд хүчээ сорин өрсөлдсөнөөс Дорнод аймгийн Биеийн тамир, спортын газрын Т.Эрдэнэбаяр дасгалжуулагчтай 11 тамирчин амжилттай оролцож 4 алт, 1 мөнгө, 3 хүрэл медаль хүртэж Дорнод аймгийн боксын түүхэнд 24 жилийн дараа багаараа 43,5 оноогоор 1-р байр, аваргын алтан медаль, цом, мөн Т.Эрдэнэбаяр “Шилдэг дасгалжуулагч”, Э.Бат-Өлзий “Шилдэг тамирчин”-аар тус тус шалгарсан амжилтыг үзүүллээ. /Алтан медаль Эмэгтэй 51 кг Л.Алтанцэцэг, 60 кг У.Шинэцэцэг, +64 кг Э.Эрдэнэтуяа, Эрэгтэй 56 кг Х.Тулга Мөнгөн медаль эрэгтэй 60 кг Э.Бат-Өлзий Хүрэл медаль 48 кг Б.Лхагвасүрэн, 56 кг Э.Эрдэнэбадрах, 75 кг Э.Бямбацогт/
 
ОХУ-ын г.Борзя хот Ю.Н.Саранина нэрэмжит олон улсын боксын тэмцээнд Монгол, БНХАУ, ОХУ-ын баг тамирчид оролцсоноос Дорнод аймгийн Нисэх буудлын дарга, спортын мастер Х.Энхбаатар ахлагчтай Дорнод аймгийн Биеийн тамир, спортын газрын дэргэдэх “Талын бүргэд” клубын 11 тамирчин, шүүгч Г.Ганбат, Н.Батсайхан нарын хамт амжилттай оролцож
Алтан медаль: 36 кг Э.Шинэболд, 40 кг Г.Бумчин, 40 кг Г.Тэмүүл, 75 кг Б.Эрхэмбаяр, Мөнгөн медаль: 36 кг Б.Мөнхсүлд, Хүрэл медаль: 64 кг Г.Гантулга, 43 кг Тодбилэг, 36 кг Э.Хонгор, 57 кг Х.Зол-Эрдэнэ тус тус медальт байранд шалгарч, багаараа 1-р байранд шалгарлаа. Одоо Улаанбаатар хотноо болох Олимпийн гараа олон хотын боксын тэмцээнд оролцохоор бэлтгэл сургуулилтандаа гараад байна.
Улаанбаатар хотноо 2013 оны 04-р сарын 28-29-ний өдрүүдэд “Нанжинь 2013” Азийн өсвөр үеийнхний II наадмын хөнгөн атлетикийн сонгон шалгаруулах “ГРАН-ПРИ-2013” тэмцээн болж Дорнод аймгийн Г.Хүрэлбаатар, Б.Лхамсүрэн, Б.Батхүү, Г.Сүхбаатар, Ч.Ганбүргэд дасгалжуулагчтай хөнгөн атлетикийн шигшээ багийн 35 тамирчин амжилттай оролцож 60м Туулцэцэг, 100м Г.Анхбаяр алт, Уртын харайлт Туулцэцэг алт, Энхмарал, Шинэтөгс, Гүнзориг мөнгө, 3-ын харайлт Энхмарал алт, Шинэтөгс, Гүнзориг мөнгө, 1500м Аззаяа мөнгө, Тэмүүжин хүрэл медаль тус тус хүртэж, багаараа 3-р байр эзэлж улмаар Г.Хүрэлбаатар, Б.Батхүү дасгалжуулагчтай М.Цэнгэлсүрэн, Э.Гүнзориг, Г.Хулан, О.Аззаяа, Ц.Тэмүүжин, Ө.Оюундарь, Б.Халиун, Э.Шинэтөгс, Г.Анхбаяр БНХАУ-ын Нанжинь хотноо 2013 оны 08-р сарын 16-24-ний өдрүүдэд болох “Нанжинь 2013” Азийн өсвөр үеийнхний II наадмын хөнгөн атлетикийн тэмцээнд оролцохоор шалгарсан байна.
            Мөн 5-р сарын 01-нд болсон Улсын аварга шалгаруулх буухиа гүйлтийн төрөлд М.Цэнгэлсүрэн, Ц.Тэмүүжин, Г.Хулан, Анхбаатар, Б.Халиун, Ө.Оюундарь нар хүрэл медаль, 5-р сарын 03-нд болсон харайлтын тэмцээний уртын харайлтын төрөлд 14-15 нас Туулцэцэг, Гүнзориг мөнгө, 16-17 нас Энхмарал алт, Шинэтөгс мөнгө, насанд хүрэгчид Х.Мичидмаа алт, Ганчимэг хүрэл, Улсын аварга шалгаруулах 3-н харайлтын төрөлд 16-17 нас Энхмарал алт, Шинэтөгс мөнгө, насанд хүрэгчид Х.Мичидмаа алт, Ганчимэг мөнгөн медаль тус тус хүртэж багаараа улсад 1-р байр эзэллээ.
         Аймгийн аварга шалгаруулах өсвөр үе, насанд хүрэгчдийн бадминтоны тэмцээн 2013 оны 05-р сарын 18-19-ний өдрүүдэд аймгийн Биеийн тамир, спортын газрын заалд өсвөр үе, насанд хүрэгчид мөн анхан шат, сонирхогч гэсэн 3 ангилалаар зохион байгуулагдлаа. Өсвөр үеийн ангилалд 7 байгууллагын 100 гаруй тамирчин, насанд хүрэгчдийн ангилалд 12 байгууллагын 40 гаруй тамирчин хурд хүчээ сорин өрсөлдлөө. Тэмцээний ерөнхий шүүгчээр бадминтоны спортыг Дорнод аймагт системтэйгээр хөгжүүлж байгаа Биеийн тамир, спортын газрын ахлах дасгалжуулагч, спортын мастер, аймгий бадминтоны холбооны тэргүүн Г.Хүрэлбаатар ажиллаж, Ш.Баттөмөр захиралтай Дорнын гэрэгэ ХХК-ний нэрэмжит болгон ивээн тэтгэж амжилттай зохион байгуулсан.
            Тус тэмцээнд өсвөр насны ангилалд тэргүүн байрыг Ч.Наранхүү дасгалжуулагчтай Чойбалсан сум, удаах байранд Б.Ариунзаяа дасгалжуулагчтай 5-р сургууль, Ц.Өлзийсайхан дасгалжуулагчтай Шинэ хөгжил цогцолбор сургууль
Насанд хүрэгчдийн сонирхогчдийн эрэгтэйчүүдийн ганцаарчилсан төрөлд 1-р байр Цэдэнсодном /Политехник коллеж/, удаах байранд Б.Угтахбаяр /ХЦ-ийн 0132-р анги/, Ц.Өлзийсайхан /Шинэ хөгжил цогцолбор сургууль/, эмэгтэйчүүдийн төрөлд, 1-р байр Б.Ариунзаяа /5-р сургууль/, Солонго /Шинэ хөгжил цогцолбор сургууль/, М.Нарантуяа /1-р сургууль/, анхан шатны эрэгтэйчүүдийн төрөлд 1-р байр Мөнхболд /12-р сургууль/, удаах байранд Мөнхтулга /1-р сургууль/, Азбаяр /ДДС/, эмэгтэйчүүдийн төрөлд Гармаа /Сэргэлэн сум/, Отгон-Оюун /ДДС/, Янжиндолгор /12-р сургууль/, эрэгтэй хосын төрөлд 1-р байранд Б.Цэдэнсодном, Ч.Мөнхбатаа, удаах байруудад Ц.Өлзийсайхан, Т.Бямбасүрэн, М.Хотолтөгс, М.Цолмон, эмэгтэй хосын төрөлд Б.Ариунзаяа, М.Нарантуяа, Туул, Солонго, Туяацэцэг, Санчир, Холимог хосын төрлийн 1-р байранд Б.Ариунзаяа, Б.Цэдэнсодном, удаах байруудад Мөнх-Эрдэнэ, Санчир, Сүхбаатар, Янжиндолгор нар тус тус байр эзэлсэн. Энэ тэмцээнд хөдөө орон нутгийн өсвөрийн баг тамирчид бадминтоны тэмцээнд багаараа 1-р байранд шалгарсан нь анх удаа бөгөөд онцлог үйл явдал юм.
            Аймгийн аварга шалгаруулах 4-н төрөлт, кросс гүйлт, хөнгөн атлетикийн тэмцээнүүд 2013 оны 05-р сарын 9-11-ний өдрүүдэд амжилттай зохион байгуулагдаж өндөрлөсөн. Тэмцээнд 16 байгууллагын 200 гаруй тамирчид хурд хүчээ сорин өрсөлдсөнөөс 4-н төрөлтөд багаараа 1-р байранд Б.Батхүү дасгалжуулагчтай 5-р сургууль, удаах байранд Ж.Од дасгалжуулагчтай Баянтүмэн сум, А.Ганзориг дасгалжуулагчтай Халхгол сум, кросс гүйлтийн төрөлд 1-р байранд Батсайхан дасгалжуулагчтай Баян-Уул сум, удаах байранд А.Ганзориг дасгалжуулагчтай Халхгол сум, Б.Батхүү дасгалжуулагчтай 5-р сургууль, Хөнгөн атлетикийн төрөлд 1-р байр Б.Батхүү дасгалжуулагчтай 5-р сургууль, удаах байруудад Ууганбаяр дасгалжуулагчтай Баян-Уул сум, А.Ганзориг дасгалжуулагчтай Халхгол сум тус тус эхний 3 байранд шалгарсан.
            XYII жарны тийн ялгуусан хэмээх усан могой жилийн зуны эхэн сарын шинийн гурваны билэгт сайн өдөр “Хан-уул” тайх ёслолын үйл ажиллагаанд зориулсан үндэсний бөхийн барилдаанд хүчит 32 бөх хүч чадал, авхаалж самбаагаа сорин барилдаж Дорнод аймгийн Сэргэлэн сумын харъяат Хилийн 0132-р ангийн бөх аймгийн начин Х.Алтансүх түрүүлж, Булган сумын харъяат “Шонхор дээд сургууль” Сан-Бэйс ХХК-ний бөх аймгийн начин Г.Эрхэмбаяр үзүүрлэж, их шөвөгт Сэргэлэн сумын харъяат Онцгой байдлын хэлтсийн бөх сумын заан Б.Амарболд, Хөлөнбуйр сумын заан Б.Ганзориг нар тус тус шалгарлаа. Энэ барилдааныг Хэрлэн сумын Засаг даргын Тамгын газар ивээн тэтгэж, аймгийн Биеийн тамир, спортын газартай хамтран амжилттай зохион байгуулав.
            Монгол улсын Засгийн газрын 2009 оны 05 дугаар тогтоолындагуу зохиогдох, Нийтийн биеийн тамир, чийрэгжилтийннэгдсэн арга хэмжээний 2013оны төлөвлөгөөний дагуу Баянтүмэн сумын ардын иргэдийн дундах “Шилжин явах цом”-ын төлөөх спортын олон төрөлтийн тэмцээн энэ сарын 12-ны өдөр зохион байгуулж 8 байгууллагын 80 тамирчин, Хуулийн байгууллагуудын дундах “Шилжин явах цом”-ын тэмцээн 5-р сарын 04-ны өдөр зохион байгуулж 6 байгууллагын 36 тамирчин, Татвар төлөгчдийн өдөрт зориулсан татвар төлөгч байгууллагуудын дундах тэмцээнийг 05-р сарын 04-ний өдөр болж 10 байгууллагын 100 тамирчин нийт давхардсан тоогоор 24 байгууллагын 220 гаруй хүнийг хамруулсан байна. Мөн Дорнод аймагт үйл ажиллагаагаа явуулдаг банкны байгууллагуудын дундах спортын олон төрөлтийн тэмцээнийг 2013 оны 05-р сарын 25-26-ны өдрүүдэд зохион байгуулахаар төлөвлөөд байна.
Хүүхдийн хөгжил, хамгааллын чиглэлээр: Энэ сард хүүхдийн эрхийн зөрчилтэй холбоотой 5 өргөдөл 2 мэдээлэл хүлээн авч өргөдөл, мэдээллийн дагуу холбогдох арга хэмжээг авч ажиллалаа. Үүнд ял хойшлуулах хүсэлт 3 хүүхэд, орон гэр нь шатсан 1өрхийн 2 хүүхэд, хараа хяналтгүй асран хамгаалагчгүй гэртээ үлдсэн-1 өрхийн 3 хүүхэд, багшдаа зодуулж гүтгүүлсэн-1 хүүхэд, бэлгийн хүчирхийлэлд өртсөн 1 хүүхэд, нийт 10 хүүхдэд нийгмийн ажлын үйлчилгээг үзүүлж хамгаалал шаардлагатай 3 хүүхдийн эрсдлийн түвшинг тогтоон эрсдлийг бууруулах үйлчилгээг үзүүлж байна.
Үүний мөрөөр гэмт хэрэгт холбогдсон 15-16 насны 3 хүүхдэд ял хойшлуулах хүсэлтийг Хэрлэн сумын шүүхэд гаргаж, хүүхдүүдийн эцэг эх, асран хамгаалагчтай гэрээ байгууллаа. Ганцаарчилсан зөвлөгөөг нийт 16 эцэг эх асран хамгаалагч, 2 нийгмийн ажилтанд хүүхдийн эрх үүргийн зөрчил, унаач хүүхэд, хулгайн хэрэг, сургууль завсардалт, бичиг баримтгүй, захиргааны зөрчлийн асуудлаар мэргэжил арга зүйн зөвлөгөө өгч ажиллав.
1-р багийн 1 өрхийн 3-12 насны 3 хүүхдийг төрсөн эх нь хүүхдүүдээ асран хамгаалагчгүй гэртээ орхиж явсан мэдээллийн дагуу багийн нийгмийн ажилтантай холбогдож ээжийн талын ах дүү нарт нь 3 хүүхдийг хүлээлгэн өгч түр асрамжуулан хамтарсан багийн үйлчилгээг үзүүлж байна.
6-р багийн харьяат 1 өрхийн 2 хүүхдийн орон гэр нь цахилгаанаас үүдэлтэй шатаж өмссөн хувцастайгаа үлдэж хичээл сургуульдаа явахгүй байгаа нөхцөл байдалыг үнэлж 2 хүүхдэд хичээлийн хэрэглэл цүнх, куртикны дэмжлэг үзүүлж ажилласан.
Дорнод аймгийн Шүүхийн дэргэд НҮБ-ийн Хүүхдийн сангийн санхүүжилтээр насанд хүрээгүй хүүхэд тусгай өрөөнөөс дэлгэцээр шууд шүүх хуралдаанд оролцох нөхцөл боломжийг бүрдүүлсэн тоног төхөөрөмж бүхий “Хүүхдийн өрөө”-ний нээлтийг Шүүхийн тамгын хэлтэстэй хамтран зохион байгуулж, хэвлэл мэдээллээр дамжуулан иргэд олон нийтэд мэдээллээ.
Цагдаагийн газрын мөрдөн байцаах тасаг, хүүхдийн албан дээр байцаагдаж буй насанд хүрээгүй гэрч 13-15 настай 3 хүүхэд, холбогдогч 17 настай 2 хүүхдийн байцаалтад тус хэлтсийн сурган хүмүүжүүлэгчийн зүгээс оролцож, хяналт тавьж ажилласан. Сарын турш 12 хүүхдийн асуудлаар, 16 эцэг эхэд мэргэжил арга зүйн зөвлөгөө өгч, холбогдох арга хэмжээг авч ажилласан.
Эрүүл чийрэг Монгол хүн стратегийн хэрэгжилтийг хангах хүрээнд хэрлэн сумын 1, 3, 4, 6-р багийн хөгжлийн бэрхшээлтэй 6 хүүхдийг Хэрлэн сумын 3, 4, 6, 14-р цэцэрлэгт бүртгүүлэн, тэдний сурч боловсрох, хүмүүжиж төлөвших нөхцөл боломжийг бүрдүүлж ажиллалаа.
Аймгийн ИТХ-аас зохион байгуулсан “Архигүй амьдрал” аяны нээлтийн үеэр зохион байгуулагдсан марафон гүйлтийн тэмцээнд тус хэлтсийн 5 ажилтан   амжилттай оролцсон ба хамт олноороо тус аянд нэгдлээ.
Хүн амын хөгжил, нийгмийн хамгааллын Сайдын 44 тоот тушаалыг хэрэгжүүлэх, “Бид шинэ зууны гэр бүлийнхэн” Үндэсний зөвлөгөөнийг зохион байгуулах хүрээнд аймгийн хэмжээнд “Гэр бүлийн үнэ цэнэ” хэлэлцүүлгийг амжилттай зохион байгуулж, нийгмийн салбарын байгууллагуудын оролцоотойгоор нийт 1100 орчим иргэдийг хамруулсан өрхийн уулзалт хурал, чин сэтгэлийн ярилцлага, гэр бүл дэх хүүхдийн хүмүүжил, эерэг харилцааны сургалт, хэлэлцүүлэг, уралдаан тэмцээн зэрэг нөлөөллийн ажлуудыг хийлээ. Төрийн албан хаагч гэр бүлийн 236төлөөлөл, цэргийн албан хаагч гэр бүлийн төлөөлөл, залуу, дунд, ахмад настны 30 гэр бүл, бизнес эрхэлдэг болон малчин 64 гэр бүлийн 120 төлөөлөл нийт 450 иргэнийг хамруулсан уулзалт, ярилцлагаар гэр бүлийн өмнө тулгамдаж буй асуудлуудыг тодорхойлон гаргаж, 2013 оны 05 сарын 02-ны өдөр зохион байгуулагдсан “Өрх гэр бүлийн хөгжил” сэдэвт аймгийн нэгдсэн форумаар асуудлуудыг нэгтгэн багцалж Зүүн бүсийн хэлэлцүүлэгт танилцууллаа.
“Гэр бүлийн үнэ цэнэ” аяны хүрээнд тус хэлтсээс Дорнод аймгийн “Фокус” студи, Мобиком корпорацийн Дорнод дахь салбартай хамтран хүүхэд, гэр бүлийн дунд “Жаргалтай гэр бүл” сэдэвт гэрэл зургийн уралдааныг амжилттай зохион байгуулж, тэргүүн байранд шалгарсан 3 оролцогчдод зургийн аппарат, гар утас бэлэглэлээ.
2013 оны 05 дугаар сарын 07-ны өдөр зохиогдсон Зүүн бүсийн хэлэлцүүлэгт Хэнтий, Сүхбаатар, Дорнод аймгийн Хүүхэд, гэр бүлийн хөгжлийн хэлтсийн даргаар ахлуулсан, аймгийн ЗДТГ-ын Нийгмийн хөгжлийн хэлтсийн дарга, Нийгмийн халамж үйлчилгээний газрын дарга, мэргэжилтнүүд, Шүүх, Дэлхийн Зөн ОУ-ын байгууллагын төлөөлөл зэрэг нийт 30 хүн оролцож бүсийн хэмжээнд гэр бүлийн өмнө тулгамдаж буй асуудлыг хэлэлцэн үндэсний чуулганд хүргэх саналуудыг дэвшүүлж Зөвлөмж, уриалга гаргалаа. Үүний үр дүндДэлхийн зөн ОУБ-аас аймаг тус бүрт 100 өрхийг сонгож, нийгмийн ажлын бүхий л үйлчилгээг цогцоор хүргэж, нийтдээ 300 өрхийн амьдралын чанарыг дээшлүүлэх 3 жилийн хөтөлбөрийг дэмжин ажиллахаар боллоо.
Монгол Улсын төрөөс хүн амын хөгжлийн талаар баримтлах цогц бодлогыг боловсруулах зорилгоор Үндэсний хэмжээнд Залуучуудын хөгжлийн талаарх баримтлах бодлого зорилтуудыг тэдний оролцоотой тодорхойлоход чиглэсэн удирдамж хөтөлбөрийн дагуу “Залуучуудын хөгжил шинэчлэлд хамтдаа” аймгийн нэгдсэн чуулганыг 2013 оны 05 дугаар сарын 13-ны өдөр зохион байгуулахад төрийн байгууллагуудтай хамтарч ажиллалаа. Тус чуулганд Дорнод аймгийн 14 сумын 165 төлөөлөгч, төрийн албан хаагч залуучуудын 125 төлөөлөгч, оюутан залуучуудын 150 төлөөлөгч, бизнесийн болон бусад салбарын 60 төлөөлөгч нийт 500 төлөөлөгч оролцож санал бодлоо илэрхийллээ.
Тус хэлтсийн дэргэдэх ОНТХХТөв нь Хэрлэн сумын 8 СӨХолбооны орцны жижүүр өрхийн 0-18 насны 43 хүүхэд, төвийн байнгын үйлчлүүлэгч 10 хүүхэд нийт 53 хүүхдийг Дорнод аймгийн БОЭТөвтэй хамтран чих, хамар хоолой, шүд, дотор эрхтэний эрүүл мэндийн урьдчилан сэргийлэх үзлэгт хамрууллаа. Урьдчилан сэргийлэх үзлэгийн үеэр 15 хүүхэд шүдний өвчлөлтэй, 17 хүүхэд сонсголын эртхэн болон хамар хоолойн үрэвсэлтэй, 6 хүүхэд рахиттай, 26 хүүхэд амьсгалын замын үрэвсэл бронхиттой болохыг оношилж эрүүл мэндийн зөвлөгөө өгч, мэдээллийн сан бүрдүүлэн ажиллалаа. Мөн үзлэгт хамрагдсан 0-5 насны 20 хүүхдэд 137000 төгрөгийн үнэ бүхий амин дэм, витамины дэмжлэг үзүүллээ.
            Мөн СӨХ-ны орцны жижүүр өрхийн хүүхдүүдийн боловсрол, хөгжил төлөвшилд дэмжлэг үзүүлэх зорилгоор аймгийн Боловсролын газрын СӨНХБ-ыг хариуцсан мэргэжилтэнд хүсэлт тавьж хамтран ажилласнаар Анхдагч Өргөө СӨХ-ны орцны жижүүрийн 1 хүүхэд, Чойбалсан өргөө СӨХ-ны орцны жижүүр өрхийн 2 хүүхдийг харьяаллын дагуу Хэрлэн сумын 2, 14 дүгээр цэцэрлэгт хамруулах асуудлыг шийдвэрлүүллээ.
Хүүхдийн байгууллага, хөдөлгөөн үүсч хөгжсөний 88 жилийн ойг тэмдэглэн өнгөрүүлэх хүрээнд хүүхдийн байгууллагын үйл ажиллагааг олон нийтэд сурталчлан таниулах зорилгоор 2013 оны 05-р сарын 08- ны өдөр ХГБХХ-ийн ажилтан, албан хаагчдын дунд “1 минут 100 доллар” сэдэвт теле хөгжөөнт тэмцээнийг зохион байгуулж орон нутгийн “Шинэ суваг “ телевизээр цацууллаа.
Аймгийн ЭМГ-аас зохион байгуулсан “Идэвхтэй хөдөлгөөн-эрүүл мэнд” өдөрлөгийн үеэр зохион байгуулагдсан биеийн хэлбэрийн шүлэглэлийн дасгал болон ажлын байрны дасгалын тэмцээнд байгууллагаас 10 төлөөлөгч амжилттай оролцож  2-р байранд шалгарлаа.
Хүүхэд, өсвөр үеийнхнийг мэргэжлээ зөв сонгох, хонхны баярыг зүй зохистой тэмдэглэн өнгөрүүлэх, архи тамхи шинэ үеийн сонголт биш гэдгийг уриалах зорилгоор   2013 оны 5 сарын 30-ны өдөр “Бид оролцъё, хөгжье” аймгийн хүүхдийн нэгдсэн чуулганыгХэрлэн сумын ЗДТГ-тай хамтран зохион байгуулж Хэрлэн сумын ЕБС-ийн 8 сургуулийн 9, 11-р ангийннийт 550 хүүхэд, 25 багшийг хамруулсан ба чуулганаас Зөвлөмж гаргаж сургуулиудад хүргүүллээ. Мөн тус чуулганы үеэр Политехник коллеж, Мэргэжлийн сургалт үйлдвэрлэлийн төв хамтран боловсролын үзэсгэлэн яармаг гаргаж төгсөгчдийг мэдээллээр хангаж ажиллалаа.
       Дорнод аймгийн Хаан банкны Дорнод дахь салбартай хамтран Аймгийн аварга шалгаруулах “Дү дү машин” -ы уралдааныг 2013 оны 05-р сарын 31-ний өдөр зохион байгуулж Хэрлэн сумын  10 сургуулийн 110  хүүхдийг хамруулан аваргуудыг тодрууллаа.
Хүүхэд, гэр бүлийн хөгжлийн хэлтсээс 2013 оны 05 сарын 10-аас 05 сарын 31-нийг хүртэлх хугацаанд зарласан “Хүүхдийн ертөнц” гар зургийн уралдаанд аймгийн хэмжээний ЕБ-ын 15 сургуулийн 124 хүүхэд бүтээлээ ирүүлсэн ба тэргүүн байранд шалгарсан 15 бүтээлээр үзэсгэлэн гаргаж олон нийтэд сурталчиллаа.
        Аймгийн ЭМГ-аас   2013 оны 05-р сарын 29-30-ны өдрүүдэд зохион байгуулсан “ Бэлгийн болон нөхөн үржихүйн эрүүл мэнд” сургалтанд   тус хэлтсийн дэргэдэх “Дотны зөвлөгч төв”-ийн   7-9-р ангийн 30 хүүхэд хамрагдлаа. Мөн ЭМГ-ын дэргэдэх “Ирээдүйн босго” өсвөр үеийн төвтэй хамтран ажиллах төлөвлөгөөний дагуу 10 хүүхдийг сургалтанд хамрууллаа.
            Мөн “Дотны зөвлөгч төв” –ийн сургагч хүүхдүүд бэлгийн болон нөхөн үржихүйн эрүүл мэндийн чиглэлээр үе тэнгийнхнийхээ ойлголт хандлагыг нэмэгдүүлэх зорилгоор Хэрлэн сумын ЕБС-ийн 9 сургуулиар “Нууцалсан хайрцаг” аялуулж нийт 372 хүүхдийн саналыг авч нэгтгэлээ. Энэхүү санал асуулгад өсвөр насны 9-11-р ангийн сурагчид идэвхтэй оролцсон бөгөөд сургагч хүүхдүүд холбогдох утсаар нь дамжуулж хариу мэдээлэл болон ганцаарчилсан зөвлөгөөг өгч ажиллалаа.
      Тус хэлтсийн дэргэдэх хөтлөгчийн дугуйлангийн хүүхдүүд Олон улсын хүүхдийн эрхийг хамгаалах өдрийг угтаж “Дорнодын хүүхдүүд” нэвтрүүлгийг бэлтгэж олон нийтэд хүргэлээ. Тус нэвтрүүлэгт Хэрлэн сумын ЕБС-ийн болон Дашбалбар, Сэргэлэн, Хөлөнбуйр сумын нийт 16 хүүхэд оролцож үндэстэн ястны зан үйл, ёс заншлыг харуулсан мэндчилгээ, урлагийн тоглолт зэргийг бэлтгэн үзүүлж үе тэнгийнхэндээ үндэстэн ястны онцлогийг сурталчлан таниуллаа.
Хөдөлмөр эрхлэлтийн чиглэлээр: Тус хэлтэс энэ сард нийт 21 албан бичиг холбогдох байгууллагуудаас хүлээн авч хугацаатай бичгийн хариуг гаргаж хүргүүлсэн байна.
Хөдөлмөр эрхлэлтийн идэвхтэй ажил хайгч бүртгэлтэй иргэд өссөн дүнгээрээ 2740, үүнээс эмэгтэй 1320 буюу 48,17%-г эзэлж байна. Шинээр 564 иргэн энэ сард бүртгүүлснээс 319 нь эмэгтэйбайна. Хөдөлмөрийн бүрэн чадвартай 518 иргэн, хөгжлийн бэрхшээлтэй 46 иргэн бүртгүүллээ.
Ажилд зуучлах үйлчилгээнд 202 иргэн хамрагдсаны 100 нь эмэгтэй байна. Нийт 2740 идэвхтэй ажил хайгчыг боловсролын түвшингээр авч үзвэл:
Ш Магистр, докторын: 8
Ш Диплом болон бакалаврын: 426
Ш Тусгай мэргэжлийн: 224
Ш Техникийн болон мэргэжлийн анхан шатны: 175
Ш Бүрэн дунд: 118
Ш Суурь: 540
Ш Бага: 101
Ш Боловсролгүй: 84 байна.
Нийт ажлын байрны мэдээ өссөн дүнгээрээ 436 байгаа ба үүнээс 25 ажлын байрны захиалга идэвхтэй байна. 411 ажлын байр нь архивлагджээ.Шинээр бий болж буй ажлын байрны мэдээллийг дэлгэрэнгүй бүртгэж нийт 176 ажлын байрыг www.ejob.mnсайтад бүртгээд байна.
Энэ нь өнгөрсөн оны мөн үетэй харьцуулахад 120 хүн буюу нэг дахин нэмэгдсэн байна.
2013 оны 5 дугаар сарын 01-ны өдөр хэлтсийн даргын баталсан удирдамжийн дагуу 6 хүний бүрэлдэхүүнтэй ажлын хэсэг Баян-уул, Баяндун, Цагаан-овоо, Дашбалбар суманд ажиллахдаа ажил мэргэжлийн чиг баримжаа олгох, зөвлөгөө өгөх, мэдээллээр хангах үйлчилгээнд 1114 иргэн хамруулж, Ерөнхий боловсролын сургуулийн ахлах ангийн 717 сурагчдад мэргэжлээ зөв сонгоход нь туслах сургалт зохион байгуулав.
 Хөдөлмөрт бэлтгэх хөтөлбөрт 27 иргэн хамрагдсанаас 20 иргэнийг ажил олгогч байгуулагатай хөдөлмөрийн гэрээ байгуулж ажилд зуучлав.
“Үндэсний мэргэжилтэй ажилтан бэлтгэх” хөтөлбөрт хамрагдан суралцаж байгаа оюутнуудын үйлдвэрийн дадлагын үйл явц болон “Шинь Шинь” ХХК дээр очиж үйл ажиллагаатай нь танилцав.
Мэргэжлийн ур чадвар олгох сургалтад 180 иргэн худалдагч касс, тогооч, мод үржүүлэг, ойжуулалт, барилгын өрөг угсрагч, барилгын засал чимэглэл, цэцэрлэгжүүлэлт, зөөгч бармений мэргэжлээр суралцаж 93,9 хувь нь ажлын байраар хангагдсан байна.
Хувиараа хөдөлмөр эрхлэгч болон нөхөрлөл хоршоо байгуулах иргэнийг дэмжих хөтөлбөрийн хүрээнд санхүүгийн дэмжлэг хүссэн 105 төсөл ирүүлснээс 15 иргэний төсөл шалгарч 19500,0 мянган төгрөг, Хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэний хөдөлмөр эрхлэлтийг дэмжих хөтөлбөрийг хэрэгжүүлэх ажлын хүрээнд 282 бизнес төсөл хүлээн авч 11 иргэний 12000,0 мянган төгрөгийн санхүүжилт тус тус батлагдан ирсэн.
Төсөл хэрэгжүүлэх иргэдтэй гэрээ байгуулан, санхүүжилтийг бүрэн шилжүүлээд байна.
Ажил олгогчийг дэмжих хөтөлбөрт 2 байгууллага хамрагдан, 6739,2 мянган төгрөгийн урамшуулал олгов.
Хэрлэн сумын Засаг даргын Тамгын газартай хамтран “Аймаг, хотоо хөгжүүлье-Амьжиргаагаа дээшлүүлье” төслийг хэрэгжүүлж, аймгийн төвийн 10 багт хог цэвэрлэгээ зохион байгуулж, цэвэрлэсэн газруудад нийт 24 иргэнийг эко эргүүлээр ажиллуулж Хөдөлмөр эрхлэлтийн дэмжих сангаас цалинг нь олгох гэрээ хийлээ.
2013 оны 05-р сарын 01-ээс эхлэн Цагаан-Овоо, Баян-Уул, Баяндун, Дашбалбар сумдаар “Эзэнтэй Монгол” хөтөлбөрийн хүрээнд нийтийг хамарсан ажил болон түр ажлын байр бий болгох, иргэдийн орлогыг нэмэгдүүлэх талаар төсөл хэрэгжүүлэх боломжийг судалж, 40-өөс дээш болон ахмад насны иргэдийн хөдөлмөр эрхлэлтийг дэмжих хөтөлбөрт хамрагдах иргэнийг сонгон орон нутгийн удирдлагуудтай уулзаж, санал солилцов. Тус 4 сумаас “Эзэнтэй Монгол” хөтөлбөрийн хүрээнд хэрэгжүүлэх нийтийг хамарсан ажлын төслүүдтэй танилцан 05-р сард багтаан хэрэгжүүлэхээр болсон. Эдгээр сумдад 40-өөс дээш болон ахмад насны иргэдийн хөдөлмөр эрхлэлтийг дэмжих хөтөлбөрт 8 иргэнтэй гэрээ байгуулан, купон гардуулсан.
Дашбалбар сум ногоон ажлын байртай сум болох зорилт дэвшүүлж нийтийг хамарсан ажлаар тарьсан модоо хашаажуулах, тохижуулах зэрэг ажлуудад сумын эмзэг бүлгийн 10 иргэнийг түр ажлын байраар хангаж байна.
 “Эзэнтэй Монгол” хөтөлбөрт хамрагдах нийт 23 төсөл ирээд байна. Хэрлэн сумын нийтийг хамарсан ажилд 90 хүн, эко эргүүлээр 24 хүн хамрагдан ажиллаж байна.
Дөрөв. Матад суманд хөдөлмөрийн бага чуулган зохион байгууллаа.
Монгол улсын Засгийн газрын “Ажилтай, орлоготой Монгол хүн” Үндэсний хөтөлбөрийн хүрээнд Хөдөлмөрийн бага чуулганыг угтаж аймгийн Засаг даргын тамгын газар, Хөдөлмөрийн хэлтэс, Ажил олгогч эздийн холбоо, Үйлдвэрчний эвлэлийн холбоо, Матад сумын засаг даргын тамгын газар хамтран 2013 оны 5-р сарын 17-18 ны өдрүүдэд Матад суманд хөдөлмөрийн бага чуулганыг зохион байгууллаа.
Уг арга хэмжээнд Матад сумын иргэд, ажил олгогчийн төлөөлөл оролцож санал бодлоо хуваалцсан.
     ­Хөдөлмөрт бэлтгэх хөтөлбөрт 5 иргэн, Нийтийг хамарсан ажлаар 2 иргэнтэй гэрээ байгуулан купон гардууллаа.
“Цэнүж” ББСБ-аас Жижиг дунд үйлдвэрлэл эрхлэх сонирхолтой 16 иргэнд “Бизнесээ эхэл” сургалтыг явуулсан.
Сум хөгжүүлэх сангаас 2012 онд зээл авсан иргэд, аж ахуйн нэгжүүдийн үйл ажиллагаатай танилцсан.
Нийгмийн халамжийн чиглэлээр: 2013 оны 05 дугаар сарын 01-ний өдөр Архидан согтуурахтай тэмцэх тухай хуулийг хэрэгжүүлэх, архидан согтуурах явдлаас урьдчилан сэргийлэхэд төрийн болон төрийн бус байгууллага,  иргэдийн оролцоог идэвхжүүлэх, архины хэрэглээг бууруулах, хүүхэд залуусыг архины хэрэглээгүй иргэн болгон төлөвшүүлэх, архины хамаарал бүхий иргэдэд туслах, эрүүлжүүлэх, нийгэмшүүлэх  зорилготой  “Архигүй амьдрал” жилийн аян,
Аймгийн Засаг даргын санаачлагаар жил бүр зохион байгуулдаг “Өндөр бүтээлийн өдөр”их цэвэрлэгээнд 2013 оны 05 дугаар сарын 03-05 өдрүүдэд зохион байгуулагдаж Нийгмийн халамжийн хэлтсийн мэргэжилтнүүд оролцлоо.
 
Хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдэд зориулан зөвлөгөө, мэдээлэл өгөх төвтэй болохоор зорин ажиллаж байна
Зөвлөгөө өгөх төвтэй болсоноор…
·       -Хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэний нийгмийн хамгааллын тухай хууль, шинээр батлагдсан дүрэм журмын талаар
·       -ОНОТХҮ-нд хэрхэн хамрагдах, төсөл бичих арга зүйн мэдээлэл зөвлөгөө өгөх
·       -Ганцаарчилсан болон гэр бүлд чиглэсэн сэтгэл зүйн зөвлөгөө өгөх
·       -Төвөөр үйлчлүүлж байгаа иргэдэд орон нутагт хэрэгжиж байгаа болон шинээр хэрэгжих гэж байгаа төсөл хөтөлбөрийн мэдээлэл хүргэх, зуучлах үйлчилгээ үзүүлэх
·       -Хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэний ортопед, протез болон тусгай хэрэгслийн талаар дэлгэрэнгүй мэдээлэл олгох
 Дорнодын залуусын “Залуучуудын нийгмийн хамгааллын асуудал хөгжил-шинэчлэлийн бодлого” нэгдсэн чуулган 2013 оны 5-р сарын 13-ны өдөр “Залуучуудын эрүүл мэнд, боловсрол”, “Залуучуудын хөдөлмөр эрхлэлт, нийгмийн хамгаалал” сэдэвт 2 салбар хуралдаанаар зохион байгуулагдлаа. Чуулганд аймгийн 14 сумын нийт 400 гаруй төлөөлөгч оролцлоо.
Дорнод аймгийн хувьд 75 мянга гаруй хүн амтай. Үүнээс 33 хувь залуучууд эзэлдэг
Үндэсний нэгдсэн чуулганд оролцохоор залуучуудаас 9 төлөөлөл оролцохоор сонгогдсон.
2013 оны 05 дугаар сарын 17-ны өдөр Хэрлэн сумын хэмжээнд хүнсний эрхийн бичгээр үйлчилж байгаа 21 дэлгүүрээс түүврийн аргаар 3 дэлгүүрийг сонгон үйл ажиллагаатай нь танилцаж, хүнсний эрхийн бичгээр иргэдэд хэрхэн үйлчилж байгаатай танилцан зөвлөн туслах үйлчилгээг хүргэсэн. Дээрх дэлгүүрүүд үнийн саналаа иргэдэд үйлчлэх самбарт байрлуулаагүй, дэлгүүрийн ажилтан солигдсон, дээрх ажилтан нь иргэд хүнсний эрхийн бичгээр ямар төрлийн бүтээгдэхүүн худалдан авдаг талаарх   мэдлэг муу байсан зэрэг зөрчил ажиглагдсан. Тиймээс зөвлөн туслах ажлын дүнг үндэслэн 05 дугаар сарын 20-25 өдрүүдэд Хэрлэн сумын хүнсний эрхийн бичгээр үйлчилж байгаа дэлгүүрийн эздийг иргэдэд гэрээний дагуу үйлчлэх талаар давтан сургалтанд хамруулах ажлыг зохион байгуулах төлөвлөгөөг гарган ерөнхий газарт танилцуулаад байна.  Орлогыг орлуулан тооцох аргачлал, Хүнсний талоны программыг ашиглах, мөн арга зүйг таниулах сургалт зохион байгууллаа.
05 дугаар сарын 8-10-ны өдрүүдэд НХҮЕГазарт зохион байгуулагдсан аймаг, дүүргийн нийгмийн халамж, үйлчилгээний хэлтсийн хүнс, тэжээлийн дэмжлэг туслалцаа хариуцсан мэргэжилтнүүдэд зориулсан чадавхи олгох сургалтанд НХҮХ-ээс хүнс тэжээлийн дэмжлэг туслалцаа хариуцсан мэргэжилтнүүд хамрагдлаа. Энэ сургалтын үр дүнд 2013 оны 05 дугаар сарын 17-18-ны өдрүүдэд сумдын нийгмийн халамж, гэр бүлийн асуудал хариуцсанмэргэжилтэн, Хэрлэн сумын багийн нийгмийн ажилтнуудад зориулсан чадавхи олгох сургалтыг зохион байгуулан хүнсний эрхийн бичиг олгох үйл ажиллагаанд оролцож буй хүнс тэжээлийн дэмжлэг туслалцаа хариуцсан мэргэжилтэн, хүнс тэжээлийн дэмжлэг туслалцаа хариуцсан судалгааны мэргэжилтэн, мэдээллийн сангийн мэргэжилтэн, өргөдөл гомдол хариуцсан мэрэгжилтэн, сангийн мэрэгжилтэн, сумын мэргэжилтэн, багийн нийгмийн ажилтнуудад хамаарах асуудлуудыг нэг бүрчлэн танилцуулж, албан даалгаварыг хэрэгжүүлэх зөвлөмжийн хүрээнд хүнсний эрхийн бичиг олгохтой холбогдсон харилцааг зохицуулах баримт бичгүүдэд үндэслэн мэдлэг олгох сургалтыг явуулсан.
нийгмийн халамж үйлчилгээний хэлтсийн 2013 оны эхний 5-н сард үзүүлсэн үйлчилгээний тайлан
Нийгмийн халамжийн тэтгэвэр олгох үйлчилгээ
-        Ахмад настны тэтгэвэр 105 ахмад настанд 47 080,7 м/т
-        Хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэний тэтгэвэр 1810 хүнд 1 027 258,1 м/т
-        Тэжээгч нь нас барсан гэр бүлийн 18 хүртлэх насны хүүхдийн халамжийн тэтгэврийг 390 хүнд 210 053,1 м/т
 Нийгмийн халамжийн тэтгэмж, тусламж, хөнгөлөлт, ОНОТХҮ, нөхцөлт мөнгөн тэтгэмж олгох үйлчилгээ
-        Ахмад настныг асарч буй иргэнд олгох тэтгэмжийг 398 иргэнд 114 316,7 м/т
-        Байнгын асаргаа шаардлагатай хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэнийг асарч байгаа 287 иргэнд 63 673,6 м/т
-        Хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхдийг асарч байгаа 197 иргэнд 42 827,2 м/т
-        Бүтэн өнчин хүүхдийг асарн хамгаалж харгалзан дэмжиж байгаа 56 иргэн 11 822,4 м/т
-        Гэр бүлийн тухай хуулийн 25.5-д заасан ХБИ-ийг гэр бүлдээ авч асран хамгаалж байгаа 8 иргэнд 1 788,0 м/т
-        Төрөл садангүй ганц бие ахмад настан, ХБИ-ийг гэр бүлдээ авч асран хамгаалж байгаа 14 иргэнд 2 636,8 м/т
-        Алдарт эхийн одон 6142 эхэд 857 220,0 м/т
-        ОНОТХҮ-ний Ахмад настан, ХБИ, өрх толгойлсон эцэг, эхийг зохион байгуулалттайгаар хөдөлмөр эрхлүүлэх төсөлд хамрагдсан 30 бүлгийн төсөлд 18 200,0 м/т
-        Алдар цолтой ахмад настанд үзүүлсэн хөнгөлөлт тусламж 23 иргэнд 21 600,0 м/т
-        Хүнс тэжээлийн дэмжлэг хөтөлбөр, хүнсний талон, цахим картаар хүнсний бүтээгдэхүүн олгох үйлчилгээнд 1507 өрх 9049 иргэнд 281 085,0 м/т
-        Ахмад настанд олгогдож байгаа хөнгөлөлт тусламж
/орон сууц, түлээ нүүрс, рашаан сувилал, протез ортопед/ 1532 хүнд 71 973,5 м/т
-        ХБИ-д олгогдож байгаа хөнгөлөлт тусламж
/орон сууц, түлээ нүүрс, рашаан сувилал, протез ортопед, харилцаа холбооны зардалд/ 274 хүнд 28 947,2 м/т
-        Байнгын асаргаа шаардлагатай иргэнд улиралд олгох тусламж 594 хүнд 36 782,6 м/т
-        Ихэр хүүхдэд олгох мөнгөн тусламж 26 хүнд 56 000,0 м/т
-        18 нас хүрээгүй байхдаа бүтэн өнчин болсон 9 иргэнд 10 800,0 м/т
-        Гэнэтийн аюул ослоос орон гэргүй болсон өрх иргэнд 2 хүнд 4 800,0 м/т
-        Хорих ангиас суллагдсан иргэнд орон гэртэй болоход дэмжлэг 3 иргэнд 3 600,0 м/т
-        Жирэмсэн болон хөхүүл хүүхэдтэй эхэд олгох мөнгөн тэтгэмж 2000 иргэнд 420 323,6 м/т
Нийгмийн даатгалын чиглэлээр: Нийгмийн даатгалын сангаас 2013 оны05 дугаар сард 9220тэтгэвэр авагчдад7398,5сая төгрөг,1137 даатгуулагчийнтэтгэмжид 380,0 сая төгрөг, ЭМД-ын сангаас эмчилгээний зардалд 788,6 сая төгрөг, эмийн үнийн хөнгөлөлтөд 75,0 сая төгрөг, ажилгүйдлийн тэтгэмжид 148даатгуулагчдад 151,9 сая төгрөгийг тус тус хуулийн хугацаанд олгосон байна.
            Нийгмийн даатгалын хамрагдалт: 2013 оны 05 дугаар сарын байдлаар
Ш Шимтгэл төлөгч ажил олгогч -533
Ш Заавал даатгуулагч -11823
Ш Сайн дурын даатгуулагч -2394
Ш Эрүүл мэндийн даатгалд 37635 даатгуулагч тус тус хамрагдсан үзүүлэлттэй байна.
Тус хэлтсээс “Ажилласан жил, тэтгэврийн даатгалын шимтгэлийг нөхөн тооцох тухай” хууль батлагдан хэрэгжиж байгаатай холбогдуулан энэхүү хуулийг хэрэгжүүлэх, аймгийн хэмжээнд хуулийн үйлчлэлд хамрагдвал зохих иргэдийг бүрэн хамруулах ажлын төлөвлөгөөний дагуу 5 дугаар сард дараах ажлуудыг зохион байгууллаа. Үүнд:
“Ажилласан жил, тэтгэврийн даатгалын шимтгэлийг нөхөн тооцох тухай” хуульд хамрагдахаар нийт 5280 даатгуулагчийн материалыг хүлээн авч мэдээллийн санд оруулан Нийгмийн даатгалын ерөнхий газарт хүргүүлээд байгаа бөгөөд тус газраас 232 иргэний материал баталгаажиж ирсэн юм. Эдгээр иргэдийн 1046400 төрөгийг нийгмийн даатгалын санд төвлөрүүллээ.
Түүнчлэн дээрх хуулийн хэрэгжилтийг эрчимжүүлэх зорилгоор Хэрлэн сумын Засаг даргын Тамгын газартай хамтран багуудын ажлын албан дээр хуваарьгарган ажиллаж байгаа юм.
Мөн Политехникийн коллеж, Музей, Хөгжимт драмын театр 1, 14 дүгээр цэцэрлэг, Онцгой байдлын хэлтэс зэрэг байгууллага, аж ахуйн нэгжийн ажилтан албан хаагчдад, дээрх хуулийн талаар мэдээлэл хийж,сурталчилан гарын авлага материалаар ханган бүрдэл болсон баримтуудыг хүлээн авч ажиллаа.
            Тус хэлтсийн архиваас хөдөлмөрийн дэвтэр, нийгмийн даатгалын дэвтрийн зөрчилтэй 468 иргэнд архивын лавлагаагаар үйлчлэн нийгмийн даатгал, хөдөлмөрийн дэвтрийн зөрчлийг арилгасан байна.
            Хяналт шалгалтын ажлын хүрээнд:
            Тус хэлтсээс төсөвт байгууллагуудын цалингийн сан, түүнтэй адилтгах орлого болон түүнд ногдох шимтгэлийг үнэн зөв тодорхойлж, тогтоосон хугацаанд төлж байгаа эсэх, даатгуулагчдын нийгмийн даатгалын дэвтрийн хөтлөлт баталгаажуулалт, тэтгэвэр, тэтгэмжийн бодолт, олголтыг шалгаж дүгнэлт өгөх, зөрчлийг илрүүлэх, арилгах, шалтгаан нөхцлийг тогтоож, хохирлыг нөхөн төлүүлэх, даатгуулагчдын хуульд заасан нөхөн төлбөр авах эрхийг баталгаажуулахаар хяналт, шалгалтыг хийж ажиллаж байна.
Хяналт, шалгалтын ажлын хүрээнд Хэрлэн сумын 6 дугаар сургууль, 1 дүгээр сургууль, 8 дугаар сургууль, 12 дугаар сургууль, Политехникийн коллеж, Музей, Номын сан, 6 дугаар цэцэрлэг, 12 дугаар цэцэрлэг, 14 дүгээр цэцэрлэг, Хэрлэн сумын ИТХ, Орон нутгийн өмчийн алба, Хөгжимт драмын театр, Гаалийн газар, Аймгийн ИТХ, Статистикийн хэлтэс, “Хаан хүнс” ХХК-ийн Дорнод салбар зэрэг аж ахуйн нэгж байгууллагуудад ажиллаа.
Шалгалтаар Хэрлэн сумын 6 дугаар сургууль, 1 дүгээр сургууль, Музей, 6 дугаар цэцэрлэг, Хэрлэн сумын ИТХ, Орон нутгийн өмчийн алба, Хөгжимт драмын театр, Гаалийн газар, Аймгийн ИТХ, Статистикийн хэлтэс, “Хаан хүнс” ХХК-ийнДорнод салбар зэрэг аж ахуйн нэгж байгууллагууд санхүүгийн ямар нэгэн зөрчилгүй гарсан бөгөөд нийт шалгалтад хамрагдсан ажил олгогчдын дарга, нягтлан бодогч нарт нийгмийн даатгалын хуулиар цаашид анхаарвал зохих зөвлөгөө, аргачлал өгч ажиллаж байна.
Эмнэлэг хөдөлмөрийн магадлалын хүрээнд:
Эмнэлэг хөдөлмөрийн магадлах комисс нь 2013 оны 05 дугаар сард нийт 4 удаа хуралдаж 421 иргэний хөдөлмөр зохицуулалтын асуудал хэлэлцсэнээс 364 иргэний хөдөлмөрийн чадвар алдалтын хувь, хугацааг сунгах, 35 иргэнд хөдөлмөрийн чадвар алдалтын хувь, хугацаа шинээр тогтоох, 16 иргэний хөдөлмөрийн чадвар алдалтын хувь, хугацааг цуцлах, 1 иргэнд хөдөлмөрийн тусгай нөхцөл тогтоох асуудлыг тус тус хэлэлцэж шийдвэрлэв. Оношийн үндэслэл хангалтгүй, холбогдох үзлэг, шинжилгээний бүрдэлт дутуу, бичиг баримтын зөрчилтэй зэрэг шалтгааны улмаас нийт 5 иргэний хөдөлмөр зохицуулалтын асуудлыг түдгэлзүүлэх арга хэмжээ авав.
Хөдөлмөрийн чадвар алдалтын хувь, хугацаа шинээр тогтоосон байдлыг өвчний ангилалаар авч үзвэл эхний 5 байрт дараах өвчин эмгэгүүд орж байна. Үүнд:
·       Нүдний өвчин 7 тохиолдол ба 20 хувь,
·       Ахуйн осол 4 тохиолдол ба 11.4 хувь,
·       Хавдар 4 тохиолдол ба 11.4 хувь,
·       Хоол боловсруулах системийн өвчин 4 тохиолдол ба 11.4 хувь,
·       Сэтгэцийн эмгэг 3 тохиолдол ба 8.6 хувийг тус тус эзэлж байна.
Эдгээр тохиолдолууд нь шинээр хөдөлмөрийн чадвар алдалтын хувь тогтоолтын 62.8 хувийг эзэлж байна. Хөдөлмөрийн чадвар алдалтын хувь, хугацаа шинээр тогтоосон байдлыг өнгөрсөн оны мөн үетэй харьцуулахад 0.16 хувиар буурсан үзүүлэлттэй байна. Хөдөлмөрийн чадвар алдалтын хувь, хугацаа шинээр тогтоолгосон иргэдийн 13 тохиолдол буюу 37.1 хувь нь хөдөлмөрийн чадвараа бүрэн алдсан байна.
Гэрээ байгуулсан эмийн сангуудаас ирсэн эмийн үнийн хөнгөлөлтийн зардлын 3, эмнэлгийн тусламж үйлчилгээний зардлын 7 нийт 10 нэхэмжлэх, жагсаалтыг хүлээн авч, мэдээллийн санд оруулав. Дээрх нэхэмжлэх жагсаалтад нийтдээ 6238 даатгуулагчид эмнэлгийн тусламж үйлчилгээ болон эмийн үнийн хөнгөлөлт үзүүлсэн зардал болох 269,2 сая төгрөг нэхэмжилсэн ба эрүүл мэндийн даатгалын шимтгэл төлөөгүй, гадны даатгуулагч, регистрийн дугаар буруу, эрүүл мэндийн даатгалын мэдээлэлд байхгүй, хуваарийн дагуу олгох санхүүжилт хэтэрсэн зэрэг шалтгааны улмаас 54.9 сая төгрөгийн санхүүжилт хасагдсан байна.
Эмийн үнийн хөнгөлөлт болон эмнэлгийн тусламж үйлчилгээний зардалд 201.1 сая төгрөгийн санхүүжилт олгоод байна.
            Дотоод ажлын талаар:
            Тус хэлтсээс санаачилан нийгмийн даатгалын шимтгэл төлөгчаж ахуйн нэгж байгууллагуудыг ажил олгогчийн хувийн хэрэгтэй болгох ажлыг эхлүүлээд байна.
            Уг ажлыг зохион байгуулснаар системийн хэмжээнд анхдагч болж байгаа төдийгүй ажил олгогчийн цалингийн сан, даатгуулагчийн тоо, үйл ажиллагааны чиглэлд хяналт тавихаас гадна цаашид өр, авлага үүсгэхгүй ажиллах нөхцлийг бүрдүүлж байгаа юм.
Ажил олгогчийн хувийн хэрэгт үндсэн мэдээлэл, байгууллагын үйл ажиллагааны чиглэл, даатгуулгагчдын тоо, цалингийн сан, нийгмийн даатгалын шимтгэлийн өглөг авлагын бүртгэл, шалгасан тухай тэмдэглэл зэрэг олон мэдээллийг багтаасан болно.
            Монгол улсын Засгийн газраас хэрэгжүүлж байгаа “Ажилтай орлоготой Монгол хүн” үндэсний хөтөлбөрийн хүрээнд зохион байгууллсан аймгийн хөдөлмөрийн бага чуулганд хөдөлмөр эрхлэлтийг дэмжих, ажлын байрыг нэмэгдүүлэхэд төрийн байгууллагын оролцоо сэдэвээр илтгэл тавьж, чуулганаас гарах зөвлөмжид саналаа тусгасан болно.
            Мөн Хүн амын хөгжил нийгмийн хамгааллын яамнаас зохион байгуулсан “Залуучуудын хөгжил-шинэчлэлийн бодлого чуулган”-ы2 дугаарсалбархуралдааныг зохион байгууллан ажиллаа.
            Түүнчлэн Төр засгийн бодлого шийдвэрийг хэрэгжүүлж, хүн амын хөгжил, нийгмийн хамгааллын салбарыг хөгжүүлэн бэхжүүлэх үйлсэд идэвх зүтгэл, үр бүтээлтэй ажиллан амжилт гаргасныг үнэлж Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн 2012 оны 196 дугаар зарлигаар хэлтсийн дарга Г.СаранАлтангадас одонгоор, Санхүү бүртгэл, орлого бүрдүүлэлт хяналтын албаны дарга, ахлах нягтлан бодогч Д.Байгалмаа ”Хөдөлмөрийн хүндэт медаль”, Хяналт, шалгалтын байцаагч Б.Ганхуяг,тэтгэврийн байцаагч М.Баянжаргал нарыг Хүнамын хөгжил, нийгмийн хамгааллын “Тэргүүний ажилтан” цол тэмдгээр, Үйл ажиллагааны нягтлан бодогч, төлөвлөгч эдийн засагч Б.Болортуяа, шимтгэлийн орлого, тооцоо хариуцсан байцаагч Б.Гантуяа нар Хүн амын хөгжил нийгмийн хамгааллын сайдын “Хүндэт жуух бичиг”-ээр тус тус шагнагдлаа.
Тав.Хөгжлийн бодлогын бодлогын хүрээнд
 
Мал аж ахуй: Мал төллөлт: Аймгийн хэмжээнд 2013 онд 536,2 мянган эх мал төллөхөөс 05 дугаар сарын 31-ний байдлаар 374,3 мянган эх мал төллөж, 348,5 мян төл гарч, 93,1 хувь нь бойжиж байна.
Малын хорогдол: 2013 оны 5 дугаар сарын 31-ний байдлаар 42,9 мянган мал хорогдсон нь оны эхний нийт малын 3,4 хувийг эзэлж байна. Үүнээс: Тэмээ 64, Адуу 1049, Үхэр 6412, хонь 21153, ямаа 14309 толгой байна.
УИХ-ын 2012 оны 74, Засгийн газрын 2013 оны 48 дугаар тогтоолуудыг хэрэгжүүлэх ажлын хүрээнд сумдын Засаг даргын Тамгын газар, Мал эмнэлэг, үржлийн тасаг, МАШҮХолбооны сумдад ажиллах төлөөлөгчдийг оролцуулсан “Арьс ширэн түүхий эд бэлтгэлийн зөвлөгөөн”-ийг 2013 оны 05 дугаар сарын 28-ны өдөр Чойбалсан хотод зохион байгууллаа.
Зөвлөгөөн 14 сумын Засаг дарга, МЭҮТасгийн мэргэжилтэнүүд, арьс ширний худалдаа наймаа, үйлдвэрлэл эрхлэгчид зэрэг нийт 101 бүрэлдэхүүнтэй болж, Монгол улсын арьс шир боловсруулах үндэсний үйлдвэрүүдийг дэмжих, малчдад урамшуулал олгох журмыг сурталчилан танилцуулж, Монголын арьс ширний үйлдвэрлэлийн холбооны сумдад ажиллах 9 сумын 21 төлөөлөгчийг сонголооа.
Хоршооны сургалт:
Төрөөс малчдын талаар баримтлах бодлого, “Монгол мал” үндэсний хөтөлбөрийг эрчимжүүлэх ажлын хүрээнд малчдад зориулсан “Хоршооны сургалт”-ыг Үйлдвэр хөдөө аж ахуйн яам, мэргэжлийн сургалтын байгууллага, Хүнс, хөдөө аж ахуй, жижиг дунд үйлдвэрийн газар хамтран хөдөөгийн баг бүрээс 20–оос доошгүй төлөөлөл оролцуулан 5 дугаар 27-ноос эхлэн Хөлөнбуйр, Булган, Баянтүмэн, Сэргэлэн, Баян-Уул, Баяндун, Дашбалбар сумдад зохион байгуулаад байна. Энэ ажил 6-р сарын 3-6-ны хооронд Чулуунхороот, Гурванзагал, Чойбалсан сумдад зохион байгуулагдана.
МАЛ ЭМНЭЛГИЙН УРЬДЧИЛАН СЭРГИЙЛЭХ АРГА ХЭМЖЭЭ: Аймгийн Засаг даргын 2013 оны А/79 тоот захирамжаар бүх сумдад 04 дүгээр сарын 24-нөөс 05 дугаар сарын 01-ны хугацаанд мал амьтны гоц халдварт шүлхий өвчнөөс урьдчилан сэргийлэх вакцинжуулалтын арга хэмжээ эхлэн 05 дугаар сарын 22-ны байдлаар 14 сумын 64 багийн 3744 малчин өрхийн 161219 бод, 1338319 бог нийт 1499538 малыг вакцинжуулалтад хамруулахаас бод 115375, бог 971795 бүгд 1087170 мал хамрагдаж, аймгийн хэмжээнд 75 хувьтай, Баяндун, Баянтүмэн, Булган, Матад, Сэргэлэн, Чойбалсан сумдад 1-р ээлжийн тарилга дуусаад байна. Вакцинжуулалтад 39 ажлын хэсэгт, 43 малын их, бага эмч, 128 мал баригч туслах ажилтан, 50 автомашин, жолооч, 15 төрийн албан хаагч хянагч ажилтан, 21 мал эмнэлгийн асаргаа сувилгааны мэргэжлээр суралцан бэлтгэгдсэн оюутан нийт 257 хүний бүрэлдэхүүнтэй ажиллаж байна.
Шүлхийн вакцинжуулалтын 2-р ээлжинд зөвхөн төл мал хамрагдах ба аймгийн хэмжээнд бод 36475, бог 406655 бүгд 443130 төл мал хамрагдах төлөвлөгөөтөй ажиллаж байна.
Ариутгал халдваргүйжүүлэлт: Халхгол сумын Засаг даргын 2013 оны А/19 дүгээр захирамжаар 11 хүний бүрэлдэхүүнтэй ажлын хэсэг гарч, 137 малчин өрхийн 2868 бод, 8799 бог нийт 11667 үхсэн малын сэг зэмийг 4 дүгээр сарын 01-нээс 5 дугаар сарын 20-ны хүртэл хугацаанд 19 цэгт тээвэрлэн булж устган, 28 хувийн идэвхит хлорын шохойгоор ариутгал халдваргүйжүүлэлт хийсэн ба ажлын гүйцэтгэл 94 хувьтай байна.
 
ГАЗАР ТАРИАЛАН: Тариалалтын төлөвлөгөө аймгийн хэмжээгээр 2013 онд 24,0 мян/га-ийн уриншинд үр тарианы 12 аж ахуй нэгжийн 13 тариа бригадууд Чулуунхороот, Цагаан-Овоо, Баян-Уул, Халхгол сумдад улаан буудай, арвай, овъёос, рапс, төмс 295.6 га-д, хүнсний ногоо 101.4 га-д, малын тэжээл 150 га-д тариална.
Тариалалтын ажлын явц: Аймгийн Тариаланчдын зөвлөгөөнөөс гарсан зөвлөмжийн дагуу уулархаг, сэрүүн бүс нутаг Баян-Уул сумын “Майдарын буудай” ХХК тариалалтыг 4 дүгээр сарын 25-наас 5 дугаар сарын 05-ны хооронд 11 хоногт багтаан хийж гүйцэтгэлээ. Тариалалтын 80 хүртэлх хувийг эзлэх Халхголын бүс нутагт хаврын цасны чийг их, талбайд зарим газраа техник орж болохгүй байгаагаас шалтгаалан хаврын тариалат 5-р сарын 10-15-ны хооронд жигдэрч, тариалалтыг технологийн хугацаанд аж ахуй нэгжийн техник, тоног төхөөрөмж, хүн хүчний хүрэлцээ хангамжийг харгалзан 5-р сарын 10-31-ний хооронд дуусгахаар төлөвлөсөн. Тариалалтанд 48 трактор,   36 үрлэгч 103 хүн ажиллаж байна.2013 оны 05 дугаар сарын 30-ны байдлаар үр тариа 5570 га-д, үүнээс: 5440 га-д улаан буудай, 7640 га-д рапс, 200,6 га-д төмс, 40,2 га-д хүнсний ногоо тариалаад байна.
 “Чацаргана” үндэсний хөтөлбөрийн хүрээнд “Чацарганы суулгац зээлээр олгох” төсөл сонгон шалгаруулалтыг 4 дүгээр сард зохион байгуулж шалгарсан Баян-Уул, Баянтүмэн, Гурванзагал, Цагаан-Овоо, Хэрлэн сумын 12 иргэнд   4300 ш суулгацыг 5 жилийн хугацаатай хүүгүй, зээлээр олгох гэрээ байгуулан, тариалуулах ажлыг зохион байгууллаа.
 
2013 онд Хүнсний ногооны 25 хүртэлх хувийг дотоодын зах зээлээс хангах зорилтын хүрээнд “Үрслэг бойжуулагч”-ын сургалтыг 5 дугаар сарын 02-нд 14 сумын 28 өрхийн тариалан эрхлэгч, 8 сумын Агро парк эзэмшигч нарын дунд зохион байгуулж, оролцогчдод үрслэгээр тариалах 4 нэр төрөл, үрээр шууд тариалах 2 нэр төрөл, нийт 6 нэр төрлийн 6,7 кг 835,2 мян төгрөгийн үнэ бүхий үрийг гэрээгээр олгосон. Үүний үр дүнд хүнсний ногооны тариалалтыг 15-20 га талбайгаар нэмэгдүүлэх боломж бүрдэж байна. Сургалтад хамрагдсан оролцогчдоос санал авч БНХАУ-ын ӨМӨЗО-ны Шинэ барга баруун хошуунд “Хүлэмжийн аж ахуй”-н чиглэлээр туршлага судлах 2 өдрийн аялал зохион байгуулж, 7 сумын 11 ногоочин, өрхийн тариалангийн үйлдвэрлэл эрхлэгчид хамрагдан Хөлөн сумын хүлэмжийн аж ахуйн тариалангийн арга туршлагаас судалсан байна.
“Үндэсний үйлдвэрлэлийг дэмжих талаар авах зарим арга хэмжээний тухай” ЗГ-ын 2011 оны 103 дугаар тогтоолыг сурталчилах, ирээдүй хойч үеийхнийг эрүүл чанартай төмс, хүнсний ногоогоор хангах ажлыг дэмжих зорилгоор Хэрлэн суманд үйл ажиллагаа явуулж буй сургууль, цэцэрлэгүүдэд сургалт, мэдээлэл өгч, 6 сургууль, 11 цэцэрлэгийн захирал, эрхлэгч нарт хүлэмж, зоорийн аж ахуй, зарим нэр төрлийн хүнсний ногоо тариалах арга технологийн талаар сургалт явуулан, шар лууван, шар манжин, урт сонгино зэрэг 3 нэр төрлийн 145350 төгрөгийн үрийн дэмжлэг үзүүллээ.
 
Зургаа. Байгаль орчин, үйлдвэрлэл үйлчилгээ, аялал жуулчлал, дэд бүтцийн салбарын бодлогын хүрээнд:
 
1.Газрынхарилцаанычиглэлээр:Хэрлэн суманд 57 иргэн, Дашбалбар суманд 52 иргэний өмчлөлийн газарболон байшингийн кадастрын зураглалыг мэдээллийн санд шивж орууллаа.Хэрлэн суманд 2008 оноос хойш шинээр барьж байгуулсан нийтийнэдэлбэр газар болон иргэд хоорондын маргаантай иргэдийн хашааг 2013 оны 05 дугаар сарын 17-21-ний өдрүүдэд хэмжилт хийж баталгаажуулах ажлыг зохион байгууллаа.
Газрын харилцааны салбар үүсэн байгуулагдсаны 10 жилийн ой болон“Газрын харилцааны ажилтны өдөр”-ийг тохиолдуулан газрын даамлуудынуулзалт зөвлөгөөнийг зохион байгуулж, сумдын даамлуудадзориулсан “Газрын харилцааны чиглэлээр мөрдөгдөж буй холбогдоххууль, тогтоол шийдвэр, заавар журмын эмхтгэл” гарын авлагыг гардууллаа.
Аймгийн хэмжээнд газар өмчлөлийг эрчимжүүлэх ажлын хүрээнд ГХБХБГазар “Нээлттэй хаалга” –ны өдрийг 4 дүгээр сарын 26 –наас 5 дугаар сарын 03-ны өдрүүдэд зохионбайгуулж ажиллаа.Уг арга хэмжээний үеэр дэлгэмэл самбар, зурагт хуудас ажиллууланөөрсдийн үйл ажиллагаа ажлын онцлог, хийсэн бүтээсэн ажлаа иргэдэд танилцуулж, мэдээлэл хийн, газрын тухай багц хуулиуд, бусад холбогдох хуультогтоомж заавар журмуудын талаар давхардсан тоогоор 1400 гаруйиргэнд зөвлөмж зөвлөгөө өгч ажиллаа.
 
2.Байгаль орчны чиглэлээр: 2013 оныг БОНХЯ-аас “Байгаль орчны боловсролыг дэмжих жил” болгон зарласантай холбогдуулан МБОХХ-ны Дорнод салбар зөвлөл, “Чойбалсан хөгжил” ОНӨҮГ, “Байгаль орчин”DTV, МБОИЗ-ийн Дорнод салбар зөвлөлтэйхамтран Хог хаягдлыг дахин ашиглаж, олон нийтэд сайн туршлага болох, нүдэнд харагдахуйц бүтээл хийх, хог хаягдлын талаарх олон нийтийн ойлголтыг дээшлүүлэх, хүний эрүүл аюулгүй орчинд амьдрах нөхцөл бололцоог бүрдүүлэх зорилго бүхий“Хог бидний хэрэглээ” бүтээлийн уралдаанд Дорнод дээд сургууль, Политехникийн коллежийн оюутнууд, Ерөнхий боловсролын 10 сургуулийн 25 анги хамт олон оролцож орон нугтийн телевизээр 3 удаа нэвтрүүлэг бэлдэж сурталчилан ажиллаа. Уралдаанд Политехникийн коллежийн Хишигбат ахлагчтай токарийн анги, Хэрлэн сумын 2-р сургуулийн дотуур байрны сурагчдын хамт олон тэргүүн байр эзэлж, 1 сургуулийн 103, 2 сургуулийн 10а, Хан уул цогцолбор сургуулийн 8 а, 10а, 7б, ангийн хамт олон удааллаа.
Эрээн давааг ойжуулах ажлын хүрээнд 2013 оны Баян-Уул суманд 200 га талбайд ойжуулалтын ажлыг хийж гүйцэтгэх Сум дундын ойн анги, 2 аж ахуйн нэгж, Ойн нөхөрлөлүүдийн холбоо, 3 иргэнтэй ойжуулалтын гэрээ байгуулж ажлаа эхлүүлээд байна.
Монгол улсын Ерөнхийлөгчийн 2010 оны 63 тоот зарлигаар батлагдсан “Мод тарих үндэсний өдөр”, аймгийн Засаг даргын 2010 оны 180 дугаар захирамжын дагуу хаврын мод тарих ажлыг угтан “Тарьц-суулгац 2013” үзэсгэлэн худалдааг 5 дугаар сарын 15-18-ны өдрүүдэд Тусгаар тогтнолын талбайд зохион байгууллаа. Үзэсгэлэн худалдаанд ХХААЖДҮГазар, ХААЭШХүрээлэн, “БД” ХХК, Баян-Уул сумын иргэн Долгор, Оюунчимэг, Хэрлэн сумын 8-р багийн иргэн Д.Баяраа нар оролцож 20 гаруй төрлийн 23000 орчим модны тарьц, суулгац, цэцгийн мандлын үр, зүлэгний үр, бүх төрлийн хүнсний ногооны үр, үрсэлгээ худалдан борлуулж, иргэдэд заавар зөвлөгөө өгсөн. Үзэсгэлэн худалдаанд Баянтүмэн, Гурванзагал, Матад, Хөлөнбуйр, Дашбалбар, Цагаан-Овоо сумдаас иргэд, аж ахуйн нэгжүүд өргөнөөр оролцсон ба “Чацаргана” үндэсний хөтөлбөрт хамрагдаж буй иргэдэд 4300 ширхэг Чацарганы суулгацыг олгох үйл ажиллагааг зохион байгууллаа.
Мөн “Аймгаа ногооруулъя” аяны хүрээнд аймгийн удирдлагуудаар мод тариулах ажлыг зохион байгуулж, аймгийн ИТХ-ын дарга Зоригтбаатар, ИТХ-ын тэргүүлэгчид, төлөөлөгчид, БОНХЯ-ны ТЗУГ-ын мэргэжилтэн А.Сайнбаяр, Хараа голын усны нөөцийн нэгдсэн менежментийн төлөвлөгөөг боловсруулах ажлын зохицуулагч З.Долгорсүрэн, Сав газрын удирдлагын хэлтсийн ахлах мэргэжилтэн И.Батцэцэг, аймгийн ЗД-ын дэргэдэх 14 агентлагын дарга удирдлагууд урилгаар оролцон 40 ш Голт бор модыг Тусгаар тогтнолын талбайн цэцэрлэгт хүрээлэнд тарьлаа. Орон нутгийн Шинэ суваг, Байгаль орчны телевизүүдээр “Аймгаа ногооруулъя” өдөрлөг телевизийн нэвтрүүлгийг бэлтгэн гараад байна.
БОНХЯ-нд хүсэлт тавьж 10 сумын 36 сургууль цэцэрлэгт 3800, орон нутгийг судлах музейн гадна тохижилтонд зориулан 200 ширхэг Улиас, Хайлаас, Гүйлс, Бүйлс, Чацаргананы суулгацыг гадна тохижилтонд зориулан үнэгүй олгох арга хэмжээг зохион байгууллаа. Аймгийн хэмжээнд 2013 оны мод тарих ажилд 231 аж ахуйн нэгж, байгууллага оролцож, 14715 мод бут тарьсан урьдчилсан мэдээг ирүүлээд байна.
            Сав газарт усны нөөцийн нэгдсэн менежментийг хэрэгжүүлэхтэй холбоотой эрх зүйн орчин” сэдэвт Зүүн бүсийн сургалт, хэлэлцүүлгийг БОНХЯ-ны Сав газрын удирдлагын хэлтэс, АНУ-ын Азийн сангийн байгаль орчны хөтөлбөр хамтран 05 дугаар сарын 14-ны өдөр Чойбалсан хотод зохион байгуулж, Дорнод, Хэнтий, Сүхбаатар аймгуудын ЗДТГазар, БОАЖГ, УЦУОША, Онон голын сав газрын зөвлөл, Улз голын сав газрын зөвлөл, ТББ-уудын төлөөлөл болсон 60 гаруй хүн оролцлоо.
Байгаль хамгаалах сангийн хөрөнгөөр Хэрлэн сумын 9 дүгээр багийн нутаг дэвсгэр 1 дүгээр сургуулийн урд талд 0,12 га газар жишиг цэцэрлэгт хүрээлэн байгуулах, Баянтүмэн суманд 2 га газар мод үржүүлгийн газар байгуулах ажлын гэрээг гүйцэтгэгчээр шалгарсан Хэрлэн сумын “Техника”, “Зүлгэн сор” ХХК-тай байгуулж, ажлаа эхлүүлээд байна. Мөн Байгаль хамгаалах сангийн хөрөнгөөр Халхгол сумын Хунтын булгийг хашиж тохижуулах “Талын төрх” ХХК, Цагаан-Овоо сумын Баянбулаг, Баянтүмэн сумын Зүүн гурваны булгийг хашиж тохижуулах “Болд ширээс” ХХК, Гурванзагал сумын Сайхан булгийн эхийг хашиж тохижуулах “ЦЭЦА” ХХК-иудтай тус тус гэрээ байгуулан ажлаа эхлүүлээд байна.
5 дугаар сарын 22-ны өдөр ДХЗ-тай хамтран Биологийн төрөл зүйлийн өдөрлөгийг Тусгаар тогтнолын талбайд тэмдэглэн өнгөрүүллээ. Өдөрлөгийн үеэр АХА танин мэдэхүйн хөгжөөнт тэмцээн, Хүүхэлдэйн театр, Хан-Уул сургуулийн бүжгийн хамтлаг оролцож ирсэн хүүхдүүдэд урлагийн тоглолтоор бэлэг барилаа. Байгаль орчны телевизтэй хамтран Биологийн төрөл зүйлийн өдрийн нэвтрүүлгийг бэлтгэн гаргалаа.
Аймгийн МХГ, БОАЖГ, Стандарт хэмжил зүйн газартай хамтран “Цэвэр усны олборлолт, дамжуулалт, борлуулалт, хэрэглээний нэгдмэл байдалд хяналт шалгалт хийх” удирамжийн дагуу 5 дугаар сарын 21-22-ны өдрүүдэд ерөнхий боловсролын 3 сургууль, 12 цэцэрлэг, машин угаалгын газар 2, барилга барьж байгаа 2 компанийн ус хэрэглэгч, ашиглагчид олгох зөвшөөрөл, ус ашиглах гэрээ байгуулах, цуцлах, ус ашиглагчийн үүрэг, ус ашиглагчид тавих шаардлага, Усны шинэчилсэн хуулийн холбогдох асуудлаар зөвлөгөө өгч ажиллаа.
Аймгийн хэмжээнд “Ой хээрийн түймрээс урьдчилан сэргийлье” аяныг зарлажтээврийн хэрэслийняндангийн оч баригч, доод эд анги дээр хуримтлагдсан өвс цэвэрлэх сэтгүүр төмөр, гал унтраагуур, эмийн сан, тээврийн хэрэгслийн бүрэн бүтэн байдал зэргийг шалгаж тээврийн хэрэслийн жолооч бүрд анхааруулга санамж хуудас тарааж өглөө.
 
4. Худалдаа, үйлдвэрлэл, үйлчилгээний чиглэлээр: Согтууруулах ундааны үйлдвэр, цехийн үйлдвэрлэлийн байр, тоног төхөөрөмжийн угсралт, технологийн горим, түүхий эд, бүтээгдэхүүний чанар, лабораторийн нөхцөл, ариун цэвэр, эрүүл ахуй, хөдөлмөр хамгаалал, техникийн болон галын аюулгүй байдлыг шалгаж, үйлдвэрлэл эрхлэн явуулж болох эсэх талаар дүгнэлт гаргах болон согтууруулах ундааны үйлдвэрлэл эрхэлж буй аж ахуйн нэгжүүд холбогдох хууль, тогтоомжийг хэрхэн хэрэгжүүлж байгааг шалган, илэрсэн зөрчил дутагдлыг арилгуулах зорилгоор аймгийн Засаг даргаар батлуулсан удирдамжийн дагуу ажлын хэсгийн бүрэлдэхүүн согтууруулах ундааны үйлдвэрийн тусгай зөвшөөрлийн хугацаа дуусч байгаа “Анчир” ХХК, “БД” ХХК-ийн үйлдвэрлэлийн үйл ажиллагаанд хамтарсан хяналт шалгалтыг 5 дугаар сарын 20–22-ны өдрүүдэд хийж, цаашид үргэлжлүүлэн ажиллуулахаар шийдвэрлэн Үйлдвэр хөдөө аж ахуйн яаманд уламжиллаа.
5. Барилга, хот байгуулалт, аялал жуулчлал, дэд бүтцийн чиглэлээр: Улсын болон орон нутгийн төсвийн хөрөнгө оруулалтаар 2013 ондхийгдэх 1, 4, 10 дугаар багийн 6,0.4 кВ-ын ЦДАШ, Гурванзагал, Матад сумын 0,4-ын ЦДАШ-ын өргөтгөл, Төв цэнгэлдэххүрээлэнгийн засварын ажлын гүйцэтгэгчийг сонгон шалгаруулах тендерийг зарлалаа.
“Чойбалсан хотын авто замын сүлжээ, цэцэрлэгт хүрээлэнгийн төлөвлөлт”сэдэвтнээлттэй хэлэлцүүлэг 5 дугаар сарын 8-ны өдөр зохион байгуулагдаж, Чойбалсан хотын “Найрамдал” цэцэрлэгт хүрээлэн, үдэлт, угталтын талбайн тохижилт төлөвлөлтийн төслийг танилцууллаа.
Барилгын Хөгжлийн Төвтэй хамтран Дорнод аймгийн барилгынсалбарт үйл ажиллагаа эрхлэж буй аж ахуйн нэгж, байгууллагуудад Хөдөлмөрийн аюулгүй байдал, эрүүл ахуйн ажилтны сургалтыг 5 дугаар сарын 15-20-ны өдрүүдэд зохион байгууллаа. Барилгын норм, нормативын тогтолцоо, шинээр батлагдсанБНбД-ийн талаар, салбарын мэргэжилтний тасралтгүй мэргэжил дээшлүүлэх тогтолцоо, мэргэшлийн зэрэг олгох дүрэм, Барилгын нэгж хүчин чадлын норм, үнэлгээ хэрэглэх тухай, Барилгын төсөв, үнэ зохиох дүрэм, Хөдөлмөрийн аюулгүй байдал, эрүүл ахуйн хууль, ажил олгогч, ажилтны эрх үүрэг, хариуцлага, хөдөлмөрийн нөхцөл, ослын шалтгаан зэрэг сэдвийн дагуу сургалт зохион байгуулагдаж, хөдөлмөрийн аюулгүй байдал, эрүүл ахуйн ажилтны цэнхэр карт олголоо.
 
Сум орон нутгийн цаг үеийн мэдээлэл
 
Хэрлэн сум: /Аймгийн төв/
“АРХИГҮЙ АМЬДРАЛ” аяны нээлт боллоо
            Аймгийн иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын дэргэдэх Гэмт хэргээс урьдчилан сэргийлэх ажлыг зохицуулах салбар зөвлөл Архидан согтуурахтай тэмцэх тухай хуулийг хэрэгжүүлэх, архидан согтуурах явдлаас урьдчилан сэргийлэхэд төрийн болон төрийн бус байгууллага,  иргэдийн оролцоог идэвхжүүлэх, архины хэрэглээг бууруулах, хүүхэд залуусыг архины хэрэглээгүй иргэн болгон төлөвшүүлэх, архины хамаарал бүхий иргэдэд туслах, эрүүлжүүлэх, нийгэмшүүлэх  зорилгоор  “Архигүй амьдрал” жилийн аяныг аймгийн хэмжээнд зарлаад байгаа билээ.
            Аяныг нээж аймгийн иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын дарга Р.Зоригтбаатар, Засаг даргын орлогч Л.Хишигтогтох нар үг хэлэв. Мөн агентлаг хэлтсийн удирдлагууд болон албаны хүмүүс байлцав. Тугийг хүлээн авсан  сум, байгууллага бүр архидан согтуурахтай тэмцэх тухай хуулийн хүрээнд хийх ажлын төлөвлөгөө гарган, аялах дэвтэр дээр ажлын тайланг дэлгэрэнгүй тэмдэглэн, төвийн болон орон нутгийн хэвлэл мэдээллийн хэрэгслээр сурталчилан дараагийн сум, байгууллагад хүлээлгэн өгнө.
“Архигүй амьдрал” аяны  туг  нь хүний цайлган цагаан сэтгэл, цагаан сүүний билэгдэлтэй, гурвалжин хэлбэртэй  бөгөөд дээр нь архи согтууруулах ундааг хориглосон улаан өнгийн тэмдэг байрлуулсан байна.
“Архигүй амьдрал” аяны гол зорилт нь Монгол Улсын Архидан согтуурахтай тэмцэх тухай хуулийг хэрэгжүүлэх, архидан согтуурах явдлаас урьдчилан сэргийлэхэд төрийн болон төрийн бус байгууллага,  иргэдийн оролцоог идэвхжүүлэх, архины хэрэглээг бууруулах, архи согтууруулах ундаагаар үйлчилдэг цэгийн тоог багасгах,  архи худалдаалах өдрийн тоог цөөрүүлэх,  ялангуяа хүүхэд залуусыг архины хэрэглээгүй  иргэн болгон төлөвшүүлэх, архины хамаарал бүхий иргэдэд туслах, эрүүлжүүлэх, нийгэмшүүлэх, архигүй хүлээн авалт, найр наадам, тэмдэглэлт өдрийг санаачилах ажлыг дэмжих, зохион байгуулж хэвших  явдал юм.
Хот даяар ариутгал, халдваргүйжүүлэлт хийж эхэллээ
Хэрлэн сумын Засаг даргын 2013 оны А/121 тоот захирамжаар ахуйн шавж, ялаа түүний авгалдай, хортон мэргэчийн устгал, ариутгал халдваргүйтгэлийн ажлыг өнөөдрөөс хийж эхэллээ.  Энэ ажлыг зохион байгуулахад иргэд, албан газар, аж ахуйн нэгжүүд идэвхитэй оролцохыг сумын ЗДТГ-аас уриаллаа.
Ариутгал, халдваргүйжүүлэлт хийлгэхийн тулд гэр хорооллын айл өрх бүр 10-20 л бүлээн ус, бие засах газар болон бохирын цооногийн эргэн тойрны газрын 50 см зайд газрын хөрсийг 20 см гүн уллаж, ариутгал хийхэд бэлтгэсэн байх шаардлагатай юм байна. Ахуйн шавж, ялаа түүний авгалдай, хортон мэргэчийн устгал, ариутгал халдваргүйтгэлийн ажил 5-р сарын 20 хүртэл үргэлжилнэ.
2013 оны нэгдүгээр ээлжийн цэрэг татлага боллоо
                        2013 оны нэгдүгээр ээлжийн цэрэг татлага явагдаж мөн зэвсэгт хүчин болон хилийн цэрэгт алба хаасан цэргийн албан хаагчид халагдаж ирж байгаа.
            Цэрэг татлага энэ жил өвөлжилт хүндэрсэн Халхгол сумаас бусад бүх сумдаас цэрэг татжээ. Цэрэгт явах хүсэл сонирхолтой залуус жилээс жилд нэмэгдэж байгаа ч эрүүл мэндийн шалтгаанаас болж олон залуус хасагдаж байгаа бөгөөд үүнд дотор чих, хамар хоолой, мэс заслын өвчлөл их байна.
            Цэргийн насны залуус эрvvл мэндээр тэнцэхгvй, намхан, жин бага, туранхай, бие бялдрын хєгжил сул байна гэж жил бvрийн цэрэг татлагын vеэр яригдах болсон. Үүний шалтгаан нь нийтийг хамарсан биеийн тамирыг хєгжvvлэх ажил зогсонги байдалд орж, эрvvл мэндээ хамгаалах дасгал, хєдөлгеөний ач тусыг ард иргэдэд ойлгуулах, сурталчлан зааж сургахгvй болсонтой холбоотой гэж үздэг. Бvх нийтийг хамарсан ийм хэвшмэл vйл ажиллагааг хэрэгжvvлэх, цэргийн насны залуусын бие бялдарыг чийрэгжүүлэх ажил тулгамдсан асуудлын нэг болжээ.
Өндөр бүтээлийн өдрөөр бүх нийтийн цэвэрлэгээ боллоо
            Аймгийн Засаг даргын санаачлагаар жил бүрийн 04 дүгээр сард “Өндөр бүтээлийн өдөр”-ийг зохион байгуулж, байгууллага, аж ахуйн нэгж, иргэдийн оролцоотойгоор аймаг, хотынхоо нутаг дэвсгэрт их цэвэрлэгээ, тохижилтын  ажлуудыг хийдэг уламжлалтай.
            Байгууллага, аж ахуйн нэгжүүд 2013 оны  05 дугаар сарын 3-наас 5-ны өдрүүдэд орчныхоо 50м хүртэлх талбай, хуваариар хариуцуулсан ногоон бүс, нийтийн эзэмшлийн гудамж, зам, талбайд үүссэн хог хаягдлыг цэвэрлэх зайлуулах ажлыг зохион байгууллаа.
Чойбалсан нисэх буудалд сургуулилт боллоо
            Орон нутагт гэмт хэргээс урьдчилан сэргийлэх үндэсний аюулгүй байдлыг хангах чиг үүрэг бүхий байгууллагуудын хамтран ажиллах уялдаа холбоог бэхжүүлж, гар нийлэмжтэй, ажиллах ажиллагааг хангах сургуулалт 2013 оны 05 дугаар сарын 07-ны өдөр зохион байгууллагдлаа.
            Тус үйл ажиллагааны оролцох бүрэлдэхүүнд Зэвсэгт хүчний 327-р анги, Хилийн цэргийн 0132 дугаар анги, Дорнод аймгийн Цагдаагийн газар, Онцгой байдлын хэлтэс, Мэргэжлийн хяналтын газар, Бүсийн оношлогоо эмчилгээний төв зэрэг байгууллагууд хамтран оролцсон юм.
Чойбалсан хотын нисэх буудал нь олон улсын нислэг болох БНХАУ-ын Хайлаар хотруу нислэг үйлддэг, цаашдаа ОХУ-ын Чита хотруу нислэг хийхээр болж байгаа  иймд хил дамнасан гэмт хэрэгтэй тэмцэх болох  болзошгүй гэмт халдлагаас хамгаалах үеийн тусгай чиг үүрэг бүхий байгууллагуудын харилцан ажиллагаа уялдаа холбоог сайжруулах үүднээс тус сургуулилтыг зохион байгуулсан. Уг сургуулилтын үйл ажиллагааг хэрхэн зохион байгуулагдаж байгаатай аймгийн Засаг даргын орлогч Л.Хишигтогтох танилцаж болзошгүй гэмт халдлага тохиолоо гэхэд тусгайлсан чиг үүрэг бүхий байгууллагууд түргэн шуурхай, хэрхэн зохион байгуулалттай ажиллаж буйг сайшааж цаашдын ажилд нь амжилт хүслээ.
Ялалтын баярын 68 жилийн ойг тэмдэглэлээ
            Ялалтын баярын өдрөөр бид Бунхан толгой дээрх Оросын нисгэгчдийн хөшөөнд цэцэг өргөж  хүндэтгэл үзүүлдэг уламжлалтай билээ. Ээлжит Ялалтын баяраар ч мөн энэ үйл ажиллагаа үргэлжилж “Оросын нисгэгчдийн хөшөө”-нд аймгийн удирдлагууд болон, ахмад дайчид, шагнал гардсан хүмүүс цэцэг өргөлөө. Монгол улсын тусгаар тогтнолын төлөө япончуудын эсрэг тэмцсэн 1939 оны Халхголын дайн, Хүн төрөлхтний түүхэн дэх хамгийн их хор уршигтай, 60 гаруй сая хүний амийг авч одсон дэлхийн II дайнд манай улс хойд их хөршөө түшин холбоотон болж ялалт байгуулж байсан түүхтэй. Ах дүүгийн найрамдал харилцаа, хөршийн бат холбоогоор гагнагдсан Орос, Монголын эрэлхэг хөвгүүдийн халуун амь бүлээн цусны үнэ цэнийг энэ өдөр эргэж дурсаж байна.
Их ялаллтын өдрийг тохиолдуулан ОХУ-ын элчин сайд В.Самойленко Дорнод аймгийн Засаг ддаргын орлогч Л.Хишигтогтоход баярын мэндчилгээ ирүүлсэн байна.
Тэрээр Дорнод аймгийн иргэд нь аугаа их эх орны дайн үед Зөвлөлтийн ард түмэнд сэтгэл харамгүй туслаж мөн Халхголын байлдаанд оролцсон Оросын баатарлаг хөвгүүдийг байнга дурсан санаж явдагт гүнээ талархал илэрхийлье хэмээжээ.
“ЧОЙБАЛСАН ИРГЭНИЙ ТАНХИМ” байгуулагдлаа
            Хэрлэн сумын иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын дэргэд “Чойбалсан иргэний танхим” нээлтээ хийлээ. Нээлтэд сумын иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын дарга Б.Батбаяр. сумын Засаг  дарга бөгөөд Чойбалсан хотын захирагч Ж.Энхцэцэг, Аймгийн ИТХ-ын ажилтан А.Мэндсайхан, төлөөлөгч Б.Ганцогт, аймгийн Засаг даргын Тамгын газрын мэргэжилтэн Б.Дугармаа, Т.Аръяазул, сумын ИТХ-ын төлөөлөгчид, зарим агентлаг, сургуулийн захирал, сумын Засаг даргын тамгын мэргэжилтнүүд, багийн Засаг дарга нар, иргэдийн төлөөлөл оролцлоо.
            “Чойбалсан иргэний танхим” байнгын үйл ажиллагаатай байх бөгөөд үндсэн дараах хэлбэрийн үйл ажиллагааг явуулах юм байна.
-Сум, хотын хэмжээнд тулгамдсан асуудлуудаар хэлэлцүүлэг зохион байгуулан орон нутгийн Хурал, Засаг даргаас гарах шийдвэрт иргэдийн санаа бодлыг тусгах,
-Иргэд өөрийн биеэр уг танхимд ирж санаа бодлоо илэрхийлж, сумын ИТХ, Засаг даргаас гарсан шийдвэрүүтэй танилцах,
-Цахим сүлжээ ашиглан төр, засгийн бодлого, шийдвэр, хууль тогтоомжтой танилцах,
-Иргэд олон нийттэй харилцах 70583131 дугаар утсаар 09-12, 13-17 цагуудад иргэд өөрийн санаа бодлоо илэрхийлэх боломжоор хангагдаж байна. Утсаар ирүүлсэн саналыг 7 хоног бүр нэгтгэн хариуцах албан тушаалтанд хүргүүлэн хэрэгжилтийг мэдээлнэ.
Татвар төлөгчдийн өдрүүд тохиолоо
Жил бүрийн тавдугаар сарын хоёр дахь долоо хоногт «Татвар төлөгчдийн өдрүүд»-ийг тэмдэглэдэг болсоор 14 дэх жилтэйгээ золгож байна. Энэ удаагийн татвар төлөгчдийн өдрүүдийг “Татвар төлөгч-Танд баярлалаа” уриан дор зохион байгуулсан байна.
            Шилдэг татвар төлөгчдөд шагнал гардуулах үйл ажиллагаа Татварын хэлтсийн сургалтын танхимд 05-р сарын 10-ны өдөр болж Татварын хэлтсийн дарга Л.Цэвэлсүрэн нээж, “Татвар төлөгч-Танд баярлалаа” илтгэл тавьж, Санхүү төрийн сангийн хэлтсийн дарга Н.Базаррагчаа улс, орон нутгийн төсвийн орлого, зарцуулалтын талаархи товч мэдээлэл хийжээ.
            Татварын албаны дээд шагнал “ХӨХ ДЭВТЭР” эзэмшигч татвар төлөгчөөр Дорнод нийтийн аж ахуй ХХКомпани, Аймгийн тэргүүний татвар төлөгчөөр Анар-Эм ЗБН, Оноохой-Өндөр ХХК, ДБЭХСистем ТӨ ХК, Талын өнгө ХХК, Дорнод худалдаа ХХКомпаниуд шалгарлаа.
            Татвар төлөгчдийн өдрүүдээр татвар тєлєгч нартаа зориулан Татварын сургалт, спортын гар бөмбөгийн тэмцээн, буухиа зэрэг олон сонирхолтой арга хэмжээнїїдийг зохион байгуулав.
 
Дорнод аймгийн хаврын тариалалт
Аймгийн хэмжээгээр энэ 2013 онд 24,0 мян/га-ийн уриншинд үр тарианы 12 аж ахуй нэгжийн 13 тариа бригададууд Чулуунхороот, Цагаан-овоо, Баян-Уул, Халх гол сумдад улаан буудай, арвай, овъёос, рапс тариална.
Тариаланчдын зөвлөгөөнөөс гарсан зөвлөмжийн хүрээнд уулархаг, сэрүүн бүс нутаг Баян-Уул сумын Майдарын буудай ХХК нь тариалалтыг 04 сарын 25-аас 5 сарын 05 хооронд 11 хоногт багтаан хийж гүйцэтгэлээ.
Тариалалтын 80 хүртлэх хувийг эзлэх Халхгол бүс нутагт хаврын цасны чийг их, талбайд зарим газраа техник орж болохгүй байгаагаас шалтгаалан хаврын тариалат 05 сарын 10-15 хооронд жигдрэх төлөвтэй байна. Тариалалтыг технолгийн хугацаанд аж ахуй нэгжийн техник тоног төхөөрөмж, хүн хүчний хүрэлцээ хангамжийг тооцон 05 сарын 10-31 хооронд дусгахаар төлөвлөөд байна.
Тариалалтанд 48 трактор,   36 үрлэгч 103 хүн ажиллаж байна.
Төмс хүнсний ногооний тариалалт аймгийн хэмжээгээр Модунь-Шаньюй ЗБН,Сэмбо ББН, Наянга хоршоо, Дун нутаг хоршоо, Дорнод галуут хоршоо, Ерөөлт хишиг ХХК 8 аж ахуй нэгж хоршоо, 1500 өрхийн хэмжээнд 295,6 га-д төмс, 101,4 га-д хүнсний ногоо тариалахаар төлөвлөөд байна.
 
Дорнод аймгийн залуучуудын нэгдсэн чуулган боллоо
Монгол улсын төрөөс хүн амын хөгжлийн талаар баримтлах цогц бодлогыг боловсруулах ажлын хүрээнд Хүн амын хөгжил, нийгмийн хамгааллын яамнаас санаачлан хүн амын бүлгүүдийн хөгжил, хамгааллын асуудлаар үндэсний хэмжээний чуулган зөвөлгөөнүүдийг зохион байгуулж байгаа билээ.Өнгөрсөн 2-р сард Дархан-Уул аймагт “Ахмад настны хөгжил, хамгааллын бодлого-шинэчлэл” зөвлөгөөнийг, Эрдэнэт хотод “Эмэгтэйчүүдийн хөгжил хамгааллын бодлого-шинэчлэл” үндэсний чуулганыг , өнгөрсөн 5-р сарын 3-нд “Хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн хөгжил, хамгаалалын  шинэчлэл- бодлого” үндэсний чуулганаа тус тус амжилттай зохион байгуулсан билээ.
ХАХНХЯ  “Залуучуудын хөгжил-шинэчлэлийн бодлого зорилт” залуучуудын чуулганыг 2013 оны 5-р сарын 20-ны өдөр Улаанбаатар хотод зохион байгуулахаар төлөвлөгөөт ажлаа эхлүүлээд байгаа билээ. Энэ хүрээнд бүх 21 аймаг, сумуудад салбар, нэгдсэн чуулганыг зохион байгуулж байна.
2013 оны 5-р сарын 13-ны өдөр Дорнодын залуучууд аймгийнхаа нэгдсэн  чуулганыг зохион байгууллаа. Аймгийн залуучууд нэгдсэн чуулганаасаа өмнө “Залуучуудын эрүүл мэнд, боловсрол”, “Залуучуудын хөдөлмөр эрхлэлт , нийгмийн хамгаалал” сэдэвт 2 салбар хуралдаанаа хийж, эндээс гарсан санал зөвлөмжөө нэгтгэн Дорнод аймгийнхаа нэгдсэн чуулганаа хийсэн юм. Чуулганд аймгийн 14 сумын нийт 220 гаруй төлөөлөгч оролцлоо.
Дорнод аймгийн “залуучуудын хөгжил-шинэчлэлийн бодлого, зорилт” чуулганд аймгийн засаг даргын орлогч Л.Хишигтогтох, аймгийн нийгмийн халамж, үйлчилгээний хэлтсийн дарга Л.Байгалмаа, нийгмийн даатгалын хэлтсийн дарга Г.Саран, Хүүхэд гэр бүлийн хөгжлийн хэлстийн дарга    А.Нансалмаа нар болон аймаг сумдын шилдэг залуучууд оролцсон.
Залуучууд бол нийгмийн хөгжлийг авч явах хүч бололцоо. Тэр ч утгаараа Дорнодын залуучууд улсынхаа, аймгийнхаа хөгжилд гар бие оролцож, дуу хоолойгоо нэгтгэж чадсанаар чуулганаа амжилттай өндөрлөсөн. Чуулганаас гарсан санал зөвлөмжийг Улаанбаатар хотод болох үндэсний чуулганд төлөөлөгчийн хамт хүргүүлнэ.
Бүх ниййтээрээ мод тарья өдөрлөг боллоо
Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн зарилгаар  жил бүрийн 5,10 дугаар сарын хоёр дахь долоо хоногийн Бямба гарагийг бүх нийтээр мод тарих үндэсний өдөр болгон зарласан  билээ.  2010 оноос хойш зохион байгуулагдаж байгаа энэхүү өдрийн хүрээнд бүх нийтээрээ мод тарих өдрийн нээлтийн ёслол “Тусгаар тогтнол”-ын талбайд боллоо. Тус арга хэмжээнд Байгаль орчны газар, ХХААЖДҮГ, мод үржүүлэгийн чиглэлээр үйл ажиллагаа явуулдаг компаниуд оролцлоо. Энэ өдөрлөгийн хүрээнд жимсний мод суулгацын үзэсгэлэн худалдааг зохион байгуулж, түүнчлэн мод тарьж, арчилж, ургуулах зөвлөгөө мэдээллийг иргэдэд өгч ажилласан байна.
                                                Гамшгаас хамгаалах иж бүрэн сургуулилт боллоо
Монгол Улсын Шадар сайд аймгийн Засаг дарга нартай байгуулсан үр дүнгийн гэрээний дагуу гамшгаас хамгаалах иж бүрэн сургуулилтад боллоо.
Энэхүү сургуулилт Цагаан-Овоо суманд энэ сарын 14-16-ны өдрүүдэд болж, сумдын төрийн албан хаагчид сайн дурыханыг хамруулсан 40 гаруй хүн оролцсон байна. Сургуулилтийн зорилго нь гамшгаас хамгаалах төрийн бодлого хөтөлбөрийг сурталчлах, аж ахуйн нэгж байгууллагуудын түншлэл хамтын ажиллагаа, салбар дундын удирдлага зохицуулалтыг боловсронгуй болгох, гамшгийн үед  хор уршгийг арилгах, ард иргэд, аж ахуйн нэгж болон олон нийтийн байгууллагын оролцоо хамтын ажиллагааг боловсронгуй болгоход чиглэгджээ.
Гамшгаас хамгаалах иж бүрэн сургуульд Аймгийн Засаг даргын орлогч Л.Хишигтогтох, Онцгой байдлын хэлтсийн дарга Н.Гантөмөр нар оролцож сургуулийн үйл ажиллагаатай танилцаж үүрэг, чиглэл өглөө.
Энэ удаагийн иж бүрэн сургалтаар онцгой нөхцөлд урьдчилан бэлтгэлтэй байж, бэлэн байдалд сахилга баттай хариуцлагатай ажиллахыг харуулж чадсан, гамшгийн үед хэрхэн ажиллах чиглэлээр мэдлэг туршлага олгосон чухал ач холбогдолтой арга хэмжээ боллоо гэж сумын удирдлагууд дүгнэж байлаа.
Гамшгаас хамгаалах иж бүрэн сургуулилтад тус сумын эрүүл мэндийн төв халдвартын хээрийн нөхцөлд эмнэлгээ дэлгэж,өгөгдсөн цагийн байдлын хүрээнд тусламж үйлчилгээгээг бүрэн үзүүллээ.
Дорнодын хөл бөмбөгчид алтан медалын эзэд боллоо
            Монгол улсын ерөнхийлөгчийн ивээл дор зохиогдож буй 21 аймгийн аварга шалгаруулах Үндэсний цом-2013 тэмцээний Аваргын төлөөх тоглолт 05 дугаар сарын 18-ны өдөр МХБХ-ны талбайд болж өндөрлөлөө.
            Тэмцээний финалын тоглолтод Л.Наранбаатар дасгалжуулагчтай, МҮОНТВ-ийн сэтгүүлч Д.Батжаргал менежертэй Дорнод аймгийн хөл бөмбөгийн шигшээ баг Орхон аймгийг 1:0-оор хожиж ялалт байгуулан Үндэсний цом-2013-ын Алтан цомын эзэд боллоо.
            Ийнхүү Үндэсний цомын алтан медалийн эзнээр Дорнод тодорч, Мөнгөн медалийг Орхон, Хүрэл медалийг Ховд аймгийн шигшээ баг хүртлээ. Манай аймгийн багийн хаалгач Д.Батсуурь тэмцээний шилдэг хаалгачаар шалгарсан юм. Д.Батсуурь нь Үндэсний шигшээ багийн 2-р хаалгачид нэр дэвшээд байгаа. Тэрээр энэхүү тоглолтод аймгийнхаа багийг ялалт байгуулахад хамгийн чухал үүрэгтэй оролцсон тамирчдын нэг юм.
Хөдөлмөрийн бага чуулганыг зохион байгууллаа
            Монгол улсын Засгийн газрын “Ажилтай, орлоготой Монгол хүн” Үндэсний хөтөлбөр батлах тухай 154-р тогтоол, Хөдөлмөрийн сайдаас аймгийн Засаг даргад ирүүлсэн “Хөдөлмөрийн бага чуулган зохион байгуулах тухай” 2013 оны 1/1033 тоот албан бичиг, Үндэсний хөтөлбөр хэрэгжүүлэх аймгийн дэд зөвлөл байгуулах тухай аймгийн Засаг даргын 2013 оны 5-р сарын 09-ний а/122 тоот захирамжийг үндэслэн аймгийн хөдөлмөрийн бага чуулганыг ЗДТГ-ын Нийгмийн хөгжлийн хэлтэс, Хөдөлмөрийн хэлтсээс аймгийн ҮЭ-ийн холбоо, Ажил олгогч эздийн холбоотой хамтран 5-р сарын 27-ны өдөр ХДТеатрт зохион байгууллаа.  Хөдөлмөрийн бага чуулганд 14 сумаас Засаг дарга нар, ажил олгогч, хөдөлмөрийн ажилтнууд, мөн Ажил олгогч ААНБ, иргэд, малчид, Төрийн байгууллагууд, Дорнод аймгийн ТББ-ын нэгдсэн холбоо, ҮЭ-ийн холбоо, АОЭХ-ны төлөөлөл, аймгийн Хөдөлмөр эрхлэлтийг дэмжих салбар зөвлөл, Үндэсний хөтөлбөрийг хэрэгжүүлэх дэд зөвлөлийн гишүүд зэрэг нийт 150 гаруй хүн оролцлоо.  Чуулганд аймгийн ИТХ-ын дарга Р.Зоригтбаатар, Хөдөлмөрийн яамны Ажиллах хүчний шилжилт хөдөлгөөний хэлтсийн дарга С.Жамъяансүрэн, Монголын ажил олгогч эздийн нэгдсэн холбооны сургалт, хөгжлийн хэлтсийн дарга Р.Ганхуяг, Боловсрол, шинжлэх ухааны салбарын ҮЭ-ийн холбооны дарга С.Батзориг,
Аймгийн ЗДТГ-ын НХ-ийн хэлтсийн дарга, Хөтөлбөр хэрэгжүүлэх аймгийн дэд зөвлөлийн дарга Н.Алтанцэцэг болон агентлагийн дарга нар, дэд зөвлөлийн гишүүд урилгаар оролцсон байна. Чуулганы анхаарлын төвд ажлын байрны асуудал, тухайлбал Дорнод аймагт 2013 онд бий болгох 1600 шинэ ажлын байрны асуудал байв. Чуулганаар Хөдөлмөрийн хэлтсийн дарга Ц.Төртайван, аймгийн Үйлдвэрчний эвлэлийн холбооны дарга Л.Цагаан,   Ажил олгогч эздийн холбооны тэргүүн Б.Долоонжин, Политехник коллежийн захирал Д.Энхжаргал, МСҮТ-ийн захирал Г.Цоглхагва, аймгийн Татварын хэлтсийн дарга Б.Цэвэлсүрэн, ХААЖДҮГ-ын дарга А.Энхтүвшин, Хэрлэн сумын Засаг дарга бөгөөд Чойбалсан хотын захирагч Ж.Энхцэцэг нар илтгэл тавьж, оролцогчдын санал бодлыг сонсож нэгтгэн 24 зүйл бүхий зөвлөмжийг гаргаж батлууллаа.
Чуулганы онцлог нь төрийн байгууллагуудын хамтын ажиллагааг сайжруулж, ажлын байрыг баталгаажуулах, хөдөлмөрийн бодлогыг хөдөө рүү тэлэхэд ихээхэн анхаарч, өөрт байгаа боломжоо ашиглах, сайн жишээгээ түгээх, урамшуулах, ялангуяа ажлын байр нэмэгдүүлэх чиглэлээр ХАА-н салбарт байгаа нөөц боломжийг ашиглахад анхаарч байсан явдал юм.    Чуулганы зөвлөмж, оролцогчдын гаргасан санал хүсэлтийг нэгтгэж “Ажилтай, орлоготой Монгол хүн” хөтөлбөрийг орон нутагт хэрэгжүүлэх төлөвлөгөөг дэд зөвлөлөөс батлан гаргаж хэрэгжүүлэх юм байна.